Ayhan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Gaz pedalına bastığınızda o eski yırtıcı ivmelenmeyi bulamıyor, motorun adeta nefessiz kaldığını hissediyorsanız, kaputun altında bir yerlerde fırtına kopuyor demektir. Turbo dediğimiz o küçük ama dahi mühendislik harikası, egzoz gazından aldığı güçle motora adeta oksijen banyosu yaptırır; fakat işler sarpa sardığında aracınız bir anda hantal bir yük vagonuna dönüşebilir. Çekişten düşme öyle sinsi bir hastalıktır ki, bazen sadece yokuş yukarı çıkarken kendini belli eder, bazen de düz yolda sollamaya çıkarken sizi yarı yolda bırakıverir. Hızlanmak istediğinizde devir saati yükseliyor ama hız göstergesi yerinde sayıyorsa... İşte orada durup bir düşünmek lazım. Turbo mili mi sıkıştı, yoksa kanatçıklar mı aşındı, bunu anlamanın ilk yolu o koltuktaki hissinizdir.
Egzozdan çıkan o kapkara, zifiri karanlığı andıran duman, aslında motorun içten içe verdiği bir imdat çağrısından başka bir şey değildir. Yakıt ve hava karışımı o kadar dengesizleşmiştir ki, silindirlerin içinde tam olarak yanamayan mazot ya da benzin, çiğ bir şekilde dışarı fırlatılır. Aynaya her baktığınızda arkanızda bir sis bulutu bırakıyorsanız, turbonun hava besleme hortumlarında bir yırtık aramaya başlayabilirsiniz. Bazen de o dumanın rengi maviye çalar; ki bu durum, turbonun mil yataklarından sızan motor yağının doğrudan yanma odasına gittiğini, yani aracınızın kelimenin tam anlamıyla yağ yaktığını gösterir. Yağ eksilten bir turbo, her an motoru kucağınıza almanıza sebep olabilir.
Motor kaputunun altından gelen ve devir arttıkça adeta çıldıran bir ambulans sirenine benzeyen o ıslık sesi, hiçbir zaman hayra alamet değildir. Normal şartlarda kulağa hoş gelen o hafif üfleme sesi gitmiş, yerine metali metale sürten, kulak tırmalayıcı bir feryat gelmiştir artık. Pervane kanatları yüksek ısıdan deforme olduğunda veya salyangoz gövdesine çarpmaya başladığında bu ses kaçınılmaz olur. Islık sesini duyduğunuz an gazı köklemeyi bırakın, sakin bir yere çekin ve o sesi dinleyin. Acaba basit bir conta kaçığı mı, yoksa binlerce liralık bir revizyonun ayak sesleri mi...
Aracın gösterge panelinde aniden beliren o sarı motor arıza lambası, genellikle sürücülerin en büyük kabusudur ama aslında erkenden müdahale etmek için harika bir fırsattır. Modern araçlardaki beyin, turbonun basınç değerlerinde en ufak bir sapma gördüğü an sistemi korumaya almak için motoru "limp mode" dediğimiz güvenli moda sokar. Araba gitmez, devir çevirmez, gaz yemez; sanki görünmez bir el aracı arkadan çekiyormuş gibi bir his yerleşir içinize. Bu durum bazen sadece basit bir basınç sensörünün (MAP sensörü) bozulmasından kaynaklanır, bazen de turbonun geometrik kanatçıklarının kurumla dolup kilitlendiğini fısıldar bize. Lambanın neden yandığını tahmin etmekle vakit kaybetmeyin, bir OBD cihazı bağlatıp hata kodunun peşine düşün.
Kaputu kaldırıp turbo hatlarındaki boruları elinizle kontrol ettiğinizde, elinize bulaşan o taze ve yoğun yağ tabakası aslında her şeyi çıplaklığıyla ortaya koyar. Turbonun intercooler dediğimiz hava soğutma radyatörüne giden borularında hafif bir yağ buharı olması normal kabul edilse de, buralardan resmen yağ damlıyorsa durum ciddidir. Yağlama sistemi, turbonun dakikada yüz binlerce devir dönen milini soğutmak için oradadır; fakat o mil yatakları boşluk yaptığında, yağ doğrudan hava hatlarına pompalanmaya başlar. Boruları söküp içine bir bakın; eğer içerisi adeta bir petrol kuyusuna dönmüşse, o turbo artık miyadını doldurmak üzeredir.
Sanayide "Usta, bu araba eskisi gibi fişeklemiyor" dediğinizde alacağınız ilk cevap muhtemelen wastegate kontrolü olacaktır. Turbonun fazla basıncı tahliye etmesini sağlayan bu mekanik veya elektronik valf paslandığında ya da takılı kaldığında, araba ya hiç basınç üretemez ya da aşırı basınçtan dolayı kendini korumaya alır. Elinizle o mekanik kolu oynatmaya çalışın; eğer taş gibi sertleşmişse ve milim kıpırdamıyorsa arızayı uzaklarda aramanıza gerek yok. Küçük bir parça yüzünden koskoca sistemin dengesi bozulabilir, araba resmen nefes darlığı çeker.
Motor yağının kalitesi ve değişim periyodu, doğrudan turbonun yaşam süresini belirleyen en hayati unsurdur. Kalitesiz, incelmiş veya kurumla dolmuş bir yağ, turbonun milini yeterince yağlayamaz ve orada oluşan muazzam sıcaklık mili adeta eritir. Sabahları arabayı ilk çalıştırdığınızda ya da uzun yoldan gelip stop etmeden önce yarım dakika rölantide beklemek, turbonun yağsız kalmasını önleyen en altın kuraldır aslında. Kulaktan dolma bilgilerle değil, üreticinin önerdiği doğru vizkozitedeki yağı kullanarak turbonuzun ömrünü iki katına çıkarabilirsiniz; ihmal edilirse faturası ağır olur.
Egzozdan çıkan o kapkara, zifiri karanlığı andıran duman, aslında motorun içten içe verdiği bir imdat çağrısından başka bir şey değildir. Yakıt ve hava karışımı o kadar dengesizleşmiştir ki, silindirlerin içinde tam olarak yanamayan mazot ya da benzin, çiğ bir şekilde dışarı fırlatılır. Aynaya her baktığınızda arkanızda bir sis bulutu bırakıyorsanız, turbonun hava besleme hortumlarında bir yırtık aramaya başlayabilirsiniz. Bazen de o dumanın rengi maviye çalar; ki bu durum, turbonun mil yataklarından sızan motor yağının doğrudan yanma odasına gittiğini, yani aracınızın kelimenin tam anlamıyla yağ yaktığını gösterir. Yağ eksilten bir turbo, her an motoru kucağınıza almanıza sebep olabilir.
Motor kaputunun altından gelen ve devir arttıkça adeta çıldıran bir ambulans sirenine benzeyen o ıslık sesi, hiçbir zaman hayra alamet değildir. Normal şartlarda kulağa hoş gelen o hafif üfleme sesi gitmiş, yerine metali metale sürten, kulak tırmalayıcı bir feryat gelmiştir artık. Pervane kanatları yüksek ısıdan deforme olduğunda veya salyangoz gövdesine çarpmaya başladığında bu ses kaçınılmaz olur. Islık sesini duyduğunuz an gazı köklemeyi bırakın, sakin bir yere çekin ve o sesi dinleyin. Acaba basit bir conta kaçığı mı, yoksa binlerce liralık bir revizyonun ayak sesleri mi...
Aracın gösterge panelinde aniden beliren o sarı motor arıza lambası, genellikle sürücülerin en büyük kabusudur ama aslında erkenden müdahale etmek için harika bir fırsattır. Modern araçlardaki beyin, turbonun basınç değerlerinde en ufak bir sapma gördüğü an sistemi korumaya almak için motoru "limp mode" dediğimiz güvenli moda sokar. Araba gitmez, devir çevirmez, gaz yemez; sanki görünmez bir el aracı arkadan çekiyormuş gibi bir his yerleşir içinize. Bu durum bazen sadece basit bir basınç sensörünün (MAP sensörü) bozulmasından kaynaklanır, bazen de turbonun geometrik kanatçıklarının kurumla dolup kilitlendiğini fısıldar bize. Lambanın neden yandığını tahmin etmekle vakit kaybetmeyin, bir OBD cihazı bağlatıp hata kodunun peşine düşün.
Kaputu kaldırıp turbo hatlarındaki boruları elinizle kontrol ettiğinizde, elinize bulaşan o taze ve yoğun yağ tabakası aslında her şeyi çıplaklığıyla ortaya koyar. Turbonun intercooler dediğimiz hava soğutma radyatörüne giden borularında hafif bir yağ buharı olması normal kabul edilse de, buralardan resmen yağ damlıyorsa durum ciddidir. Yağlama sistemi, turbonun dakikada yüz binlerce devir dönen milini soğutmak için oradadır; fakat o mil yatakları boşluk yaptığında, yağ doğrudan hava hatlarına pompalanmaya başlar. Boruları söküp içine bir bakın; eğer içerisi adeta bir petrol kuyusuna dönmüşse, o turbo artık miyadını doldurmak üzeredir.
Sanayide "Usta, bu araba eskisi gibi fişeklemiyor" dediğinizde alacağınız ilk cevap muhtemelen wastegate kontrolü olacaktır. Turbonun fazla basıncı tahliye etmesini sağlayan bu mekanik veya elektronik valf paslandığında ya da takılı kaldığında, araba ya hiç basınç üretemez ya da aşırı basınçtan dolayı kendini korumaya alır. Elinizle o mekanik kolu oynatmaya çalışın; eğer taş gibi sertleşmişse ve milim kıpırdamıyorsa arızayı uzaklarda aramanıza gerek yok. Küçük bir parça yüzünden koskoca sistemin dengesi bozulabilir, araba resmen nefes darlığı çeker.
Motor yağının kalitesi ve değişim periyodu, doğrudan turbonun yaşam süresini belirleyen en hayati unsurdur. Kalitesiz, incelmiş veya kurumla dolmuş bir yağ, turbonun milini yeterince yağlayamaz ve orada oluşan muazzam sıcaklık mili adeta eritir. Sabahları arabayı ilk çalıştırdığınızda ya da uzun yoldan gelip stop etmeden önce yarım dakika rölantide beklemek, turbonun yağsız kalmasını önleyen en altın kuraldır aslında. Kulaktan dolma bilgilerle değil, üreticinin önerdiği doğru vizkozitedeki yağı kullanarak turbonuzun ömrünü iki katına çıkarabilirsiniz; ihmal edilirse faturası ağır olur.
