Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Aracın ön tamponunun hemen arkasında, radyatörün tam ön cephesine konumlandırılan kondansatör, klimanın gaz halindeki yüksek sıcaklıklı soğutucusunu sıvı fazına geçiren ana ısı değiştiricidir. Sistem çalışırken kompresörden çıkan ortalama 80
∘
C sıcaklıktaki R134a veya R1234yf gazı, kondansatörün mikro kanallı alüminyum borularından geçerken dış havanın temasıyla ısısını atar. İşte bu kılcal borularda zamanla yol taşlarının çarpmasıyla oluşan mikro çatlaklar gaz kaçırırsa, sistemdeki basınç 15 bar seviyelerinden düşer ve içeriye üflenen hava yavaş yavaş ılımaya başlar... Kabin içinde o eski buharlaşma hissi kaybolur, klima açıkken ızgaralardan sadece fan havası gelmeye başlar.
Klimayı açtığınız an motor kaputunun altından yükselen o ritmik fan sesi bir anda kesildi mi ya da sürekli en yüksek devirde mi çalışıyor? Kondansatörün ön yüzeyinde toplanan yaprak, zift ve sinek artıkları zamanla hava akışını tamamen tıkadığında, soğutucu akışkan kondansatör borularında yoğuşamaz. Gaz yoğuşamayınca sistem içi basınç emniyet sınırlarını zorlar ve basınç sensörü (presostat) kompresörü korumak adına debiyi keser veya kondansatör fanını sürekli maksimum devirde çalıştırmaya zorlar. Peteklerin arasına sıkışan kiri basınçsız suyla temizlemek bazen çözümdür ama alüminyum kanatçıklar eğildiyse hava geçişi temelli engellenmiş demektir.
Sürücü koltuğunda otururken klimayı devreye aldığınızda torpido arkasından gelen hafif bir ıslık, bir tıs sesi duydunuz mu hiç? Bu ses genellikle kondansatördeki kılcal sızıntılardan dolayı sistem basıncının düşmesiyle genleşme valfinde (expansion valve) oluşan dengesiz gaz-sıvı faz geçişinin bir habercisidir. Sistemdeki gaz miktarı kritiğe indiğinde evaporatör tamamen buz tutamaz, klimanın sağ ve sol havalandırma menfezleri arasında belirgin sıcaklık farkları oluşur. Sürücü tarafı soğuturken yolcu tarafının sıcak üflemesi, kondansatör kanallarının bir kısmının tıkandığını veya gazın yarı yarıya eksildiğini açıkça gösterir.
Araç kaldırıldığında kondansatörün alt köşe birleşim noktalarında veya bağlantı rakorlarında koyu renkli, tozu kendine çeken yağlı lekeler görürseniz durup düşünün. Soğutma gazı kaçarken sistemin içinde kompresörü yağlayan Pag46 veya Pag100 sentetik yağı da dışarı taşır. Bu yağ lekesi kondansatörün alüminyum gövdesinde adeta bir mıknatıs gibi yoldaki tozu kiri toplar ve çamurlaşır. Kaçak ararken UV katkılı gaz basıp ultraviyole lambayla bakmak en kesin yöntemdir fakat gözle görülen bu nemli yağlanma zaten kondansatörün ömrünü tamamladığını fısıldar...
Yazın sıcakta sıkışık trafikte kalındığında klimanın bir soğutup bir ısıtması, araç hızlanıp ön taraftan rüzgar aldığında ise buz gibi üflemesi tam bir kondansatör ısı iletim krizidir. Aracın seyir halindeki rüzgar desteği olmadan, dur-kalk trafikte kondansatör üzerindeki ısı transferi sadece radyatör fanının çekiş gücüne kalır. Fan motorunun kömürleri bittiyse ya da kondansatörün iç tüplerinde kireçlenme ve yağ tortusu biriktiyse, düşük hızlarda ısı dışarı atılamaz. Devir yükselip araç hızlandıkça doğal hava akışı kondansatörü zorla soğutur ve klima geçici olarak kendine gelir.
Sistemde kompresör kilitlenmesi veya aşınması yaşandıysa, aşınan metal çapakları doğrudan kondansatörün paralel akışlı (parallel flow) kılcal tüplerine dolar. Bu mikron düzeyindeki kanallar bir kez metal tozuyla tıkandığında, Kimyasal yıkama makineleri bile o tortuyu söküp atamaz. Yeni bir kompresör takarken eski ve tıkalı kondansatörü sistemde bırakmak, yeni kompresörü de birkaç hafta içinde çöpe atmak demektir. Kondansatörün alt kısmında yer alan entegre kurutucu filtre (drier receiver) nemden doymuşsa, sistemdeki nem donarak genleşme tüpünü tıkar ve soğutmayı aniden keser.
∘
C sıcaklıktaki R134a veya R1234yf gazı, kondansatörün mikro kanallı alüminyum borularından geçerken dış havanın temasıyla ısısını atar. İşte bu kılcal borularda zamanla yol taşlarının çarpmasıyla oluşan mikro çatlaklar gaz kaçırırsa, sistemdeki basınç 15 bar seviyelerinden düşer ve içeriye üflenen hava yavaş yavaş ılımaya başlar... Kabin içinde o eski buharlaşma hissi kaybolur, klima açıkken ızgaralardan sadece fan havası gelmeye başlar.
Klimayı açtığınız an motor kaputunun altından yükselen o ritmik fan sesi bir anda kesildi mi ya da sürekli en yüksek devirde mi çalışıyor? Kondansatörün ön yüzeyinde toplanan yaprak, zift ve sinek artıkları zamanla hava akışını tamamen tıkadığında, soğutucu akışkan kondansatör borularında yoğuşamaz. Gaz yoğuşamayınca sistem içi basınç emniyet sınırlarını zorlar ve basınç sensörü (presostat) kompresörü korumak adına debiyi keser veya kondansatör fanını sürekli maksimum devirde çalıştırmaya zorlar. Peteklerin arasına sıkışan kiri basınçsız suyla temizlemek bazen çözümdür ama alüminyum kanatçıklar eğildiyse hava geçişi temelli engellenmiş demektir.
Sürücü koltuğunda otururken klimayı devreye aldığınızda torpido arkasından gelen hafif bir ıslık, bir tıs sesi duydunuz mu hiç? Bu ses genellikle kondansatördeki kılcal sızıntılardan dolayı sistem basıncının düşmesiyle genleşme valfinde (expansion valve) oluşan dengesiz gaz-sıvı faz geçişinin bir habercisidir. Sistemdeki gaz miktarı kritiğe indiğinde evaporatör tamamen buz tutamaz, klimanın sağ ve sol havalandırma menfezleri arasında belirgin sıcaklık farkları oluşur. Sürücü tarafı soğuturken yolcu tarafının sıcak üflemesi, kondansatör kanallarının bir kısmının tıkandığını veya gazın yarı yarıya eksildiğini açıkça gösterir.
Araç kaldırıldığında kondansatörün alt köşe birleşim noktalarında veya bağlantı rakorlarında koyu renkli, tozu kendine çeken yağlı lekeler görürseniz durup düşünün. Soğutma gazı kaçarken sistemin içinde kompresörü yağlayan Pag46 veya Pag100 sentetik yağı da dışarı taşır. Bu yağ lekesi kondansatörün alüminyum gövdesinde adeta bir mıknatıs gibi yoldaki tozu kiri toplar ve çamurlaşır. Kaçak ararken UV katkılı gaz basıp ultraviyole lambayla bakmak en kesin yöntemdir fakat gözle görülen bu nemli yağlanma zaten kondansatörün ömrünü tamamladığını fısıldar...
Yazın sıcakta sıkışık trafikte kalındığında klimanın bir soğutup bir ısıtması, araç hızlanıp ön taraftan rüzgar aldığında ise buz gibi üflemesi tam bir kondansatör ısı iletim krizidir. Aracın seyir halindeki rüzgar desteği olmadan, dur-kalk trafikte kondansatör üzerindeki ısı transferi sadece radyatör fanının çekiş gücüne kalır. Fan motorunun kömürleri bittiyse ya da kondansatörün iç tüplerinde kireçlenme ve yağ tortusu biriktiyse, düşük hızlarda ısı dışarı atılamaz. Devir yükselip araç hızlandıkça doğal hava akışı kondansatörü zorla soğutur ve klima geçici olarak kendine gelir.
Sistemde kompresör kilitlenmesi veya aşınması yaşandıysa, aşınan metal çapakları doğrudan kondansatörün paralel akışlı (parallel flow) kılcal tüplerine dolar. Bu mikron düzeyindeki kanallar bir kez metal tozuyla tıkandığında, Kimyasal yıkama makineleri bile o tortuyu söküp atamaz. Yeni bir kompresör takarken eski ve tıkalı kondansatörü sistemde bırakmak, yeni kompresörü de birkaç hafta içinde çöpe atmak demektir. Kondansatörün alt kısmında yer alan entegre kurutucu filtre (drier receiver) nemden doymuşsa, sistemdeki nem donarak genleşme tüpünü tıkar ve soğutmayı aniden keser.
