Erem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Evaporatörün hemen arkasında yer alan, iklimlendirilmiş havayı ortama üfleyen o silindirik kanatçıklı teğetsel (cross-flow) fan durduğunda, sistem gaz fazından sıvı fazına geçerken ısı transferini gerçekleştiremez. Fan motorunun sargılarındaki açık devre durumları, doğrudan ana kart üzerindeki röle kontaklarının oksitlenmesinden ya da tristör (SSR) arızalarından kaynaklanabilir; voltaj metreyle motor soketindeki 220V alternatif akım değerini okuyamıyorsanız sorun fanda değil, kontrol kartındadır. Kapasitör değerinin microfarad (µF) cinsinden düşmesi de motorun ilk torku almasını engeller, yani o küçük kutu bitikse motor hırıldar ama dönmez... Bazen de sadece mil rulmanlarının toz ve nem birleşimiyle kilitlenmesidir bütün mesele.
İç ünite fırçasız doğru akım (BLDC) motoru ile çalışıyorsa, arıza teşhisi konvansiyonel AC motorlara göre biraz daha karmaşık bir hal alır. Motor sinyal kablosundaki hall efekt sensörü geri besleme sağlamadığında, işlemci güvenlik protokolünü devreye sokar ve birkaç saniye içinde kompresörü de kapatır. Dijital multimetre ile hall sensörünün 5V DC beslemesini ve sinyal çıkışını ölçmek şart... Karttan komut çıkıyor ama rotor dönmüyorsa, sürücü entegresi (IPM) yanmış demektir; bu durumda kart tamiri veya doğrudan kart değişimi kaçınılmaz olur.
Klimanızdan garip bir vızıltı sesi geliyor fakat hava akışı gerçekleşmiyorsa, ilk şüpheli her zaman kalkış kapasitörüdür (run capacitor). Elektriği kesip kapasitör üzerindeki gücü deşarj ettikten sonra bir kapasite ölçer ile 1.5µF ile 3µF arasında değişen nominal değeri kontrol etmek gerekir, tolerans sınırlarının %10 altına düşmüş bir kondansatör motoru çeviremez. Kapasitör kurumuşsa motor miline güç gitmez, sargılar aşırı ısınır ve termik sigorta atar. Yani aslında küçücük, birkaç liralık bir bileşen koca cihazı felç edebilir...
Mekanik dirençler, elektronik arızalar kadar sık karşılaşılan fakat genellikle gözden kaçırılan detaylar arasındadır. İç ünite plastik kasasının genleşmesi, fan milinin yataklandığı kauçuk takozların sertleşip deforme olması veya fana dolanan yabancı maddeler rotorun rahat dönmesini engeller. Elinizle fana hafifçe dokunduğunuzda dönmekte zorlanıyorsa veya sürtünme hissettiriyorsa, rulman gresinin kuruduğu anlaşılır. Yağlama spreyi geçici bir çözüm sunsa da kalıcı sızdırmazlık için kovanlı yatakların (sleeve bearing) tamamen yenilenmesi icap eder.
Donma kontrolü terostatı ve evaporatör yüzey sensörü, fanın çalışmasını doğrudan etkileyen bir diğer parametredir. Nemli ortamlarda evaporatör peteklerinin buz tutması durumunda sensör direnç değerini (kOhm cinsinden) değiştirerek işlemciye "üflemeyi durdur" emri gönderir. NTC sensörünün omaj değerinin kayması, sıcaklık sapması yaratarak fanın durmasına yol açabilir... Sensörü bir bardak buzlu suda test edip katalog Ohm çizelgesiyle karşılaştırmak en doğru arıza tespit yöntemidir.
İç ünite fan motoru milinin balansının bozulması, zamanla motor şaftına doğrudan yük bindirir. Plastik fan kanatçıklarından (fan çarkı) tek bir tanesinin bile kırılması veya aşırı toz birikmesi sonucu oluşan kütle dengesizliği, rulmanları kısa sürede dağıtır. Fan yalpalayarak çalışmaya başladığı an, rulman bilyaları yuvayı aşındırır ve nihayetinde rotor sıkışarak hareketsiz kalır. Kanatçık temizliğinin düzenli yapılması bu yüzden kritik...
İç ünite fırçasız doğru akım (BLDC) motoru ile çalışıyorsa, arıza teşhisi konvansiyonel AC motorlara göre biraz daha karmaşık bir hal alır. Motor sinyal kablosundaki hall efekt sensörü geri besleme sağlamadığında, işlemci güvenlik protokolünü devreye sokar ve birkaç saniye içinde kompresörü de kapatır. Dijital multimetre ile hall sensörünün 5V DC beslemesini ve sinyal çıkışını ölçmek şart... Karttan komut çıkıyor ama rotor dönmüyorsa, sürücü entegresi (IPM) yanmış demektir; bu durumda kart tamiri veya doğrudan kart değişimi kaçınılmaz olur.
Klimanızdan garip bir vızıltı sesi geliyor fakat hava akışı gerçekleşmiyorsa, ilk şüpheli her zaman kalkış kapasitörüdür (run capacitor). Elektriği kesip kapasitör üzerindeki gücü deşarj ettikten sonra bir kapasite ölçer ile 1.5µF ile 3µF arasında değişen nominal değeri kontrol etmek gerekir, tolerans sınırlarının %10 altına düşmüş bir kondansatör motoru çeviremez. Kapasitör kurumuşsa motor miline güç gitmez, sargılar aşırı ısınır ve termik sigorta atar. Yani aslında küçücük, birkaç liralık bir bileşen koca cihazı felç edebilir...
Mekanik dirençler, elektronik arızalar kadar sık karşılaşılan fakat genellikle gözden kaçırılan detaylar arasındadır. İç ünite plastik kasasının genleşmesi, fan milinin yataklandığı kauçuk takozların sertleşip deforme olması veya fana dolanan yabancı maddeler rotorun rahat dönmesini engeller. Elinizle fana hafifçe dokunduğunuzda dönmekte zorlanıyorsa veya sürtünme hissettiriyorsa, rulman gresinin kuruduğu anlaşılır. Yağlama spreyi geçici bir çözüm sunsa da kalıcı sızdırmazlık için kovanlı yatakların (sleeve bearing) tamamen yenilenmesi icap eder.
Donma kontrolü terostatı ve evaporatör yüzey sensörü, fanın çalışmasını doğrudan etkileyen bir diğer parametredir. Nemli ortamlarda evaporatör peteklerinin buz tutması durumunda sensör direnç değerini (kOhm cinsinden) değiştirerek işlemciye "üflemeyi durdur" emri gönderir. NTC sensörünün omaj değerinin kayması, sıcaklık sapması yaratarak fanın durmasına yol açabilir... Sensörü bir bardak buzlu suda test edip katalog Ohm çizelgesiyle karşılaştırmak en doğru arıza tespit yöntemidir.
İç ünite fan motoru milinin balansının bozulması, zamanla motor şaftına doğrudan yük bindirir. Plastik fan kanatçıklarından (fan çarkı) tek bir tanesinin bile kırılması veya aşırı toz birikmesi sonucu oluşan kütle dengesizliği, rulmanları kısa sürede dağıtır. Fan yalpalayarak çalışmaya başladığı an, rulman bilyaları yuvayı aşındırır ve nihayetinde rotor sıkışarak hareketsiz kalır. Kanatçık temizliğinin düzenli yapılması bu yüzden kritik...
