Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sarı ışığın altında oturan o adam, gözlüğünün camını tişörtünün ucuyla silerken parmaklarının titrediğini saklamaya çalışıyordu; çünkü hayatı boyunca hep bir sis perdesinin arkasından bakmıştı dünyaya. Kornea dokusunun o mikron düzeyindeki mimarisi, yani gözün ön yüzeyindeki saydam tabaka, herkesin gözünde aynı fırtınaya izin vermiyor işte. Miyopi, hipermetropi ya da astigmatizma gibi kırma kusurlarını lazer enerjisiyle düzeltmek istediğimizde, ilk baktığımız yer o korneanın stroma katmanının kalınlığı oluyor. Eğrilik derecesi yetersizse, yani dokunun biyomekanik direnci o lazer ışınını kaldıracak güçte değilse, ne yaparsan yap duruyorsun orada... Bir adım bile öteye geçemiyorsun vallahi.
Geçen gün klinikte uzun uzun haritalara bakan genç bir kız vardı, miyopisi sekiz diyoptriye dayanmış, umutla yüzüme bakıyordu. Yaş faktörü öyle alelade bir sınır değil ki; göz küresinin aksiyel uzunluğunun oturması, aksın uzamasının durması gerekiyor ameliyat masasına yatmadan önce. En az bir yıl boyunca refraksiyon değerlerinde, yani göz numarasında yarım diyoptriyi geçen bir değişim olmamışsa ancak o zaman konuşabiliyoruz bu ihtimali. İnsan bazen sabırsızlanıyor, hemen yarın kurtulayım istiyor o çerçevelerden ama... Vücudun kendi gelişim ritmine saygı duymak şart abi, başka yolu yok.
Ameliyathane kapısındaki o soğuk bekleme koltuklarında her gün başka bir hayatın korkusu birikiyor, insan hissediyor o endişeyi. Otoimmün rahatsızlıklar, mesela romatoid artrit ya da skleroderma gibi doku iyileşmesini doğrudan etkileyen sistemik hastalıklar varsa ortalıkta, lazer flebi dediğimiz o doku kapakçığı asla düzgün kaynamıyor. Bağışıklık sistemi kendi dokusuna saldıran bir bedende, korneal kollajen yapısını lazerle yeniden şekillendirmek büyük risk. Dokunun kendini toparlama kabiliyeti yoksa eğer, o operasyondan mucize beklemek sırf hayal kırıklığı getirir; göz göre göre ateşe atmak olur insanı.
Göz kuruluğu denip geçilen o durum var ya, hani akşamları gözde kum tanesi varmış gibi hissettiren... Schirmer testiyle ölçüyoruz gözyaşı üretimini, bakıyoruz ki gözyaşı filmi tabakası yetersiz, kornea yüzeyi adeta kurak bir toprak parçası. Femtosaniye lazerle açılan flep esnasında korneal sinir lifleri geçici olarak kesildiği için, zaten yetersiz olan o gözyaşı salgısı iyice dibe vuruyor operasyon sonrasında. Gözün epitel dokusu beslenemezse, ameliyat çok başarılı geçse bile hasta günlerce acı çekiyor, o netliğin tadını çıkaramıyor bir türlü. Değer mi peki, gözyaşı kalitesini düzeltmeden o masaya yatmaya?
Gece sürüşlerinde ışıkların etrafında halalar gören, bebek gibi korneaya sahip ama göz içi basıncı sınırda gezen birini düşünün şimdi. Glokom riski taşıyan ya da katarakt başlangıcı olan gözlerde lazerle kırma kusuru düzeltmek, arkadaki asıl büyük yangını gürültüyle perdelemekten farksızdır billahi. Optik sinir başı hasarlıysa, ganglion hücreleri yavaş yavaş ölüyorsa, sen öndeki kırma kusurunu sıfırlasan ne fayda... Arkada ışığı algılayan ağ tabaka, yani retina sağlam kalmadıktan sonra camı silmişsin ama arkadaki manzara kararmış, neye yarar ki?
Gözünün korneası dikleşmiş, konik bir şekil almaya başlamış bir gencin gözlerindeki o çaresizliği görseniz, kararın ne kadar hayati olduğunu anlarsınız. Keratokonus dediğimiz bu ektazik göz hastalığında, kornea zaten yapısı gereği incelmiş ve zayıflamıştır; buraya lazer vurmak dokuyu tamamen harabeye çevirir. Pentacam gibi topografik haritalarla korneanın ön ve arka yüzey eğriliklerini, elevasyon haritalarını ince ince dokuyoruz bu yüzden. Gizli bir keratokonus varlığı sezildiği an, o lazer cihazının düğmesine basmak değil, geri çekilip hastanın gözünü korumak gerekir... İnsan bazen durmayı bilmeli.
O kadar çok soru geliyor ki kulaktan dolma bilgilerle, sanıyorlar ki herkes bir gün o lazer ışığının altına girebilir. Gebelik ya da emzirme döneminde değişen hormon seviyeleri bile korneanın su tutma kapasitesini, dolayısıyla kırma gücünü değiştiriyor geçici olarak. Hormonlar sakinleşmeden, kornea eski stabil formuna dönmeden yapılan bir lazer müdahalesi, tam oturmamış bir temele ev çıkmaya benzer. Beklemek lazımdır bazen, sadece durup vücudun kendi dengesini bulmasını izlemek en büyük iyiliktir.
Geçen gün klinikte uzun uzun haritalara bakan genç bir kız vardı, miyopisi sekiz diyoptriye dayanmış, umutla yüzüme bakıyordu. Yaş faktörü öyle alelade bir sınır değil ki; göz küresinin aksiyel uzunluğunun oturması, aksın uzamasının durması gerekiyor ameliyat masasına yatmadan önce. En az bir yıl boyunca refraksiyon değerlerinde, yani göz numarasında yarım diyoptriyi geçen bir değişim olmamışsa ancak o zaman konuşabiliyoruz bu ihtimali. İnsan bazen sabırsızlanıyor, hemen yarın kurtulayım istiyor o çerçevelerden ama... Vücudun kendi gelişim ritmine saygı duymak şart abi, başka yolu yok.
Ameliyathane kapısındaki o soğuk bekleme koltuklarında her gün başka bir hayatın korkusu birikiyor, insan hissediyor o endişeyi. Otoimmün rahatsızlıklar, mesela romatoid artrit ya da skleroderma gibi doku iyileşmesini doğrudan etkileyen sistemik hastalıklar varsa ortalıkta, lazer flebi dediğimiz o doku kapakçığı asla düzgün kaynamıyor. Bağışıklık sistemi kendi dokusuna saldıran bir bedende, korneal kollajen yapısını lazerle yeniden şekillendirmek büyük risk. Dokunun kendini toparlama kabiliyeti yoksa eğer, o operasyondan mucize beklemek sırf hayal kırıklığı getirir; göz göre göre ateşe atmak olur insanı.
Göz kuruluğu denip geçilen o durum var ya, hani akşamları gözde kum tanesi varmış gibi hissettiren... Schirmer testiyle ölçüyoruz gözyaşı üretimini, bakıyoruz ki gözyaşı filmi tabakası yetersiz, kornea yüzeyi adeta kurak bir toprak parçası. Femtosaniye lazerle açılan flep esnasında korneal sinir lifleri geçici olarak kesildiği için, zaten yetersiz olan o gözyaşı salgısı iyice dibe vuruyor operasyon sonrasında. Gözün epitel dokusu beslenemezse, ameliyat çok başarılı geçse bile hasta günlerce acı çekiyor, o netliğin tadını çıkaramıyor bir türlü. Değer mi peki, gözyaşı kalitesini düzeltmeden o masaya yatmaya?
Gece sürüşlerinde ışıkların etrafında halalar gören, bebek gibi korneaya sahip ama göz içi basıncı sınırda gezen birini düşünün şimdi. Glokom riski taşıyan ya da katarakt başlangıcı olan gözlerde lazerle kırma kusuru düzeltmek, arkadaki asıl büyük yangını gürültüyle perdelemekten farksızdır billahi. Optik sinir başı hasarlıysa, ganglion hücreleri yavaş yavaş ölüyorsa, sen öndeki kırma kusurunu sıfırlasan ne fayda... Arkada ışığı algılayan ağ tabaka, yani retina sağlam kalmadıktan sonra camı silmişsin ama arkadaki manzara kararmış, neye yarar ki?
Gözünün korneası dikleşmiş, konik bir şekil almaya başlamış bir gencin gözlerindeki o çaresizliği görseniz, kararın ne kadar hayati olduğunu anlarsınız. Keratokonus dediğimiz bu ektazik göz hastalığında, kornea zaten yapısı gereği incelmiş ve zayıflamıştır; buraya lazer vurmak dokuyu tamamen harabeye çevirir. Pentacam gibi topografik haritalarla korneanın ön ve arka yüzey eğriliklerini, elevasyon haritalarını ince ince dokuyoruz bu yüzden. Gizli bir keratokonus varlığı sezildiği an, o lazer cihazının düğmesine basmak değil, geri çekilip hastanın gözünü korumak gerekir... İnsan bazen durmayı bilmeli.
O kadar çok soru geliyor ki kulaktan dolma bilgilerle, sanıyorlar ki herkes bir gün o lazer ışığının altına girebilir. Gebelik ya da emzirme döneminde değişen hormon seviyeleri bile korneanın su tutma kapasitesini, dolayısıyla kırma gücünü değiştiriyor geçici olarak. Hormonlar sakinleşmeden, kornea eski stabil formuna dönmeden yapılan bir lazer müdahalesi, tam oturmamış bir temele ev çıkmaya benzer. Beklemek lazımdır bazen, sadece durup vücudun kendi dengesini bulmasını izlemek en büyük iyiliktir.
