Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Geçen hafta garajdaki demir tezgaha yaslanmış, eski Vectra'nın o huysuz rölanti salınımlarını dinlerken düşündüm; bu otomobiller bazen insan gibi küsüyor, bazen de doğrudan kalbinden rahatsızlanıyor. Sabah ilk marşta devir ibresinin bin iki yüzden birden sekiz yüzlere çakılması, sonra orada sanki nefesi yetmiyormuş gibi hafifçe titreyip durması, usta çırağın ellerine kalmış bir benzinli motorun en sinir bozucu manifestosudur. Eyvallah, modern enjeksiyon sistemleri, akıllı beyinler, CAN-bus hatları derken arabayı uzay üssüne çevirdik ama o egzozdan yayılan düzensiz patırtı var ya, işte o hala mekaniğin saf isyanıdır. Hangi mühendislik kitabında yazar acaba o ibrenin aşağı yukarı dans edişinin, sürücünün sinir uçlarına basarak anlık bir adrenalin salgılatması?
Boğaz kelebeğinin iç yüzeyinde biriken o simsiyah karbon tabakası, aslında sadece zavallı bir kurum katmanı değil, yılların ve trafikte dur-kalk çilelerinin sessiz birikimidir. Rolanti motorunun, yani rölanti hız kontrol valfinin (IAC) o milimetrik hareket alanını kısıtlayan bu pislik, motor beynine tam olarak ne söylüyor sanıyorsunuz? Sensörler şaşkın, hava-yakıt oranının o hassas dengesi darmadağın, ECU ise gelen yanlış verilerle adeta deliye dönmüş durumda... Acaba kaçımız bu lanet olası dalgalanmayı ilk hissettiğinde kaputu açıp o elektronik gaz kelebeği soketini söküp temizlemeyi akıl etti, yoksa doğrudan sanayinin o karanlık tezgahlarına mı koştuk? Elektronik kontrol ünitesinin her rölanti düşüşünde enjektörlere gönderdiği o panik dolu yakıt düzeltmeleri, yakıt tüketimini tırmandırmaktan başka ne işe yarar ki zaten.
Astra H veya Corsa C kasalarda sıkça rastladığımız o lanet EGR valfi iptali ya da temizliği meselesi, bu işin adeta demirbaş hikayesidir; egzoz gazının tekrar emme manifolduna girmesiyle tıkanan o küçük kanallar, motorun rölantide ciğerini söküyor resmen. Emme manifoldunun contalarından sızan o sinsi dış hava, yani kaçak hava (vacuum leak), sensörlerin hesaplayamadığı fazladan oksijen demek ve motor beyni bu durumu telafi etmek için o an adeta kıvranıyor. Ne yaparsan yap, o motor o rölantiyi sabitlemez; çünkü içeride gayri resmi bir hava girişi var ve bu, sistemin bütün termodinamiğini altüst etmeye yetiyor da artıyor bile. Hani bazen yolda giderken boş vitese attığında devrin bin'de asılı kalması, kırmızı ışıkta durmaya yakın arabanın stop edecek gibi silkelenmesi var ya, işte tam o saniyede sürücünün direksiyon simidine sarılıp içten içe ettiği o küfürler...
Manifolt basınç sensörünün, yani MAP sensörünün o minik deliğine dolan yağ buharları, motorun beynine rölantide rüzgar esiyormuş gibi yanlış bir sinyal gönderiyor; sonra gel de çık işin içinden. Ateşleme bobininin o çatlamış plastik gövdesinden kaçan yüksek voltaj, özellikle nemli sabahlarda rölanti dalgalanmasını öyle bir tetikler ki, araba sanki üzerinde horon tepiliyormuş gibi sarsılır. Bazen sadece bir buji kablosunun temassızlığı ya da tırnak aralığının zamanla bozulması, o kusursuz Alman mühendisliğini üç kuruşluk bir ateşleme hatası yüzünden rezil rüsva edebilir. Kim derdi ki o devasa motor bloğunun kaderi, tırnak kadar bir bujinin üzerindeki birkaç mikronluk aşınmaya bağlı olsun...
Şarj dinamosunun yani alternatörün konjektör arızası yüzünden aküye gönderdiği o düzensiz voltaj dalgalanmaları, motor beynini ve rölanti motorunu doğrudan etkiliyor, bunu kaç kişi bilir ki? Elektrik sistemi zayıfladığında, ECU rölantiyi dengelemek için sürekli ekstra yük bindirir ve o kısır döngü başlar; devir düşer, alternatör zayıflar, beyin devri yükseltir, akü dalgalanır... Kısacası Opel rölanti dalgalanması dediğimiz o lanet olası bela, tek bir parçanın bozulmasıyla değil, sensörler arasındaki o narin senfoninin bozulmasıyla ortaya çıkan zincirleme bir trajedidir. Sanayide ustaya gidip "abi bu araba neden sallanıyor" diye sormak yerine, önce o kablo demetlerini, soket oksitlenmelerini ve vakum hortumlarını bizzat kendi ellerinle yoklamalısın, belki de mesele sadece gevşek bir kelepçededir.
Boğaz kelebeğinin iç yüzeyinde biriken o simsiyah karbon tabakası, aslında sadece zavallı bir kurum katmanı değil, yılların ve trafikte dur-kalk çilelerinin sessiz birikimidir. Rolanti motorunun, yani rölanti hız kontrol valfinin (IAC) o milimetrik hareket alanını kısıtlayan bu pislik, motor beynine tam olarak ne söylüyor sanıyorsunuz? Sensörler şaşkın, hava-yakıt oranının o hassas dengesi darmadağın, ECU ise gelen yanlış verilerle adeta deliye dönmüş durumda... Acaba kaçımız bu lanet olası dalgalanmayı ilk hissettiğinde kaputu açıp o elektronik gaz kelebeği soketini söküp temizlemeyi akıl etti, yoksa doğrudan sanayinin o karanlık tezgahlarına mı koştuk? Elektronik kontrol ünitesinin her rölanti düşüşünde enjektörlere gönderdiği o panik dolu yakıt düzeltmeleri, yakıt tüketimini tırmandırmaktan başka ne işe yarar ki zaten.
Astra H veya Corsa C kasalarda sıkça rastladığımız o lanet EGR valfi iptali ya da temizliği meselesi, bu işin adeta demirbaş hikayesidir; egzoz gazının tekrar emme manifolduna girmesiyle tıkanan o küçük kanallar, motorun rölantide ciğerini söküyor resmen. Emme manifoldunun contalarından sızan o sinsi dış hava, yani kaçak hava (vacuum leak), sensörlerin hesaplayamadığı fazladan oksijen demek ve motor beyni bu durumu telafi etmek için o an adeta kıvranıyor. Ne yaparsan yap, o motor o rölantiyi sabitlemez; çünkü içeride gayri resmi bir hava girişi var ve bu, sistemin bütün termodinamiğini altüst etmeye yetiyor da artıyor bile. Hani bazen yolda giderken boş vitese attığında devrin bin'de asılı kalması, kırmızı ışıkta durmaya yakın arabanın stop edecek gibi silkelenmesi var ya, işte tam o saniyede sürücünün direksiyon simidine sarılıp içten içe ettiği o küfürler...
Manifolt basınç sensörünün, yani MAP sensörünün o minik deliğine dolan yağ buharları, motorun beynine rölantide rüzgar esiyormuş gibi yanlış bir sinyal gönderiyor; sonra gel de çık işin içinden. Ateşleme bobininin o çatlamış plastik gövdesinden kaçan yüksek voltaj, özellikle nemli sabahlarda rölanti dalgalanmasını öyle bir tetikler ki, araba sanki üzerinde horon tepiliyormuş gibi sarsılır. Bazen sadece bir buji kablosunun temassızlığı ya da tırnak aralığının zamanla bozulması, o kusursuz Alman mühendisliğini üç kuruşluk bir ateşleme hatası yüzünden rezil rüsva edebilir. Kim derdi ki o devasa motor bloğunun kaderi, tırnak kadar bir bujinin üzerindeki birkaç mikronluk aşınmaya bağlı olsun...
Şarj dinamosunun yani alternatörün konjektör arızası yüzünden aküye gönderdiği o düzensiz voltaj dalgalanmaları, motor beynini ve rölanti motorunu doğrudan etkiliyor, bunu kaç kişi bilir ki? Elektrik sistemi zayıfladığında, ECU rölantiyi dengelemek için sürekli ekstra yük bindirir ve o kısır döngü başlar; devir düşer, alternatör zayıflar, beyin devri yükseltir, akü dalgalanır... Kısacası Opel rölanti dalgalanması dediğimiz o lanet olası bela, tek bir parçanın bozulmasıyla değil, sensörler arasındaki o narin senfoninin bozulmasıyla ortaya çıkan zincirleme bir trajedidir. Sanayide ustaya gidip "abi bu araba neden sallanıyor" diye sormak yerine, önce o kablo demetlerini, soket oksitlenmelerini ve vakum hortumlarını bizzat kendi ellerinle yoklamalısın, belki de mesele sadece gevşek bir kelepçededir.
