Sami Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Yoldayız, gözümüz bir an göstergeye kayıyor ve fanın o tanıdık uğultusu olması gerekenden çok daha erken kulağımıza çalınıyor. Müşür dediğimiz o küçük elektronik parça, radyatör alt haznesindeki soğutma sıvısının sıcaklığını direnç değişimleriyle ölçer ve motor kontrol ünitesine, yani ECU’ya sürekli voltaj sinyali gönderir. Normalde 90
∘
C civarında tetiklenmesi gereken bu devre, müşürün içindeki termistörün yapısının bozulması yüzünden ECU’ya yanlış değer okutuyor olabilir. Yanlış okunan birkaç yüz ohm’luk sapma, sistemin motoru aşırı ısınıyor sanmasına yetiyor da artıyor bile...
Termostatın erken açması da tam olarak bu hissi yaşatır bize, sanki araba biraz fazla evhamlı davranıyor gibi. Motor bloğundaki soğutma kanalından çıkan sıvının radyatöre geçişini ayarlayan bu mekanik supap, içindeki mum haznesinin eskiyip gevşemesiyle henüz 70
∘
C seviyelerinde bile tam açık konuma geçebiliyor. Sıcak su vakitlice radyatörle buluşunca, radyatör üzerindeki sıcaklık sensörü de durumu yanlış yorumlayıp fan rölesine şasi veriyor. Termostat erken açınca radyatör çabuk ısınıyor tabii, fan da görevini yapıp hemen dönmeye başlıyor.
Aracın klima sistemini açık unuttuğumuzu ya da klimanın arka planda çalıştığını fark etmemiş olabilir miyiz acaba? Otomatik klima devreye girdiğinde, gazın kondanser içinde sıkışıp ısınmasını önlemek adına soğutma fanı motor sıcaklığından bağımsız olarak birinci kademede dönmeye başlar. Kondanser ile radyatör zaten yan yana durur ön panelde. Bazen sadece klimanın kompresör basıncını düşürmek için çalışan o fan, bize sanki motor hararet yapmış da kendisini kurtarmaya çalışıyormuş gibi gelir...
Gözden kaçırdığımız bir detay daha var ki, o da soğutma hattının içine sıkışıp kalan ve dolaşımı engelleyen hava kabarcıkları. Soğutma sıvısını değiştirirken ya da yedek su deposunu tamamlerken sisteme giren hava, hararet müşürünün bulunduğu kütlede birikerek sensörün kuru kalmasına yol açar. Hava, sudan çok daha hızlı ısınıp soğuduğu için sensör ani sıcaklık dalgalanmaları kaydeder ve ECU’ya hemen fanı aç emri gönderir. Bir bakmışız hararet ibresi yerinden bile kalkmamış ama önde fırtınalar kopuyor...
Kablolardaki korozyon veya şasi hatlarındaki temassızlık da kafamızı karıştırmaya yeter. Müşüre giden kablo demetinde oluşan küçük bir oksitlenme, elektriksel direnci yapay olarak yükseltir ve kontrol ünitesi bu direnç artışını aşırı sıcaklık olarak algılar. Röle kartı üzerindeki oksitlenme, fanı kendi kendine tetikler bazen. Kabloyu şöyle bir oynatırsınız, cızırtı yapar ve fan durur... Ustaya götürmeden önce soketleri hafifçe temizleyip bir bakmakta fayda var sanırım.
∘
C civarında tetiklenmesi gereken bu devre, müşürün içindeki termistörün yapısının bozulması yüzünden ECU’ya yanlış değer okutuyor olabilir. Yanlış okunan birkaç yüz ohm’luk sapma, sistemin motoru aşırı ısınıyor sanmasına yetiyor da artıyor bile...
Termostatın erken açması da tam olarak bu hissi yaşatır bize, sanki araba biraz fazla evhamlı davranıyor gibi. Motor bloğundaki soğutma kanalından çıkan sıvının radyatöre geçişini ayarlayan bu mekanik supap, içindeki mum haznesinin eskiyip gevşemesiyle henüz 70
∘
C seviyelerinde bile tam açık konuma geçebiliyor. Sıcak su vakitlice radyatörle buluşunca, radyatör üzerindeki sıcaklık sensörü de durumu yanlış yorumlayıp fan rölesine şasi veriyor. Termostat erken açınca radyatör çabuk ısınıyor tabii, fan da görevini yapıp hemen dönmeye başlıyor.
Aracın klima sistemini açık unuttuğumuzu ya da klimanın arka planda çalıştığını fark etmemiş olabilir miyiz acaba? Otomatik klima devreye girdiğinde, gazın kondanser içinde sıkışıp ısınmasını önlemek adına soğutma fanı motor sıcaklığından bağımsız olarak birinci kademede dönmeye başlar. Kondanser ile radyatör zaten yan yana durur ön panelde. Bazen sadece klimanın kompresör basıncını düşürmek için çalışan o fan, bize sanki motor hararet yapmış da kendisini kurtarmaya çalışıyormuş gibi gelir...
Gözden kaçırdığımız bir detay daha var ki, o da soğutma hattının içine sıkışıp kalan ve dolaşımı engelleyen hava kabarcıkları. Soğutma sıvısını değiştirirken ya da yedek su deposunu tamamlerken sisteme giren hava, hararet müşürünün bulunduğu kütlede birikerek sensörün kuru kalmasına yol açar. Hava, sudan çok daha hızlı ısınıp soğuduğu için sensör ani sıcaklık dalgalanmaları kaydeder ve ECU’ya hemen fanı aç emri gönderir. Bir bakmışız hararet ibresi yerinden bile kalkmamış ama önde fırtınalar kopuyor...
Kablolardaki korozyon veya şasi hatlarındaki temassızlık da kafamızı karıştırmaya yeter. Müşüre giden kablo demetinde oluşan küçük bir oksitlenme, elektriksel direnci yapay olarak yükseltir ve kontrol ünitesi bu direnç artışını aşırı sıcaklık olarak algılar. Röle kartı üzerindeki oksitlenme, fanı kendi kendine tetikler bazen. Kabloyu şöyle bir oynatırsınız, cızırtı yapar ve fan durur... Ustaya götürmeden önce soketleri hafifçe temizleyip bir bakmakta fayda var sanırım.
