Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Trafikte dur-kalk yaparken kaputun altından gelen o tuhaf, metalik tıkırtıyı fark ettiniz mi? Çoğu zaman önemsemediğimiz o küçük ses, radyatör fan motorunun içindeki bilyelerin dağıldığına dair ilk ciddi alarm olabilir. Elektrik motorunun kömürleri bittikçe dönme hızı düşer, fan kanatları havayı radyatör peteklerinden yeterince geçiremez hale gelir. İşte tam bu aşamada antifrizin sıcaklığı kritik eşik olan 90-100 santigrat derecenin üzerine tırmanmaya başlar. Hararet göstergesine gözünüz takıldığında ibrenin kırmızıya doğru koştuğunu görürseniz, motorun kendisini soğutma yeteneğini kaydettiğinden emin olabilirsiniz. Yüksek ısı, silindir kapak contasının erimesine ve motor bloğunun kalıcı hasar almasına kadar giden o karanlık yolun başlangıcıdır aslında...
Klimayı açtığınızda içeriye buz gibi üflemesi gerekirken aniden ılık bir hava gelmeye başladıysa, şüphe oklarını doğrudan fan rölesine ve motor sargılarına çevirmemiz gerekiyor. Klima kondansatörü ile radyatör yan yana çalıştığı için, fan motorundaki voltaj dalgalanmaları ya da sargı kopuklukları iki sistemi birden felç eder. Dijital multimetre ile fan soketindeki 12 voltluk beslemeyi ölçmeden sorunun kaynağını tam olarak kestiremeyiz tabii. Bazen sadece basit bir sigorta atmıştır, bazen de fan motorunun kendisi tamamen kavrulmuştur. Hava sirkülasyonu durduğu an, sistem basıncı hızla yükselir ve klima kompresörü kendisini korumaya alarak devreden çıkar. Soğutma çevrimi kilitlendiğinde, o çok güvendiğimiz konfor bir anda kabusa dönüşüverir.
Sigorta kutusundaki amperi yüksek o mavi veya yeşil sigortaların sık sık atması bize neyi anlatıyor dersiniz? Fan motorunun iç mekanizmasındaki kısa devreler, şebekeden aşırı akım çekilmesine neden olur ve bu da koruma devrelerini anında attırır. Aküden gelen akım, motor sargılarındaki erimiş yalıtkan yüzünden şasiye doğrudan sızar. Yenisini takarsınız, iki dakika sonra çıt sesiyle o da yanar... Kablolarda erime veya soketlerde oksitlenme görmediyseniz, motorun armatür mili sıkışmış ve dönmek için gereğinden fazla güç harcıyor demektir. Böyle anlarda sigortayı büyütmek gibi ölümcül hatalara düşmemeli, doğrudan motorun elektriksel direncini yani ohm değerini kontrol ettirmeliyiz.
Aracı park edip kontağı kapattığınız halde ön taraftan gelen o uğultu sesinin dakikalarca kesilmediğine hiç şahit oldunuz mu? Hararet müşürü ya da fan kontrol modülü, motor suyu sıcaklığını doğru algılayamadığı için fan motoruna sürekli "çalış" sinyali gönderiyor olabilir. Normal şartlarda termostat açılıp fan devreye girdikten sonra suyun derecesi düştüğü an sistemin susması gerekir. Fakat röle kontakları yapışıp kaldığında, fan motoru aküyü bitirene kadar yüksek devirde dönmeye devam eder. Sabah arabanın başına geldiğinizde marşın basmaması, marş motorunun tık edip kalması hep bu gizli akım tüketicileri yüzündendir. Bataryayı tamamen sömüren bu kısır döngü, fan motorunun da ömrünü yarı yarıya kısaltır.
Bazen de tam tersi olur; motor cayır cayır yanarken kaputu açarsınız ve fan kanatlarının yaprak kımıldamaz gibi durduğunu görürsünüz. Fan motorunun kömür yatakları tozla dolduğunda veya kollektör dilimleri aşındığında elektriksel temas tamamen kesilir. Elinizle fana hafifçe dokunduğunuzda aniden dönmeye başlıyorsa, motorun ömrünü tamamladığını ve kalkış torkunu üretemediğini hemen anlayabilirsiniz. Radyatörün arkasındaki o devasa plastik pervaneyi çeviren gücün, aslında sürtünmeyle çalışan küçücük karbon bloklara bağlı olması ne garip... O kömürler bittiği an, milyarlık motor bloğu savunmasız bir metal yığınına dönüşüyor işte.
Klimayı açtığınızda içeriye buz gibi üflemesi gerekirken aniden ılık bir hava gelmeye başladıysa, şüphe oklarını doğrudan fan rölesine ve motor sargılarına çevirmemiz gerekiyor. Klima kondansatörü ile radyatör yan yana çalıştığı için, fan motorundaki voltaj dalgalanmaları ya da sargı kopuklukları iki sistemi birden felç eder. Dijital multimetre ile fan soketindeki 12 voltluk beslemeyi ölçmeden sorunun kaynağını tam olarak kestiremeyiz tabii. Bazen sadece basit bir sigorta atmıştır, bazen de fan motorunun kendisi tamamen kavrulmuştur. Hava sirkülasyonu durduğu an, sistem basıncı hızla yükselir ve klima kompresörü kendisini korumaya alarak devreden çıkar. Soğutma çevrimi kilitlendiğinde, o çok güvendiğimiz konfor bir anda kabusa dönüşüverir.
Sigorta kutusundaki amperi yüksek o mavi veya yeşil sigortaların sık sık atması bize neyi anlatıyor dersiniz? Fan motorunun iç mekanizmasındaki kısa devreler, şebekeden aşırı akım çekilmesine neden olur ve bu da koruma devrelerini anında attırır. Aküden gelen akım, motor sargılarındaki erimiş yalıtkan yüzünden şasiye doğrudan sızar. Yenisini takarsınız, iki dakika sonra çıt sesiyle o da yanar... Kablolarda erime veya soketlerde oksitlenme görmediyseniz, motorun armatür mili sıkışmış ve dönmek için gereğinden fazla güç harcıyor demektir. Böyle anlarda sigortayı büyütmek gibi ölümcül hatalara düşmemeli, doğrudan motorun elektriksel direncini yani ohm değerini kontrol ettirmeliyiz.
Aracı park edip kontağı kapattığınız halde ön taraftan gelen o uğultu sesinin dakikalarca kesilmediğine hiç şahit oldunuz mu? Hararet müşürü ya da fan kontrol modülü, motor suyu sıcaklığını doğru algılayamadığı için fan motoruna sürekli "çalış" sinyali gönderiyor olabilir. Normal şartlarda termostat açılıp fan devreye girdikten sonra suyun derecesi düştüğü an sistemin susması gerekir. Fakat röle kontakları yapışıp kaldığında, fan motoru aküyü bitirene kadar yüksek devirde dönmeye devam eder. Sabah arabanın başına geldiğinizde marşın basmaması, marş motorunun tık edip kalması hep bu gizli akım tüketicileri yüzündendir. Bataryayı tamamen sömüren bu kısır döngü, fan motorunun da ömrünü yarı yarıya kısaltır.
Bazen de tam tersi olur; motor cayır cayır yanarken kaputu açarsınız ve fan kanatlarının yaprak kımıldamaz gibi durduğunu görürsünüz. Fan motorunun kömür yatakları tozla dolduğunda veya kollektör dilimleri aşındığında elektriksel temas tamamen kesilir. Elinizle fana hafifçe dokunduğunuzda aniden dönmeye başlıyorsa, motorun ömrünü tamamladığını ve kalkış torkunu üretemediğini hemen anlayabilirsiniz. Radyatörün arkasındaki o devasa plastik pervaneyi çeviren gücün, aslında sürtünmeyle çalışan küçücük karbon bloklara bağlı olması ne garip... O kömürler bittiği an, milyarlık motor bloğu savunmasız bir metal yığınına dönüşüyor işte.
