Kemal Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Alman mühendisliğinin o meşhur, kusursuz işleyen çarkları her zaman vaat ettiği gibi tıkır tıkır dönmeyebilir; bazen en güvendiğiniz yolda sizi yarı yolda bırakan şey, tam da o çok övülen mühendislik harikasının ta kendisidir. Opel’in özellikle tork konvertörlü Active Select ya da bir döneme damgasını vuran yarı otomatik Easytronic şanzımanlarında yaşanan kararsızlıklar, sürücüyü direksiyon başında adeta bir test pilotuna dönüştürür. Vites geçişlerindeki o ani sarsıntı, devir saatinin sebepsiz yere fırlaması veya aracın bir anda koruma moduna geçmesi... İşte tam bu noktada, kaputun altındaki o devasa mekanik yapının aslında ne kadar kırılgan olduğunu anlarsınız. Kronikleşen elektro vana (solenoid) arızaları ve şanzıman beyninin ısı karşısındaki çaresizliği, Opel sahiplerinin sanayi sitelerinde en çok ezberlediği terimler arasında başı çekiyor maalesef.
Sürücü koltuğuna oturduğunuzda hissettiğiniz o ufak titremeleri, "havalar soğuk ondandır" diyerek geçiştirmek, aslında yaklaşan büyük bir fırtınaya gözlerini tamamen kapatmaktan farksızdır. Şanzıman yağı kaçakları ya da yağın zamanla vizkozitesini, yani o hayati akışkanlık özelliğini kaybetmesi, dişliler arasındaki sürtünmeyi artırarak mekanik bir intihara zemin hazırlar. Otomatik vites kutusu, doğası gereği milimetrik hesaplarla ve yüksek basınçla çalışan kapalı bir kutudur; içindeki sıvı azaldığında ya da özelliğini yitirdiğinde sistem kendi kendini içeriden kemirmeye başlar. Bir sabah geri vitese taktığınızda aracın yerinden kımıldamak istememesi veya yokuş yukarı çıkarken kaçırma yapması, aslında sistemin size "artık dayanamıyorum" diye haykırma şeklidir.
Yarı otomatik sistemlerin o kendine has, insanı bazen canından bezdiren karakterini çözemediyseniz, Opel’in Easytronic vitesiyle aranızda hiçbir zaman gerçek bir sevgi bağı kurulamaz. Debriyaj baskı balatasının bittiğini anlamayan robotik kollar, vites geçişlerinde arabayı öne doğru öyle bir sallar ki... Sanki acemi bir sürücünün yan koltuğunda oturuyormuşsunuz gibi bir his yerleşir içinize. Bu sistemlerde yaşanan "F" harfi hatası, yani o meşhur şanzıman arıza göstergesi panelde belirdiğinde, artık geri dönüşü olmayan masraflı bir yolculuğun başladığını kabul etmek gerekir. Mekanik bir şanzımanı yapay bir zekayla yönetmeye çalışmanın getirdiği bu doğumsal kusurlar, düzenli kalibrasyon yapılmadığı takdirde sürüş konforunu tamamen baltalar.
Sorunun kaynağını uzakta aramaya gerek yok; çoğunlukla periyodik bakımları "nasılsa bu şanzıman ömürlük" yanılgısıyla ertelemek, o çok korkulan büyük arızaların en büyük davetiyesidir. Üreticinin "bakım gerektirmez" dediği şanzıman yağını bile, özellikle Türkiye gibi yoğun dur-kalk trafiğinin olduğu zorlu coğrafyalarda en geç altmış bin kilometrede bir yenilemek hayati bir zorunluluktur. Yağ değişimi sırasında sisteme uygun orijinal sıvının kullanılmaması veya eksik dolum yapılması, yeni revizyon edilmiş bir şanzımanı bile birkaç ay içinde tekrar bozabilir. Şanzıman beyninin (TCM) aşırı ısınmasını engellemek adına ek soğutma radyatörleri taktıran titiz kullanıcıların, bu kronik dertlerden çok daha az muzdarip olduğunu da bir kenara not etmekte fayda var.
Paranızı ve zamanınızı sanayi köşelerinde harcamak istemiyorsanız, aracın size verdiği o ilk küçük sinyalleri, vites geçişlerindeki o milisaniyelik gecikmeleri çok iyi okumanız gerekir. Bir aracın dilinden anlamak, sadece direksiyonu çevirip gaza basmaktan ibaret değildir; alt takımdan gelen o vuruntu sesini, devir kalibrasyonundaki o ufacık sapmayı hissetmek bir zorunluluktur. Erken teşhis edilen bir selenoid valf değişimiyle kurtarabileceğiniz bir şanzımanı, kulak arkası ederek komple revizyona sokmak zorunda kalmak tamamen kullanıcı hatasıdır. Unutmamak gerekir ki, düzenli kontrol edilen ve doğru kullanılan bir otomatik şanzıman size konfor sunarken, ihmal edilen bir sistem sadece büyük bir mali külfet üretir.
Sürücü koltuğuna oturduğunuzda hissettiğiniz o ufak titremeleri, "havalar soğuk ondandır" diyerek geçiştirmek, aslında yaklaşan büyük bir fırtınaya gözlerini tamamen kapatmaktan farksızdır. Şanzıman yağı kaçakları ya da yağın zamanla vizkozitesini, yani o hayati akışkanlık özelliğini kaybetmesi, dişliler arasındaki sürtünmeyi artırarak mekanik bir intihara zemin hazırlar. Otomatik vites kutusu, doğası gereği milimetrik hesaplarla ve yüksek basınçla çalışan kapalı bir kutudur; içindeki sıvı azaldığında ya da özelliğini yitirdiğinde sistem kendi kendini içeriden kemirmeye başlar. Bir sabah geri vitese taktığınızda aracın yerinden kımıldamak istememesi veya yokuş yukarı çıkarken kaçırma yapması, aslında sistemin size "artık dayanamıyorum" diye haykırma şeklidir.
Yarı otomatik sistemlerin o kendine has, insanı bazen canından bezdiren karakterini çözemediyseniz, Opel’in Easytronic vitesiyle aranızda hiçbir zaman gerçek bir sevgi bağı kurulamaz. Debriyaj baskı balatasının bittiğini anlamayan robotik kollar, vites geçişlerinde arabayı öne doğru öyle bir sallar ki... Sanki acemi bir sürücünün yan koltuğunda oturuyormuşsunuz gibi bir his yerleşir içinize. Bu sistemlerde yaşanan "F" harfi hatası, yani o meşhur şanzıman arıza göstergesi panelde belirdiğinde, artık geri dönüşü olmayan masraflı bir yolculuğun başladığını kabul etmek gerekir. Mekanik bir şanzımanı yapay bir zekayla yönetmeye çalışmanın getirdiği bu doğumsal kusurlar, düzenli kalibrasyon yapılmadığı takdirde sürüş konforunu tamamen baltalar.
Sorunun kaynağını uzakta aramaya gerek yok; çoğunlukla periyodik bakımları "nasılsa bu şanzıman ömürlük" yanılgısıyla ertelemek, o çok korkulan büyük arızaların en büyük davetiyesidir. Üreticinin "bakım gerektirmez" dediği şanzıman yağını bile, özellikle Türkiye gibi yoğun dur-kalk trafiğinin olduğu zorlu coğrafyalarda en geç altmış bin kilometrede bir yenilemek hayati bir zorunluluktur. Yağ değişimi sırasında sisteme uygun orijinal sıvının kullanılmaması veya eksik dolum yapılması, yeni revizyon edilmiş bir şanzımanı bile birkaç ay içinde tekrar bozabilir. Şanzıman beyninin (TCM) aşırı ısınmasını engellemek adına ek soğutma radyatörleri taktıran titiz kullanıcıların, bu kronik dertlerden çok daha az muzdarip olduğunu da bir kenara not etmekte fayda var.
Paranızı ve zamanınızı sanayi köşelerinde harcamak istemiyorsanız, aracın size verdiği o ilk küçük sinyalleri, vites geçişlerindeki o milisaniyelik gecikmeleri çok iyi okumanız gerekir. Bir aracın dilinden anlamak, sadece direksiyonu çevirip gaza basmaktan ibaret değildir; alt takımdan gelen o vuruntu sesini, devir kalibrasyonundaki o ufacık sapmayı hissetmek bir zorunluluktur. Erken teşhis edilen bir selenoid valf değişimiyle kurtarabileceğiniz bir şanzımanı, kulak arkası ederek komple revizyona sokmak zorunda kalmak tamamen kullanıcı hatasıdır. Unutmamak gerekir ki, düzenli kontrol edilen ve doğru kullanılan bir otomatik şanzıman size konfor sunarken, ihmal edilen bir sistem sadece büyük bir mali külfet üretir.
