Hamza Usta
Kayıtlı Kullanıcı
O kaputtan yükselen dumanı görüp de içinin cız etmediği tek bir sürücü bile yoktur bu dünyada. Genleşme kabının kapağından dışarı köpüre köpüre taşan o foşur foşur kaynar su, aslında aracınızın size attığı son ve en avaz avaz çığlıktır... Motor bloğunun içinde yolunda gitmeyen, tıkır tıkır işlemesi gereken mekanizmayı felç eden ciddi bir kriz var demektir. Hani bazen görmezden geliriz ya, "Birazdan soğur, su ekler devam ederim" dersiniz; işte o an motoru kendi ellerinizle çöpe atmaya karar verdiğiniz andır. Termostat mı kilitlendi, devirdaim pompası mı kanatlarını kaybetti yoksa silindir kapak contası çoktan pes mi etti? Bunların cevabını ararken arabanın başında durup öylece bakmak hiçbir şeyi çözmez; o su kaynıyorsa o motor çalışmayı derhal durduracak, başka hiçbir lüksünüz yok.
Sıcaklığın o noktaya tırmanması tesadüf değil, sistemdeki basınç dengesinin yerle yeksan olduğunun alenen kanıtı. Radyatör kapağını kontrol ettiniz mi hiç, ya da o küçücük plastik kabın çatlaklarına baktınız mı? Soğutma sıvısı dediğimiz şey sadece sudan ibaret değil, antifrizle doğru oranda karışmadığında kaynama noktası düşer ve ilk dik yokuşta sizi yarı yolda bırakır. Sistem hava yaptıysa eğer, devirdaim ne kadar sağlam olursa olsun o havayı çevirir durur, suyu soğutamaz. Birçok sürücü su seviyesini tamamlayınca sorunun bittiğini sanır; oysa kaynayan su buharlaşır, buharlaşan su basıncı artırır ve en zayıf halka neresiyse oradan patlar... Yolda kalmak istemiyorsanız o kabın içindeki her harareti bir felaket senaryosunun ilk sahnesi gibi okumayı öğreneceksiniz.
Tamirciye gitmeden önce kendi gözünüzle neyi kontrol edebileceğinizi bilmek zorundasınız, yoksa her defasında aynı faturayı ödemeye devam edersiniz. Fan devreye giriyor mu mesela, o an kaputu açtığınızda fan pervanesinin dönüp dönmediğine dikkat ettiniz mi hiç? Fan müşürü arızalandıysa rüzgar almadığınız her kırmızı ışıkta o su genleşme kabından taşmaya mahkumdur. Fan çalışıyor ama su yine mi fıkır fıkır? O zaman bakacağınız yer direkt termostat; açmıyorsa, sıcak suyu radyatöre göndermiyorsa, motor kendi suyunda kavrulur gider. Kendinizi kandırmayın, "Aşırı sıcaklardandır" deyip geçiştirilecek bir mevzu değil bu; kışın ortasında da o su kaynar, aracın ciğerini söküp elinize verir.
Motor sıcakken o plastik kabın kapağını pat diye açmaya kalkanları gördükçe dehşete düşüyorum. Yüzünüze, elinize sıçrayacak 110 derecelik asit gibi sıcak sudan korunun önce, canınızdan kıymetli mi o araba? Bırakın araç bir saat dursun, kendi kendine bir nefes alsın, metal genleşmesi bir dursun... Sonra kademeli olarak, kalın bir bezle baskı uygulayarak havasını salarak açarsınız o kapağı. İçeriye pat diye soğuk su eklemeyin sakın, sıcak bloğa buz gibi suyu bastığınız an silindir kapağını çatlatır, o saatten sonra rektefiyeci yollarında helak olursunuz. Adım adım, motor çalışırken ve çok yavaş bir şekilde ilave edeceksiniz ekleyeceğiniz sıvıyı; aceleye yer yok bu işte.
Yılların tecrübesiyle söylüyorum, soğutma sistemini ihmal eden sürücü sanayide çırakların maskarası olur. Yağ tanecikleri görüyor musunuz o kaynayan suyun üzerinde, hiç dikkatle baktınız mı kabın çeperlerine? Eğer suyun içinde yağ yüzüyorsa veya motor yağ çubuğunu çektiğinizde tahin gibi bir kıvamla karşılaşıyorsanız... Conta gitmiştir, geçmiş olsun. Kompresör soğutma suyuna basıyordur, o yüzden o kap fokur fokur eder, suyu dışarı fırlatır. Bunu fark ettiğiniz an çekiciyi arayacaksınız, anahtarı kontaktan çekip kenara çekileceksiniz. Başka bir seçeneğiniz yok, ısrarla sürmeye devam ederseniz o motor bloğunu bir daha kimse dikiş tutturamaz.
Sıcaklığın o noktaya tırmanması tesadüf değil, sistemdeki basınç dengesinin yerle yeksan olduğunun alenen kanıtı. Radyatör kapağını kontrol ettiniz mi hiç, ya da o küçücük plastik kabın çatlaklarına baktınız mı? Soğutma sıvısı dediğimiz şey sadece sudan ibaret değil, antifrizle doğru oranda karışmadığında kaynama noktası düşer ve ilk dik yokuşta sizi yarı yolda bırakır. Sistem hava yaptıysa eğer, devirdaim ne kadar sağlam olursa olsun o havayı çevirir durur, suyu soğutamaz. Birçok sürücü su seviyesini tamamlayınca sorunun bittiğini sanır; oysa kaynayan su buharlaşır, buharlaşan su basıncı artırır ve en zayıf halka neresiyse oradan patlar... Yolda kalmak istemiyorsanız o kabın içindeki her harareti bir felaket senaryosunun ilk sahnesi gibi okumayı öğreneceksiniz.
Tamirciye gitmeden önce kendi gözünüzle neyi kontrol edebileceğinizi bilmek zorundasınız, yoksa her defasında aynı faturayı ödemeye devam edersiniz. Fan devreye giriyor mu mesela, o an kaputu açtığınızda fan pervanesinin dönüp dönmediğine dikkat ettiniz mi hiç? Fan müşürü arızalandıysa rüzgar almadığınız her kırmızı ışıkta o su genleşme kabından taşmaya mahkumdur. Fan çalışıyor ama su yine mi fıkır fıkır? O zaman bakacağınız yer direkt termostat; açmıyorsa, sıcak suyu radyatöre göndermiyorsa, motor kendi suyunda kavrulur gider. Kendinizi kandırmayın, "Aşırı sıcaklardandır" deyip geçiştirilecek bir mevzu değil bu; kışın ortasında da o su kaynar, aracın ciğerini söküp elinize verir.
Motor sıcakken o plastik kabın kapağını pat diye açmaya kalkanları gördükçe dehşete düşüyorum. Yüzünüze, elinize sıçrayacak 110 derecelik asit gibi sıcak sudan korunun önce, canınızdan kıymetli mi o araba? Bırakın araç bir saat dursun, kendi kendine bir nefes alsın, metal genleşmesi bir dursun... Sonra kademeli olarak, kalın bir bezle baskı uygulayarak havasını salarak açarsınız o kapağı. İçeriye pat diye soğuk su eklemeyin sakın, sıcak bloğa buz gibi suyu bastığınız an silindir kapağını çatlatır, o saatten sonra rektefiyeci yollarında helak olursunuz. Adım adım, motor çalışırken ve çok yavaş bir şekilde ilave edeceksiniz ekleyeceğiniz sıvıyı; aceleye yer yok bu işte.
Yılların tecrübesiyle söylüyorum, soğutma sistemini ihmal eden sürücü sanayide çırakların maskarası olur. Yağ tanecikleri görüyor musunuz o kaynayan suyun üzerinde, hiç dikkatle baktınız mı kabın çeperlerine? Eğer suyun içinde yağ yüzüyorsa veya motor yağ çubuğunu çektiğinizde tahin gibi bir kıvamla karşılaşıyorsanız... Conta gitmiştir, geçmiş olsun. Kompresör soğutma suyuna basıyordur, o yüzden o kap fokur fokur eder, suyu dışarı fırlatır. Bunu fark ettiğiniz an çekiciyi arayacaksınız, anahtarı kontaktan çekip kenara çekileceksiniz. Başka bir seçeneğiniz yok, ısrarla sürmeye devam ederseniz o motor bloğunu bir daha kimse dikiş tutturamaz.
