Kerim Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kaputu açtığınız an o pembe ya da yeşil sıvının hazneden fışkırdığını, kapağın kenarlarından köpürerek dışarı sızdığını görmek insanın canını sıkar bilirim. Sürücülerin çoğu bu manzarayla karşılaşınca hemen en kötü senaryoyu düşünür, "Eyvah conta yaktık" diye paniklemeye başlar. Oysa o küçücük plastik depodan su taşmasının arkasında yatan sebep her zaman sandığınız kadar büyük ve maliyetli bir motor arızası olmak zorunda değil. Basit bir hava kabarcığı da yapabilir bunu, ömrünü tamamlamış uyduruk bir plastik kapak da... Bazen sistemde biriken o görünmez basınç, sıvıyı dışarı itmek için en zayıf noktayı bulur ve tam da oradan fışkırır.
Soğutma sıvısının devirdaim sürecini gözünüzün önüne getirin; motor çalıştıkça ısınan ve genleşen suyun fazlası bu depoya dolar, soğuyunca da tekrar sisteme geri çekilir. İşte bu hassas dengenin bozulması, kabın adeta bir çaydanlık gibi kaynayıp suyu dışarı atmasına yol açar. Termostat zamanında açmıyorsa ne olur peki? Su radyatöre gidemez, motor bloğunun içinde hapsolur, aşırı ısınır ve bulduğu ilk tahliye noktasından yani genleşme kabından dışarı fışkırır. Bazen de devirdaim pompası kanatçıklarını kaybettiği için suyu döndüremez, radyatör fanı devreye girse bile o durğan su ısındıkça ısınır, genleşir...
O minik plastik kapağı küçümsemeyin, aslında sistemin en kritik basınç vanası tam da onun içinde gizlidir. Zamanla deforme olan ya da contası sertleşen bir kapak, olması gereken iç basıncı koruyamaz ve suyun kaynama noktasını düşürür. Normalde yüz derecenin üzerinde kaynamaması gereken antifrizli su, basınç kaçınca çok daha düşük sıcaklıklarda fokurdamaya başlar. Çözümü bazen yüzlerce liralık parçalarda ararken, sadece elli liralık orijinal bir kapak değişimiyle sorunun tereyağından kıl çeker gibi çözüldüğüne defalarca şahit oldum. Yani hemen en kötüye odaklanmak yerine, sistemi en ucuz ve en basit parçadan başlayarak incelemek her zaman en mantıklı yoldur.
Peki ya gerçekten en korktuğumuz şey başımıza geldiyse? Silindir kapak contası yandığında veya kapakta gözle görülmeyen kılcal bir çatlak oluştuğunda, kompresör basıncı direkt olarak soğutma suyuna sızar. Motorun pistonlarından çıkan o devasa yanma basıncı suya karıştığı an, genleşme kabı adeta bir gayzer gibi püskürmeye başlar. Suda gaz kabarcıkları görüyorsanız, suyun kokusu egzoz dumanı gibi kokuyorsa ya da yağa su karışıp köpük yaptıysa... Maalesef haberler iyi değil demektir. Böyle bir durumda aracı zorlamaya devam etmek, sağlam kalan diğer parçaları da çöpe atmak anlamına gelir.
Sistemde hava kalması meselesi de az çekilmez çile değildir hani. Yakın zamanda antifriz değiştirdiyseniz veya bir hortum yenilendiyse, ustanın gözünden kaçan küçücük bir hava cebi bile suyun rahatça dolaşmasını engeller. Hava ısındıkça sudan çok daha fazla genleşir ve önündeki bütün sıvıyı depoya doğru itmeye başlar. Arabayı rölantide çalıştırıp kaloriferi en sıcak konuma getirerek o havayı sabırla tahliye etmek gerekir bazen. İşini bilen bir usta zaten havayı almadan sizi yola çıkarmaz ama insan hali işte, bazen aceleye gelir...
Son olarak, kalitesiz veya yanlış oranda kullanılan antifrizin yarattığı gizli tehlikeden bahsetmezsem içim rahat etmez. Sadece çeşme suyu koyup bindiğiniz bir motorun içi zamanla kireç tutar, kanallar daralır ve devirdaim zorlaşır. Saf suyun kaynama noktası düşüktür, antifriz ise bu noktayı yukarı taşır ve sıvının kaynayıp genleşmesini engeller. Soğutma sistemini bir bütün olarak görmek, her parçanın birbiriyle uyum içinde çalıştığını unutmamak lazım. Arıza sinyalini veren o kapak aslında size bir şey anlatmaya çalışıyor; dinlemezseniz cüzdanınızın sesini dinlemek zorunda kalırsınız.
Soğutma sıvısının devirdaim sürecini gözünüzün önüne getirin; motor çalıştıkça ısınan ve genleşen suyun fazlası bu depoya dolar, soğuyunca da tekrar sisteme geri çekilir. İşte bu hassas dengenin bozulması, kabın adeta bir çaydanlık gibi kaynayıp suyu dışarı atmasına yol açar. Termostat zamanında açmıyorsa ne olur peki? Su radyatöre gidemez, motor bloğunun içinde hapsolur, aşırı ısınır ve bulduğu ilk tahliye noktasından yani genleşme kabından dışarı fışkırır. Bazen de devirdaim pompası kanatçıklarını kaybettiği için suyu döndüremez, radyatör fanı devreye girse bile o durğan su ısındıkça ısınır, genleşir...
O minik plastik kapağı küçümsemeyin, aslında sistemin en kritik basınç vanası tam da onun içinde gizlidir. Zamanla deforme olan ya da contası sertleşen bir kapak, olması gereken iç basıncı koruyamaz ve suyun kaynama noktasını düşürür. Normalde yüz derecenin üzerinde kaynamaması gereken antifrizli su, basınç kaçınca çok daha düşük sıcaklıklarda fokurdamaya başlar. Çözümü bazen yüzlerce liralık parçalarda ararken, sadece elli liralık orijinal bir kapak değişimiyle sorunun tereyağından kıl çeker gibi çözüldüğüne defalarca şahit oldum. Yani hemen en kötüye odaklanmak yerine, sistemi en ucuz ve en basit parçadan başlayarak incelemek her zaman en mantıklı yoldur.
Peki ya gerçekten en korktuğumuz şey başımıza geldiyse? Silindir kapak contası yandığında veya kapakta gözle görülmeyen kılcal bir çatlak oluştuğunda, kompresör basıncı direkt olarak soğutma suyuna sızar. Motorun pistonlarından çıkan o devasa yanma basıncı suya karıştığı an, genleşme kabı adeta bir gayzer gibi püskürmeye başlar. Suda gaz kabarcıkları görüyorsanız, suyun kokusu egzoz dumanı gibi kokuyorsa ya da yağa su karışıp köpük yaptıysa... Maalesef haberler iyi değil demektir. Böyle bir durumda aracı zorlamaya devam etmek, sağlam kalan diğer parçaları da çöpe atmak anlamına gelir.
Sistemde hava kalması meselesi de az çekilmez çile değildir hani. Yakın zamanda antifriz değiştirdiyseniz veya bir hortum yenilendiyse, ustanın gözünden kaçan küçücük bir hava cebi bile suyun rahatça dolaşmasını engeller. Hava ısındıkça sudan çok daha fazla genleşir ve önündeki bütün sıvıyı depoya doğru itmeye başlar. Arabayı rölantide çalıştırıp kaloriferi en sıcak konuma getirerek o havayı sabırla tahliye etmek gerekir bazen. İşini bilen bir usta zaten havayı almadan sizi yola çıkarmaz ama insan hali işte, bazen aceleye gelir...
Son olarak, kalitesiz veya yanlış oranda kullanılan antifrizin yarattığı gizli tehlikeden bahsetmezsem içim rahat etmez. Sadece çeşme suyu koyup bindiğiniz bir motorun içi zamanla kireç tutar, kanallar daralır ve devirdaim zorlaşır. Saf suyun kaynama noktası düşüktür, antifriz ise bu noktayı yukarı taşır ve sıvının kaynayıp genleşmesini engeller. Soğutma sistemini bir bütün olarak görmek, her parçanın birbiriyle uyum içinde çalıştığını unutmamak lazım. Arıza sinyalini veren o kapak aslında size bir şey anlatmaya çalışıyor; dinlemezseniz cüzdanınızın sesini dinlemek zorunda kalırsınız.
