Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kumandadan soğutma modunu seçtin, dereceyi düşürdün ama o tanıdık üfleme sesi bir türlü gelmiyor değil mi? İç üniteden hafif bir röle "tık" sesi duyulup ardından gelen derin sessizlik, genellikle doğrudan fan motorunun sargılarındaki bir açık devreye ya da karta bağlı röle bacaklarındaki soğuk lehim çatlaklarına işaret eder. Evaporatör üzerindeki bakır boru sıcaklık sensörü (NTC thermistor), ortamın yeterince soğumadığını algıladığında kompresörü devreye soksa bile, fan sürücü devresi (fan driver IC) motorun takometre sensöründen (Hall effect sensor) geri besleme sinyali alamayınca sistemi korumaya çekip gücü kesebilir... Tabii bazen de sadece rulmanlar kilitlenmiştir, motor mili elle bile dönmez.
Belki de sorun düşündüğünden çok daha basit, hafif bir elektriksel destekle çözülebilecek türden bir şeydir. Klimanın dış ünitesindeki o devasa fanın dönmemesi, yüzde seksen ihtimalle mikrofarad (μF) değeri düşmüş bir kalkış kapasitöründen (run capacitor) kaynaklanır. Zamanla ısıya ve yüksek voltaj dalgalanmalarına maruz kalan bu alüminyum kutulu kondansatörler, içindeki elektrolit kuruduğu için motorun ihtiyaç duyduğu ilk faz kaymasını sağlayamaz hale gelir. Kapasitör şişmişse zaten geçmiş olsun, ama dışarıdan sağlam görünse bile ESR metresiz gerçeği anlayamazsın... Yani cihaz vınlama sesi çıkarıyor ama kanatlar çakılı kalıyorsa, suçlu çok büyük ihtimalle o küçük silindir.
İç ünitenin plastik kasasını söküp elini o uzun silindirik türbin fanına doğru uzatmayı hiç düşündün mü? Toz ve nemin birleşimiyle oluşan o katranımsı kir tabakası, fanın ağırlık merkezini bozarak doğrudan motor milindeki burçların aşınmasına yol açar. Yataklarda oluşan bu mekanik direnç, motorun kalkış torkunu aştığında rotor kilitlenir ve stator sargıları aşırı ısınmaya başlar. Termik koruyucu (thermal fuse) atarsa motoru tamamen çöpe atarsın; o yüzden cihazı zorlamak yerine önce bir türbini elle çevirip serbestçe dönüp dönmediğini hissetmelisin.
Peki ya kontrol kartından çıkan o komut hiç motora ulaşmıyorsa? Optokuplör tetiklemeli triyak (TRIAC) devresi, ac besleme voltajını kıyarak fan hızını kademeli olarak ayarlar; fakat şebekedeki anlık voltaj pikleri bu hassas yarı iletken bileşeni yakıp kısa devreye düşürebilir ya da tamamen açık devre bırakabilir. Dijital multimetreni AC voltaj kademesine alıp ana kart üzerindeki fan çıkış klemenslerini ölçmediğin sürece arızanın motorda mı yoksa anakartta mı olduğunu asla bilemezsin... Bazen basit bir mikrodenetleyici çökmesi bile tüm bu iletişimi kesmeye yeter.
Dış ünitenin kondanser petekleri aşırı kirlendiğinde oluşan yüksek basınç, fanın çalışma parametrelerini tamamen altüst eder. Yüksek basınç prosestatı veya boru sıcaklık sensörleri güvenlik sınırını aştığı an, işlemci güvenlik protokolünü çalıştırır ve fanın beslemesini derhal keser. Aslında sistem burada seni korumaya çalışıyordur, motor yanmasın ya da kompresör kilitlenmesin diye yapılan otomatik bir müdahale bu. Düzenli bakım yapılmamış bir cihazda bu tarz duraklamalarla karşılaşman inan son derece doğal.
Kablaj bağlantılarını, soket oksitlenmelerini ve klemenslerdeki olası gevşemeleri teker teker kontrol ettin mi hiç? Özellikle dış ünitede titreşime ve hava şartlarına açık kalan klemens bloklarında zamanla korozyon oluşur; bu durum direnci artırarak hat üzerinde ciddi bir voltaj düşüşüne neden olur. Motora 220V yerine 140V gittiğinde o fan sadece titrer, dönmez, dönemez... Küçük bir korozyon temizliği ve sprey temas yenileyici bazen yüzlerce liralık parça değişiminin önüne geçebilir.
Belki de sorun düşündüğünden çok daha basit, hafif bir elektriksel destekle çözülebilecek türden bir şeydir. Klimanın dış ünitesindeki o devasa fanın dönmemesi, yüzde seksen ihtimalle mikrofarad (μF) değeri düşmüş bir kalkış kapasitöründen (run capacitor) kaynaklanır. Zamanla ısıya ve yüksek voltaj dalgalanmalarına maruz kalan bu alüminyum kutulu kondansatörler, içindeki elektrolit kuruduğu için motorun ihtiyaç duyduğu ilk faz kaymasını sağlayamaz hale gelir. Kapasitör şişmişse zaten geçmiş olsun, ama dışarıdan sağlam görünse bile ESR metresiz gerçeği anlayamazsın... Yani cihaz vınlama sesi çıkarıyor ama kanatlar çakılı kalıyorsa, suçlu çok büyük ihtimalle o küçük silindir.
İç ünitenin plastik kasasını söküp elini o uzun silindirik türbin fanına doğru uzatmayı hiç düşündün mü? Toz ve nemin birleşimiyle oluşan o katranımsı kir tabakası, fanın ağırlık merkezini bozarak doğrudan motor milindeki burçların aşınmasına yol açar. Yataklarda oluşan bu mekanik direnç, motorun kalkış torkunu aştığında rotor kilitlenir ve stator sargıları aşırı ısınmaya başlar. Termik koruyucu (thermal fuse) atarsa motoru tamamen çöpe atarsın; o yüzden cihazı zorlamak yerine önce bir türbini elle çevirip serbestçe dönüp dönmediğini hissetmelisin.
Peki ya kontrol kartından çıkan o komut hiç motora ulaşmıyorsa? Optokuplör tetiklemeli triyak (TRIAC) devresi, ac besleme voltajını kıyarak fan hızını kademeli olarak ayarlar; fakat şebekedeki anlık voltaj pikleri bu hassas yarı iletken bileşeni yakıp kısa devreye düşürebilir ya da tamamen açık devre bırakabilir. Dijital multimetreni AC voltaj kademesine alıp ana kart üzerindeki fan çıkış klemenslerini ölçmediğin sürece arızanın motorda mı yoksa anakartta mı olduğunu asla bilemezsin... Bazen basit bir mikrodenetleyici çökmesi bile tüm bu iletişimi kesmeye yeter.
Dış ünitenin kondanser petekleri aşırı kirlendiğinde oluşan yüksek basınç, fanın çalışma parametrelerini tamamen altüst eder. Yüksek basınç prosestatı veya boru sıcaklık sensörleri güvenlik sınırını aştığı an, işlemci güvenlik protokolünü çalıştırır ve fanın beslemesini derhal keser. Aslında sistem burada seni korumaya çalışıyordur, motor yanmasın ya da kompresör kilitlenmesin diye yapılan otomatik bir müdahale bu. Düzenli bakım yapılmamış bir cihazda bu tarz duraklamalarla karşılaşman inan son derece doğal.
Kablaj bağlantılarını, soket oksitlenmelerini ve klemenslerdeki olası gevşemeleri teker teker kontrol ettin mi hiç? Özellikle dış ünitede titreşime ve hava şartlarına açık kalan klemens bloklarında zamanla korozyon oluşur; bu durum direnci artırarak hat üzerinde ciddi bir voltaj düşüşüne neden olur. Motora 220V yerine 140V gittiğinde o fan sadece titrer, dönmez, dönemez... Küçük bir korozyon temizliği ve sprey temas yenileyici bazen yüzlerce liralık parça değişiminin önüne geçebilir.
