Kemal Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kontağı çevirdiğiniz o ilk anı hatırlayın, kaputun altından gelen o cılız, isteksiz hırıltıyı… Hani tam bir şeyler çalışacak gibi olur da marş basmaz, göğsünüzde küçük bir sıkıntı belirir ya. İşte tam o esnada aslında marş motoru kendi içinde sessiz bir çığlık atıyor olabilir, hatta tabiricaizse alev alev yanıyordur da haberiniz yoktur. Birkaç kez üst üste şansınızı zorladığınızda, o ufak parçaya aslında ne kadar yük bindiğini tahmin bile edemezsiniz. Dakikalarca süren o umutsuz çabalar, marş motorunun bobinlerini birer fırına çevirmekten başka hiçbir işe yaramaz. Isınan bir marş motoru da zaten bir süre sonra pes eder; tık der kalır, sizi o otoparkın ortasında öylece çaresiz bırakıverir.
Sahi, neden bir parça bu kadar çabuk pes eder ki? Belki de sorun sadece o parçada değil, ona hayat veren aküdedir veya zayıflamış bir şase kablosundadır kim bilir... Akünün voltajı biraz düştüğünde, marş motoru ihtiyacı olan o devasa gücü çekebilmek için iki kat daha fazla akım çekmeye çalışır. E hal böyle olunca da kablolar ısınır, motorun içindeki sargılar kavrulmaya başlar, adeta kendi kendini içerken bulur araba. Bazen sırf yarım voltluk bir düşüş bile o minik mekanizmayı bir kor fırınına dönüştürmeye yeter. Bir bakmışsınız, "az önce çalışan araba şimdi neden marş basmıyor" diye kafa patlatıyorsunuzdur.
Sanayiye yolunuz düştüğünde usta hemen "değişecek abi bu" der geçer genelde ama kazın ayağı hiç de öyle değildir her zaman. Yılların biriktirdiği tozu, kömür çapaklarını ve kurumuş gresi bir düşünsenize; o motorun içindeki dişliler dönmek için nasıl bir dirençle savaşıyor aslında. Kömürleri bitmeye yakın olan bir marş motoru, düzgün temas edemediği için sürekli ark yapar, bu kıvılcımlar da inanılmaz bir ısı açığa çıkarır. Temizlenmeyen, bakımı ertelenen her detay, o parçanın ömründen çalmakla kalmaz, en beklemediğiniz anda, mesela çoluk çocuk tatile çıkacakken sizi yarı yolda bırakır. Küçük bir temizlik ve kömür değişimiyle kurtarılacak bir durum, sırf inatla kontağı zorladığımız için binlerce liralık koca bir arızaya dönüşüverir.
Peki ne yapmak lazım böyle bir durumla karşılaşınca, kenara çekip çay mı içelim? En temizi, araba ilk zorlandığında o parmağı kontak anahtarından hemen çekmektir, zorlamanın kimseye faydası yok çünkü... Bekleyin, motor bir nefes alsın, o aşırı ısınan sargılar biraz olsun soğusun. Eğer marş basarken göstergedeki ışıklar iyice sönükleşiyorsa, sorunu kökte aramak, yani aküyü ve şarj sistemini kontrol ettirmek en mantıklı yoldur. Isınan parçaya dışarıdan su dökmek gibi saçma sapan kulaktan dolma yöntemlere sakın sapmayın, içindeki döküm malzemeyi çatlatıp büsbütün elinize alırsınız parçayı. Biraz sabır, doğru bir teşhis ve işini bilen bir elektrikçi... İşte bütün mesele bu kadar basit aslında.
Sahi, neden bir parça bu kadar çabuk pes eder ki? Belki de sorun sadece o parçada değil, ona hayat veren aküdedir veya zayıflamış bir şase kablosundadır kim bilir... Akünün voltajı biraz düştüğünde, marş motoru ihtiyacı olan o devasa gücü çekebilmek için iki kat daha fazla akım çekmeye çalışır. E hal böyle olunca da kablolar ısınır, motorun içindeki sargılar kavrulmaya başlar, adeta kendi kendini içerken bulur araba. Bazen sırf yarım voltluk bir düşüş bile o minik mekanizmayı bir kor fırınına dönüştürmeye yeter. Bir bakmışsınız, "az önce çalışan araba şimdi neden marş basmıyor" diye kafa patlatıyorsunuzdur.
Sanayiye yolunuz düştüğünde usta hemen "değişecek abi bu" der geçer genelde ama kazın ayağı hiç de öyle değildir her zaman. Yılların biriktirdiği tozu, kömür çapaklarını ve kurumuş gresi bir düşünsenize; o motorun içindeki dişliler dönmek için nasıl bir dirençle savaşıyor aslında. Kömürleri bitmeye yakın olan bir marş motoru, düzgün temas edemediği için sürekli ark yapar, bu kıvılcımlar da inanılmaz bir ısı açığa çıkarır. Temizlenmeyen, bakımı ertelenen her detay, o parçanın ömründen çalmakla kalmaz, en beklemediğiniz anda, mesela çoluk çocuk tatile çıkacakken sizi yarı yolda bırakır. Küçük bir temizlik ve kömür değişimiyle kurtarılacak bir durum, sırf inatla kontağı zorladığımız için binlerce liralık koca bir arızaya dönüşüverir.
Peki ne yapmak lazım böyle bir durumla karşılaşınca, kenara çekip çay mı içelim? En temizi, araba ilk zorlandığında o parmağı kontak anahtarından hemen çekmektir, zorlamanın kimseye faydası yok çünkü... Bekleyin, motor bir nefes alsın, o aşırı ısınan sargılar biraz olsun soğusun. Eğer marş basarken göstergedeki ışıklar iyice sönükleşiyorsa, sorunu kökte aramak, yani aküyü ve şarj sistemini kontrol ettirmek en mantıklı yoldur. Isınan parçaya dışarıdan su dökmek gibi saçma sapan kulaktan dolma yöntemlere sakın sapmayın, içindeki döküm malzemeyi çatlatıp büsbütün elinize alırsınız parçayı. Biraz sabır, doğru bir teşhis ve işini bilen bir elektrikçi... İşte bütün mesele bu kadar basit aslında.
