Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Yazın o kavurucu sıcaklarında arabanıza binip klimanın düğmesine bastığınızda yüzünüze vuran o ılık, nemli hava… İşte tam o an, göğsünüze oturan o hafif daralma hissini hemen hemen her Toyota kullanıcısı ömründe en az bir kez yaşamıştır. Denso üretimi o orijinal kompresörün içindeki eğik plakalı mekanizma (swash plate) zamanla sürtünmeden dolayı aşındığında veya sistemdeki R134a gazının devirdaimini sağlanan pistonlar kilitlendiğinde, o çok güvendiğiniz Japon mühendisliği bir anda sessizliğe bürünür. Kabin içindeki dijital klimanın ekranında her şey yolunda görünür, sıcaklık derecesini en düşüğe çekersiniz ama kaputun altından o tanıdık "tık" sesi bir türlü gelmez. Bazen sorun sadece elektro-manyetik kavramanın (clutch coil) bobin sarımlarındaki direnç kaybından ibarettir, bazen de kompresörün içindeki valf bloğunun tıkanmasından… Sistem yüksek basınç hattında 15 ila 20 bar arası bir değer okuması gerekirken manometre ibresi adeta çakılı kalır.
Motor devri yükseldikçe trigerin yanından geçen kayıştan gelen o ince, metalik gıcırtı sesini fark ettiniz mi hiç? Birçok sürücü bu sesi basit bir bilye arızası sanıp geçer ama işin aslı çok daha derindir. Değişken debili kompresörlerde (variable displacement compressor) strok boyunu ayarlayan kontrol valfi (ECV) arızalandığında, sistem ihtiyaca göre gaz basamaz ve cihaz kendi kendini adeta boğmaya başlar. Yağsız kalan pistonların silindir çeperlerinde bıraktığı mikron seviyesindeki çapaklar, termostatik genleşme valfine (TXV) doğru sürüklenir. Gaz hattı bir kez bu alüminyum tozuyla kirlenmeye görsün, sadece yeni bir kompresör takmakla kurtulamazsınız. Sistemdeki kondanser, evaporatör ve tüm rekorların azot gazıyla tek tek yıkanması gerekir ki yeni taktığınız o pahalı parça da iki hafta sonra aynı hazin sonu paylaşmasın…
Peki, sistemdeki gaz miktarı tam olduğu halde neden soğutma bir anda kesilir ki? Sorunun yanıtı genellikle evaporatör sıcaklık sensörünün ECU'ya gönderdiği yanlış voltaj sinyalinde ya da kompresörün gövdesindeki aşırı basınç tahliye valfinde gizlidir. Termik şalter attığı zaman akım kesilir ve kompresör kasnağı boşa dönmeye başlar. Böyle durumlarda sanayide hemen "kompresör cortlamış, yenisini alacağız" diyen ustalara biraz temkinli yaklaşmakta fayda var. Bazen sadece bobin boşluğunu alan shim denilen o küçük pulun ayarlanması veya basınç sensörünün Soketinin oksit temizliği bile koca sistemi ayağa kaldırmaya yeter. Tabii tıkalı bir polen filtresinin iç ünitedeki hava akışını engelleyip evaporatörü buz kütlesine çevirmesi ve kompresörü aşırı yüke bindirmesi ihtimalini de bir kenara atmamak lazım…
Klimayı açtığınızda rölantinin aniden dalgalanması, motorun sanki arkasında ağır bir yük çekiyormuş gibi isteksizleşmesi aslında mekanik bir feryattır. Kompresörün içindeki Pag 46 veya Pag 100 tipi sentetik yağ, soğutucu gaz ile birlikte tüm kanallarda dolaşmak zorundadır. Ancak sistemde bir kaçak oluştuğunda gaz kaçar, gazla birlikte yağ da kaybolur ve kuru çalışan pistonlar kilitlenir (seize olur). Işıl ışıl parlayan o alüminyum bloğun içi bir anda hurdalığa döner. Torpido gözünün arkasından gelen o hafif "fıs" sesi varya… İşte o ses genellikle evaporatördeki micro-leak yani mikro kaçağın ve yaklaşan büyük masrafın habercisidir.
Gözünüzü seveyim, kışın "nasıl olsa sıcak üflüyor" deyip klimayı aylarca kapalı tutma hatasına düşmeyin. Ayda en az bir kez, dışarısı buz gibi olsa bile klimayı çalıstırıp gazın ve sistem yağının O-ring contaları beslemesine izin vermek gerekir. Kuruyan neopren contalar esnekliğini kaybeder, ilkbaharda klimayı açtığınızda gazın atmosferde kaybolup gitmesine sebep olur. Yeni bir parçaya servet ödemek istemiyorsanız, klima bakımını sadece gaz bastırmaktan ibaret görmeyin. Gaz basılırken vakum testinin en az 15 dakika yapılması, sisteme eklenen taze yağın gramajı ve kurutucu filtrenin (drier) periyodik değişimi, o efsanevi Toyota dayanıklılığını klimanızda da sürdürmenin tek gerçek yoludur.
Motor devri yükseldikçe trigerin yanından geçen kayıştan gelen o ince, metalik gıcırtı sesini fark ettiniz mi hiç? Birçok sürücü bu sesi basit bir bilye arızası sanıp geçer ama işin aslı çok daha derindir. Değişken debili kompresörlerde (variable displacement compressor) strok boyunu ayarlayan kontrol valfi (ECV) arızalandığında, sistem ihtiyaca göre gaz basamaz ve cihaz kendi kendini adeta boğmaya başlar. Yağsız kalan pistonların silindir çeperlerinde bıraktığı mikron seviyesindeki çapaklar, termostatik genleşme valfine (TXV) doğru sürüklenir. Gaz hattı bir kez bu alüminyum tozuyla kirlenmeye görsün, sadece yeni bir kompresör takmakla kurtulamazsınız. Sistemdeki kondanser, evaporatör ve tüm rekorların azot gazıyla tek tek yıkanması gerekir ki yeni taktığınız o pahalı parça da iki hafta sonra aynı hazin sonu paylaşmasın…
Peki, sistemdeki gaz miktarı tam olduğu halde neden soğutma bir anda kesilir ki? Sorunun yanıtı genellikle evaporatör sıcaklık sensörünün ECU'ya gönderdiği yanlış voltaj sinyalinde ya da kompresörün gövdesindeki aşırı basınç tahliye valfinde gizlidir. Termik şalter attığı zaman akım kesilir ve kompresör kasnağı boşa dönmeye başlar. Böyle durumlarda sanayide hemen "kompresör cortlamış, yenisini alacağız" diyen ustalara biraz temkinli yaklaşmakta fayda var. Bazen sadece bobin boşluğunu alan shim denilen o küçük pulun ayarlanması veya basınç sensörünün Soketinin oksit temizliği bile koca sistemi ayağa kaldırmaya yeter. Tabii tıkalı bir polen filtresinin iç ünitedeki hava akışını engelleyip evaporatörü buz kütlesine çevirmesi ve kompresörü aşırı yüke bindirmesi ihtimalini de bir kenara atmamak lazım…
Klimayı açtığınızda rölantinin aniden dalgalanması, motorun sanki arkasında ağır bir yük çekiyormuş gibi isteksizleşmesi aslında mekanik bir feryattır. Kompresörün içindeki Pag 46 veya Pag 100 tipi sentetik yağ, soğutucu gaz ile birlikte tüm kanallarda dolaşmak zorundadır. Ancak sistemde bir kaçak oluştuğunda gaz kaçar, gazla birlikte yağ da kaybolur ve kuru çalışan pistonlar kilitlenir (seize olur). Işıl ışıl parlayan o alüminyum bloğun içi bir anda hurdalığa döner. Torpido gözünün arkasından gelen o hafif "fıs" sesi varya… İşte o ses genellikle evaporatördeki micro-leak yani mikro kaçağın ve yaklaşan büyük masrafın habercisidir.
Gözünüzü seveyim, kışın "nasıl olsa sıcak üflüyor" deyip klimayı aylarca kapalı tutma hatasına düşmeyin. Ayda en az bir kez, dışarısı buz gibi olsa bile klimayı çalıstırıp gazın ve sistem yağının O-ring contaları beslemesine izin vermek gerekir. Kuruyan neopren contalar esnekliğini kaybeder, ilkbaharda klimayı açtığınızda gazın atmosferde kaybolup gitmesine sebep olur. Yeni bir parçaya servet ödemek istemiyorsanız, klima bakımını sadece gaz bastırmaktan ibaret görmeyin. Gaz basılırken vakum testinin en az 15 dakika yapılması, sisteme eklenen taze yağın gramajı ve kurutucu filtrenin (drier) periyodik değişimi, o efsanevi Toyota dayanıklılığını klimanızda da sürdürmenin tek gerçek yoludur.
