Burak Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Alman mühendisliğinin o soğuk, kusursuz görünen hatları altında yatan on binlerce parçadan sadece biridir marş motoru; ama bütün o ihtişamlı motor bloğunu hayata döndüren, o ilk kıvılcımı veren tek gücün ta kendisidir. Sürücü koltuğuna oturup anahtarı çevirdiğinizde veya start-stop düğmesine dokunduğunuzda yaşanan o sessizlik, bazen sadece ufak bir kömür aşınmasının değil, tüm karmaşık elektronik mimarinin gözler önüne serdiği bir zayıflık anıdır. Audi gibi yüksek mühendislik standartlarıyla üretilmiş araçlarda bile zamanla aküden gelen devasa akımın o bakır sarımlara ulaşmasında engeller baş gösterir, marş dişlisi volkan miline kavuşamaz... Neden sonra gelen o tıkırtı sesi, aslında mekanik bir feryattır.
Gecenin bir yarısı otoparkta başınıza gelen bu durum, modern lüksün ne kadar kırılgan olabileceğini tokat gibi yüzünüze çarpar; marş motoru döner ama motora hareket vermez, işte o an marş dişlisinin (bendix) yayı görevini yapamıyordur ya da volan dişlileri sıyrılmıştır. Sadece bir marş motoru arızası desek de mesele asla o parçadan ibaret değildir; kontak sıtma anahtarından akü kutup başlarına kadar uzanan o görünmez kablo ağında gizli bir direnç yükselmesi, bütün sistemi kilitlemeye yeter de artar bile. Acaba sorun selenoid rölesinde mi yoksa rotorda mı, bunu anlamak için kaputu açıp o plastik kapakların arkasındaki gizemi çözmeye çalışmak bazen nafile bir çabadır.
Yılların oto tamircileri bu durumu çok iyi bilir, marş motoru arızaları asla haber vermeden gelmez; haftalar önce sabah ilk marşta o saniyelik gecikmeler, sanki motor uyanmak istemiyormuş gibi çıkan o tiz metalik sürtünme sesleri hep birer işarettir. Kimisi bindiği gibi kontağı çevirir, o ciyaklama sesini umursamaz; kimisi ise kulak kabartır ama ertesi güne unutur, ta ki o kurşun asitli akü son nefesini verip gösterge panelindeki lambalar kısılana kadar. Belki de marş kömürleri bitmiştir, belki de kollektör yatakları yılların verdiği tortuyla dolmuştur... Değişmesi gereken sadece birkaç liralık kömür müdür yoksa komple marş dinamosu mu, bunu sökmeden bilmek imkansızdır.
Servis koridorlarında dolaşan o ağır yağ ve balata kokusu arasında, Audi sahiplerinin marş arızalarıyla ilgili yüz ifadelerindeki o şaşkınlık hiç değişmez; çünkü onlar bu arabaların asla bozulmayacağına inanmak isterler. Elektronik kontrol ünitelerinin (ECU) marş sinyalini kesmesi, marş motorunun fazladan akım çekip tesisatı ısıtması gibi detaylar sıradan bir sürücüye çok karmaşık gelebilir ama işin özü gayet basittir, metal metale sürtmektedir ve aşınma kaçınılmazdır. Ne kadar pahalı bir araca binerseniz binin, fizik kuralları hep aynı kalır; elektrik enerjisi mekanik harekete dönüşmezse o motor sadece bir demir yığınıdır.
Kontak anahtarını her çevirişinizde aslında binlerce voltluk bir mücadelenin tetikçisi olursunuz; marş motorunun içindeki elektromıknatıs demir çekirdeği iter, dişli kavrar ve krank milini döndürmeye başlar. Bu kusursuz senkronizasyon bozulduğunda, marş basmıyor şikayetiyle sanayi yolları tutulur; usta kaputu kaldırır, eline aldığı metal çubukla marş motoruna hafifçe vurarak o sıkışan kömürleri yerine oturtmaya çalışır. Geleneksel yöntemlerle modern teknolojinin o garip kesişim noktasıdır bu, milyon dolarlık bir otomobil bazen sadece küçük bir demir darbesiyle kendine gelir... Belki de bu yüzden makinelerle olan ilişkimiz hep biraz tuhaf ve tedirgin edicidir.
Gecenin bir yarısı otoparkta başınıza gelen bu durum, modern lüksün ne kadar kırılgan olabileceğini tokat gibi yüzünüze çarpar; marş motoru döner ama motora hareket vermez, işte o an marş dişlisinin (bendix) yayı görevini yapamıyordur ya da volan dişlileri sıyrılmıştır. Sadece bir marş motoru arızası desek de mesele asla o parçadan ibaret değildir; kontak sıtma anahtarından akü kutup başlarına kadar uzanan o görünmez kablo ağında gizli bir direnç yükselmesi, bütün sistemi kilitlemeye yeter de artar bile. Acaba sorun selenoid rölesinde mi yoksa rotorda mı, bunu anlamak için kaputu açıp o plastik kapakların arkasındaki gizemi çözmeye çalışmak bazen nafile bir çabadır.
Yılların oto tamircileri bu durumu çok iyi bilir, marş motoru arızaları asla haber vermeden gelmez; haftalar önce sabah ilk marşta o saniyelik gecikmeler, sanki motor uyanmak istemiyormuş gibi çıkan o tiz metalik sürtünme sesleri hep birer işarettir. Kimisi bindiği gibi kontağı çevirir, o ciyaklama sesini umursamaz; kimisi ise kulak kabartır ama ertesi güne unutur, ta ki o kurşun asitli akü son nefesini verip gösterge panelindeki lambalar kısılana kadar. Belki de marş kömürleri bitmiştir, belki de kollektör yatakları yılların verdiği tortuyla dolmuştur... Değişmesi gereken sadece birkaç liralık kömür müdür yoksa komple marş dinamosu mu, bunu sökmeden bilmek imkansızdır.
Servis koridorlarında dolaşan o ağır yağ ve balata kokusu arasında, Audi sahiplerinin marş arızalarıyla ilgili yüz ifadelerindeki o şaşkınlık hiç değişmez; çünkü onlar bu arabaların asla bozulmayacağına inanmak isterler. Elektronik kontrol ünitelerinin (ECU) marş sinyalini kesmesi, marş motorunun fazladan akım çekip tesisatı ısıtması gibi detaylar sıradan bir sürücüye çok karmaşık gelebilir ama işin özü gayet basittir, metal metale sürtmektedir ve aşınma kaçınılmazdır. Ne kadar pahalı bir araca binerseniz binin, fizik kuralları hep aynı kalır; elektrik enerjisi mekanik harekete dönüşmezse o motor sadece bir demir yığınıdır.
Kontak anahtarını her çevirişinizde aslında binlerce voltluk bir mücadelenin tetikçisi olursunuz; marş motorunun içindeki elektromıknatıs demir çekirdeği iter, dişli kavrar ve krank milini döndürmeye başlar. Bu kusursuz senkronizasyon bozulduğunda, marş basmıyor şikayetiyle sanayi yolları tutulur; usta kaputu kaldırır, eline aldığı metal çubukla marş motoruna hafifçe vurarak o sıkışan kömürleri yerine oturtmaya çalışır. Geleneksel yöntemlerle modern teknolojinin o garip kesişim noktasıdır bu, milyon dolarlık bir otomobil bazen sadece küçük bir demir darbesiyle kendine gelir... Belki de bu yüzden makinelerle olan ilişkimiz hep biraz tuhaf ve tedirgin edicidir.
