Kerem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Yazın o kavurucu sıcaklarında eve gelip kumandadaki açma düğmesine bastığın an evdeki tüm ışıkların kesilmesi veya sigorta kutusundan gelen o "çat" sesi kadar insanın sinirini bozan az şey vardır... Tam serinleyeceğini umduğun o kritik saniyede klimanın seni yarı yolda bırakması, aslında cihazın sana "beni zorlama, içeride büyük bir kriz var" deme şeklidir. Sen orada sıcaktan bunalmış halde sigorta şalterini tekrar yukarı kaldırmaya çalışırken, sistem aslında kendini ve senin evinin elektrik tesisatını büyük bir yangın riskinden korumaya çalışıyordur. Kompresör dediğimiz o meret, klimanın kalbidir ve dış ünitede yer alan bu devasa motor devreye girmeye çalıştığı an aşırı bir elektrik yükü çekiyorsa, sigortanın atması kaçınılmaz bir son haline gelir. Çoğu zaman kullanıcılar hemen sigortanın kalitesiz olduğunu düşünüp daha yüksek amperli bir şalter takma hatasına düşer ki; bu yapabileceğin en tehlikeli, en büyük hatalardan biridir. Sigortanın atma sebebi bir sonuçtur, asıl mesele kompresörün neden o yüksek akımı çekmeye zorlandığını bulmakta yatıyor.
Acaba en son ne zaman o dış ünitenin arkasındaki metal ızgaralara bakıp temizlemeyi düşündün? Bak dostum, dış ünite dediğimiz cihaz sokaktaki bütün tozu, çamuru, poleni ve yaprakları bir mıknatıs gibi kendine çeker ve zamanla o havalandırma kanalları tamamen tıkanır. İçi tozla dolmuş, hava sirkülasyonu kesilmiş bir dış ünite gazı soğutamaz ve gaz soğuyamayınca kompresörün içindeki basınç akılalmaz seviyelere tırmanmaya başlar. Basınç yükseldikçe motor o gazı sıkıştırmak için iki kat, üç kat daha fazla güç harcamak zorunda kalır ve en sonunda çekilen akım tavana vurur... İşte o an sigortan "yeter artık" diyerek kendini kapatır. Yılda bir kez bile olsa o dış üniteye bir kova su tutmamışsan veya bir ustaya yıkatmamışsan, klimanın bu sıcaklarda seni yolda bırakmasına hiç şaşırmamalısın.
Kompresörün ilk kalkış anında ihtiyaç duyduğu o devasa enerji patlamasını karşılayan küçük bir tüp vardır, biz buna kapasitör yani kalkış kondansatörü deriz. Bu küçük elektronik parça zamanla, özellikle de aşırı sıcak yaz günlerinde voltaj dalgalanmalarından dolayı kavrulur, değerini kaybeder ya da tamamen patlar. Kapasitör işlevini yitirdiğinde, kompresör motoru o ilk dönme hareketini başlatamaz ve sadece kilitlenmiş bir halde yüksek elektrik çekmeye devam eder. Düşün ki ağır bir arabayı tek başına itmeye çalışıyorsun ama araba kıpırdamıyor bile, işte motorun içinde yaşanan tam olarak bu sıkışma hissidir. Sen şalteri her kaldırdığında o kilitlenmiş motor elektriği emer, ısı üretir ve saniyeler içinde sigortayı tekrar aşağı indirir... Hatta bazen o kapasitör patladığında dış üniteden hafif bir yanık kokusu veya cızırtı sesi bile duyabilirsin.
Elektrik voltajlarının sürekli dalgalandığı bir mahallede mi oturuyorsun, yoksa evindeki kablolar artık eskidi mi? Kompresöre giden elektrik kablolarının üzerindeki izolasyon, dış ünitenin titreşimi ve sıcağı yüzünden zamanla eriyebilir, gevşeyebilir veya gövdeye temas etmeye başlayabilir. Şayet kablolarda en ufak bir kısa devre veya şase yapma durumu varsa, kompresör daha çalışmaya fırsat bulamadan şalter güüm diye atar. Bazen de sorun doğrudan kompresörün kendi içindeki sargıların yanmasından kaynaklanır ki bu durum bir klima için neredeyse ölüm fermanı demektir. Sargıları yanmış bir motor tamamen kısa devreye düşmüştür ve sen şalteri bin kere de kaldırsan, o sigorta her defasında anında düşecektir.
Sırf kliman çalışsın diye gidip 16 amperlik sigortayı 25 amperlik olanla değiştirmeyi sakın aklından bile geçirme! Bu hareket, patlamaya hazır bir bombanın pimini çekip kenara koymaktan farksızdır çünkü sigortanın amperini yükselttiğinde arızayı çözmüş olmuyorsun, sadece sistemin kendini koruma mekanizmasını devre dışı bırakıyorsun. O kablolar ısınmaya başlar, eritir ve allah korusun duvarın içindeki tesisattan yangın çıkmasına sebep olursun... Yapacağın tek akıllıca şey, klimayı kapatmak, şalteri indirmek ve işi bilen, elinde voltmetre ile gelen gerçek bir ustayı çağırmaktır. Bırak usta gelsin, kompresörün sargı dirençlerini ölçsün, kapasitörü kontrol etsin ve sana tam olarak sorunun nerede olduğunu söylesin. Kendin kurcalamaya çalışırsan hem yüksek voltaj riskiyle karşı karşıya kalırsın hem de küçük bir parçayla kurtarabileceğin arızayı devasa bir masrafa dönüştürürsün.
Acaba en son ne zaman o dış ünitenin arkasındaki metal ızgaralara bakıp temizlemeyi düşündün? Bak dostum, dış ünite dediğimiz cihaz sokaktaki bütün tozu, çamuru, poleni ve yaprakları bir mıknatıs gibi kendine çeker ve zamanla o havalandırma kanalları tamamen tıkanır. İçi tozla dolmuş, hava sirkülasyonu kesilmiş bir dış ünite gazı soğutamaz ve gaz soğuyamayınca kompresörün içindeki basınç akılalmaz seviyelere tırmanmaya başlar. Basınç yükseldikçe motor o gazı sıkıştırmak için iki kat, üç kat daha fazla güç harcamak zorunda kalır ve en sonunda çekilen akım tavana vurur... İşte o an sigortan "yeter artık" diyerek kendini kapatır. Yılda bir kez bile olsa o dış üniteye bir kova su tutmamışsan veya bir ustaya yıkatmamışsan, klimanın bu sıcaklarda seni yolda bırakmasına hiç şaşırmamalısın.
Kompresörün ilk kalkış anında ihtiyaç duyduğu o devasa enerji patlamasını karşılayan küçük bir tüp vardır, biz buna kapasitör yani kalkış kondansatörü deriz. Bu küçük elektronik parça zamanla, özellikle de aşırı sıcak yaz günlerinde voltaj dalgalanmalarından dolayı kavrulur, değerini kaybeder ya da tamamen patlar. Kapasitör işlevini yitirdiğinde, kompresör motoru o ilk dönme hareketini başlatamaz ve sadece kilitlenmiş bir halde yüksek elektrik çekmeye devam eder. Düşün ki ağır bir arabayı tek başına itmeye çalışıyorsun ama araba kıpırdamıyor bile, işte motorun içinde yaşanan tam olarak bu sıkışma hissidir. Sen şalteri her kaldırdığında o kilitlenmiş motor elektriği emer, ısı üretir ve saniyeler içinde sigortayı tekrar aşağı indirir... Hatta bazen o kapasitör patladığında dış üniteden hafif bir yanık kokusu veya cızırtı sesi bile duyabilirsin.
Elektrik voltajlarının sürekli dalgalandığı bir mahallede mi oturuyorsun, yoksa evindeki kablolar artık eskidi mi? Kompresöre giden elektrik kablolarının üzerindeki izolasyon, dış ünitenin titreşimi ve sıcağı yüzünden zamanla eriyebilir, gevşeyebilir veya gövdeye temas etmeye başlayabilir. Şayet kablolarda en ufak bir kısa devre veya şase yapma durumu varsa, kompresör daha çalışmaya fırsat bulamadan şalter güüm diye atar. Bazen de sorun doğrudan kompresörün kendi içindeki sargıların yanmasından kaynaklanır ki bu durum bir klima için neredeyse ölüm fermanı demektir. Sargıları yanmış bir motor tamamen kısa devreye düşmüştür ve sen şalteri bin kere de kaldırsan, o sigorta her defasında anında düşecektir.
Sırf kliman çalışsın diye gidip 16 amperlik sigortayı 25 amperlik olanla değiştirmeyi sakın aklından bile geçirme! Bu hareket, patlamaya hazır bir bombanın pimini çekip kenara koymaktan farksızdır çünkü sigortanın amperini yükselttiğinde arızayı çözmüş olmuyorsun, sadece sistemin kendini koruma mekanizmasını devre dışı bırakıyorsun. O kablolar ısınmaya başlar, eritir ve allah korusun duvarın içindeki tesisattan yangın çıkmasına sebep olursun... Yapacağın tek akıllıca şey, klimayı kapatmak, şalteri indirmek ve işi bilen, elinde voltmetre ile gelen gerçek bir ustayı çağırmaktır. Bırak usta gelsin, kompresörün sargı dirençlerini ölçsün, kapasitörü kontrol etsin ve sana tam olarak sorunun nerede olduğunu söylesin. Kendin kurcalamaya çalışırsan hem yüksek voltaj riskiyle karşı karşıya kalırsın hem de küçük bir parçayla kurtarabileceğin arızayı devasa bir masrafa dönüştürürsün.
