Ahmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kaputun altındaki o karmaşık kablo demetlerinin arasında saklanan küçücük bir plastik kutunun, motorunuzu binlerce liralık rektifiye masrafından nasıl koruduğunu hiç düşündünüz mü? Radyatör fan rölesi dediğimiz bu elektromekanik anahtar, bobin ucuna gelen 12 voltluk düşük akımlı tetik sinyaliyle dahili platin temas noktalarını birleştirip soğutma fanının yüksek çekim gücüne sahip motoruna yol verir. Test işlemine başlamadan evvel motor kontrol ünitesinden (ECU) gelen sinyal hatları ile sigorta kutusu arasındaki bağlantı şemasını doğru okumak şart; aksi halde ohmmetre kademesinde yapacağınız yanlış bir temas multimetrenizin dahili sigortasını patlatabilir.
Sistemde meydana gelen arızayı tespit ederken izlenecek en kestirme yol, röleyi yuvasından çıkarıp doğrudan bacak dirençlerini ölçmekten geçiyor... Dijital multimetrenizi 200 ohm direnç moduna getirip 85 ve 86 numaralı bobin terminallerine probları değdirdiğinizde ekranda genellikle 50 ila 100 ohm arasında kararlı bir değer görmelisiniz. Eğer ekranda sonsuz direnç yani "OL" ibaresi beliriyorsa bobin sargıları sıcaktan kavrulmuş demektir, yani elektrik akımı karşıya geçemiyordur; sargı kopmuştur, devre açık kalmıştır.
Sigorta panosundaki 30 numaralı ana besleme terminaline aküden doğrudan gelen 12 volt akımı kontrol etmeden röleye çamur atmak ne kadar doğru? Bazı sürücüler fan çalışmadığında hemen röleyi değiştirme kolaycılığına kaçıyor ama durum her zaman bu kadar basit olmuyor işte. Bir kontrol kalemi veya voltmetre yardımıyla yuvadaki 30 numaralı sokette sabit akım olup olmadığını teyit etmelisiniz, yoksa sağlam röleyi çöpe atarsınız.
Masanızın üzerine aldığınız röleye harici bir 12 volt güç kaynağından besleme verdiğinizde o karakteristik "tık" sesini duymak tek başına rölenin çalıştığını kanıtlar mı? Kesinlikle hayır, sadece mekanik kolun hareket ettiğini gösterir bu ses. Aküyü 85 ve 86 numaralı bacaklara bağladığınız anda dahili mıknatıslanma gerçekleşir ve 30 ile 87 numaralı ana güç kontakları birbirine kavuşur. Tam bu temas anında multimetrenizi süreklilik (bip) moduna veya en düşük direnç kademesine alıp 30 ve 87 uçlarına bağlamalısınız; ekranda 0.2 ohm'dan daha yüksek bir direnç okuyorsanız platinler karbon bağlamıştır, ark yapmıştır...
Eski model araçlarda karşılaştığımız tek kademeli fan sistemleriyle yeni nesil çift hızlı veya PWM kontrollü fan modülleri arasında test mantığı açısından ciddi farklar bulunur. Röle kontakları zamanla yüksek akım çekişine bağlı olarak aşırı ısınır ve plastik gövde içindeki iletken plakalar deforme olarak birleşme noktasında direnç oluşturur. Voltaj düşümü testini atlamamak gerekir; röle çekili durumdayken 30 ve 87 terminalleri arasında 0.1 volttan fazla bir sapma görüyorsanız o parça görevini tam yapmıyordur.
Motor hararet göstergesi kritik eşiği aştığı halde radyatör fanı devreye girmiyorsa suçu hemen fan motorunda aramak yerine röle bacaklarındaki oksitlenmeye göz atmakta fayda var. Kontak spreyi ile temizlenmeyen korozyonlu bacaklar yüzünden röle bobini tetiklense dahi yüksek amperi fan motoruna iletemez. Her zaman yanınızda yedek bir genel maksat 4 pinli oto rölesi bulundurmanız gece yarısı yolda kalmanızı engeller, aklınızın bir köşesinde bulunsun.
Sistemde meydana gelen arızayı tespit ederken izlenecek en kestirme yol, röleyi yuvasından çıkarıp doğrudan bacak dirençlerini ölçmekten geçiyor... Dijital multimetrenizi 200 ohm direnç moduna getirip 85 ve 86 numaralı bobin terminallerine probları değdirdiğinizde ekranda genellikle 50 ila 100 ohm arasında kararlı bir değer görmelisiniz. Eğer ekranda sonsuz direnç yani "OL" ibaresi beliriyorsa bobin sargıları sıcaktan kavrulmuş demektir, yani elektrik akımı karşıya geçemiyordur; sargı kopmuştur, devre açık kalmıştır.
Sigorta panosundaki 30 numaralı ana besleme terminaline aküden doğrudan gelen 12 volt akımı kontrol etmeden röleye çamur atmak ne kadar doğru? Bazı sürücüler fan çalışmadığında hemen röleyi değiştirme kolaycılığına kaçıyor ama durum her zaman bu kadar basit olmuyor işte. Bir kontrol kalemi veya voltmetre yardımıyla yuvadaki 30 numaralı sokette sabit akım olup olmadığını teyit etmelisiniz, yoksa sağlam röleyi çöpe atarsınız.
Masanızın üzerine aldığınız röleye harici bir 12 volt güç kaynağından besleme verdiğinizde o karakteristik "tık" sesini duymak tek başına rölenin çalıştığını kanıtlar mı? Kesinlikle hayır, sadece mekanik kolun hareket ettiğini gösterir bu ses. Aküyü 85 ve 86 numaralı bacaklara bağladığınız anda dahili mıknatıslanma gerçekleşir ve 30 ile 87 numaralı ana güç kontakları birbirine kavuşur. Tam bu temas anında multimetrenizi süreklilik (bip) moduna veya en düşük direnç kademesine alıp 30 ve 87 uçlarına bağlamalısınız; ekranda 0.2 ohm'dan daha yüksek bir direnç okuyorsanız platinler karbon bağlamıştır, ark yapmıştır...
Eski model araçlarda karşılaştığımız tek kademeli fan sistemleriyle yeni nesil çift hızlı veya PWM kontrollü fan modülleri arasında test mantığı açısından ciddi farklar bulunur. Röle kontakları zamanla yüksek akım çekişine bağlı olarak aşırı ısınır ve plastik gövde içindeki iletken plakalar deforme olarak birleşme noktasında direnç oluşturur. Voltaj düşümü testini atlamamak gerekir; röle çekili durumdayken 30 ve 87 terminalleri arasında 0.1 volttan fazla bir sapma görüyorsanız o parça görevini tam yapmıyordur.
Motor hararet göstergesi kritik eşiği aştığı halde radyatör fanı devreye girmiyorsa suçu hemen fan motorunda aramak yerine röle bacaklarındaki oksitlenmeye göz atmakta fayda var. Kontak spreyi ile temizlenmeyen korozyonlu bacaklar yüzünden röle bobini tetiklense dahi yüksek amperi fan motoruna iletemez. Her zaman yanınızda yedek bir genel maksat 4 pinli oto rölesi bulundurmanız gece yarısı yolda kalmanızı engeller, aklınızın bir köşesinde bulunsun.
