Kerim Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Yıllardır ustaların dükkanında çay içerken dinlediğim o bitmek bilmeyen hararet hikayelerinin özünde hep aynı dikkatsizlik yatar aslında. Motorun kalbi sayılan o küçük metal parça, yani termostat bir gün aniden kapalı kaldığında, suyun radyatöre gidip serinleme şansı tamamen elinden alınmış olur. Hapsolan ve sürekli ısınan antifrizli su genişlemek ister, kaçacak yer arar ve o devasa basınç doğrudan doğruya genleşme kabının o narin plastik gövdesine yüklenir. Sürücü kaputu açıp plastik deponun şiştiğini ya da kapağından fıkır fıkır su taşırdığını gördüğünde suçu hemen o plastik kutuda arar ama asıl fail çoktan arkada izini kaybettirmiştir... Sistemdeki aşırı sıcaklık ve engellenemeyen genleşme, en zayıf halka olan o plastik depoyu adeta patlamaya hazır bir bombaya dönüştürür.
Bir tıkırtı duyarsınız bazen, ya da hararet göstergesi milim milim yukarı tırmanır da önemsemezsiniz ya; işte tam o anlarda genleşme kabı görünmez bir savaşın ortasında kalır. Termostat açılmadığı zaman devirdaim pompası suyu sürekli blok içinde döndürür, soğuyamayan sıvı genleştikçe genleşir ve en nihayetinde o yedek su deposunun duvarlarını zorlamaya başlar. Bir süre sonra o plastiğin dikiş yerlerinden çatladığını, kapağındaki tahliye valfinin çaresizce buhar püskürttüğünü görmek işten bile değildir. "Bu depo niye su eksiltiyor acaba?" diye kara kara düşünürken, aslında termostatın içeride suyu sıkıştırıp genleşme kabına zulmettiğini fark edemeyiz çoğu zaman. Bazen tek bir contanın veya yayın sıkışması, koca bir soğutma hattının dengesini işte böyle kökünden sarsabiliyor.
Peki, tam tersi olup termostat açık konumda takılı kalsa ne olur dersiniz, genleşme kabı bu durumdan hiç mi nasibini almaz? Motor bir türlü ideal çalışma sıcaklığına ulaşamaz, su sürekli radyatörde dolaştığı için soğuk kalır ve sistem beklenen o sağlıklı basınca bir türlü erişemez. Bu kez plastik depoda patlama veya çatlama görmezsiniz belki ama, kabın içindeki su seviyesinin sürekli mantıksızca dalgalandığına, sistemin vakum yapıp hortumları büzüştürdüğüne şahit olabilirsiniz. Hani derler ya, ne fazla sıcak iyi ne fazla soğuk... Plastik deposundaki o ideal seviye çizgisini korumak istiyorsanız, termostatın ritmik bir şekilde açılıp kapanarak basıncı dengede tuttuğundan emin olmak zorundasınız.
Eski bir sanayi alışkanlığıdır, bir arıza görüldüğünde hemen en belirgin parçayı değiştirmekle işe başlanır. Çatlayan genleşme kabını yenisiyle değiştiren pek çok sürücünün birkaç hafta sonra aynı dertle tekrar ustaya koşması hiç tesadüf değil. İçerideki termostat arızasını gidermeden sadece patlayan depoyu yenilemek, yangını söndürmeden sadece dumanı dağıtmaya benzer biraz. Eğer o küçük vana görevini yapıp basıncın önünü açmıyorsa, sıfır aldığınız o en kaliteli plastik depo bile birkaç yüz kilometre sonra aşırı genleşmeye dayanamayıp pes edecektir. Motorun dilinden anlamak, belirtilere bakıp asıl kaynağı bulmaktan geçer her zaman.
Uzun yola çıkmadan önce kaputu açıp şöyle bir göz gezdirmek, hortumları hafifçe sıkıp sertliğini hissetmek ne kadar hayat kurtarıcı bir alışkanlıktır aslında. Genleşme kabının etrafında kurumuş pembe ya da yeşil antifriz izleri görüyorsanız, durum sadece bir kapak arızasından ibaret olmayabilir... Sistemdeki gizli bir termostat tıkanıklığının habercisi olabilir bu lekeler. Aracınızın sesini dinleyin, hararetin seyrini iyi izleyin ve en önemlisi, genleşme kabının feryatlarına kulak verip ardındaki asıl sebebi, yani o minik termostatı kontrol ettirmeyi ihmal etmeyin.
Bir tıkırtı duyarsınız bazen, ya da hararet göstergesi milim milim yukarı tırmanır da önemsemezsiniz ya; işte tam o anlarda genleşme kabı görünmez bir savaşın ortasında kalır. Termostat açılmadığı zaman devirdaim pompası suyu sürekli blok içinde döndürür, soğuyamayan sıvı genleştikçe genleşir ve en nihayetinde o yedek su deposunun duvarlarını zorlamaya başlar. Bir süre sonra o plastiğin dikiş yerlerinden çatladığını, kapağındaki tahliye valfinin çaresizce buhar püskürttüğünü görmek işten bile değildir. "Bu depo niye su eksiltiyor acaba?" diye kara kara düşünürken, aslında termostatın içeride suyu sıkıştırıp genleşme kabına zulmettiğini fark edemeyiz çoğu zaman. Bazen tek bir contanın veya yayın sıkışması, koca bir soğutma hattının dengesini işte böyle kökünden sarsabiliyor.
Peki, tam tersi olup termostat açık konumda takılı kalsa ne olur dersiniz, genleşme kabı bu durumdan hiç mi nasibini almaz? Motor bir türlü ideal çalışma sıcaklığına ulaşamaz, su sürekli radyatörde dolaştığı için soğuk kalır ve sistem beklenen o sağlıklı basınca bir türlü erişemez. Bu kez plastik depoda patlama veya çatlama görmezsiniz belki ama, kabın içindeki su seviyesinin sürekli mantıksızca dalgalandığına, sistemin vakum yapıp hortumları büzüştürdüğüne şahit olabilirsiniz. Hani derler ya, ne fazla sıcak iyi ne fazla soğuk... Plastik deposundaki o ideal seviye çizgisini korumak istiyorsanız, termostatın ritmik bir şekilde açılıp kapanarak basıncı dengede tuttuğundan emin olmak zorundasınız.
Eski bir sanayi alışkanlığıdır, bir arıza görüldüğünde hemen en belirgin parçayı değiştirmekle işe başlanır. Çatlayan genleşme kabını yenisiyle değiştiren pek çok sürücünün birkaç hafta sonra aynı dertle tekrar ustaya koşması hiç tesadüf değil. İçerideki termostat arızasını gidermeden sadece patlayan depoyu yenilemek, yangını söndürmeden sadece dumanı dağıtmaya benzer biraz. Eğer o küçük vana görevini yapıp basıncın önünü açmıyorsa, sıfır aldığınız o en kaliteli plastik depo bile birkaç yüz kilometre sonra aşırı genleşmeye dayanamayıp pes edecektir. Motorun dilinden anlamak, belirtilere bakıp asıl kaynağı bulmaktan geçer her zaman.
Uzun yola çıkmadan önce kaputu açıp şöyle bir göz gezdirmek, hortumları hafifçe sıkıp sertliğini hissetmek ne kadar hayat kurtarıcı bir alışkanlıktır aslında. Genleşme kabının etrafında kurumuş pembe ya da yeşil antifriz izleri görüyorsanız, durum sadece bir kapak arızasından ibaret olmayabilir... Sistemdeki gizli bir termostat tıkanıklığının habercisi olabilir bu lekeler. Aracınızın sesini dinleyin, hararetin seyrini iyi izleyin ve en önemlisi, genleşme kabının feryatlarına kulak verip ardındaki asıl sebebi, yani o minik termostatı kontrol ettirmeyi ihmal etmeyin.
