Osman Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Araç iklimlendirme sistemlerindeki o gizemli soğutma döngüsü, doğrudan kompresör gövdesine veya hat üzerine konumlandırılmış basınç transmitterinin işleyicisine emanet edilmiştir aslında. Sistemde dolaşan R134a veya R1234yf soğutucu gazının anlık bar değerlerini okuyup motor kontrol ünitesine (ECU) PWM sinyali olarak ileten bu minik duyarganın arızalanması, klima debisini bir anda sıfırlayabilir. Hani gaza basarsınız da klima birden soğutmayı keser, kabin içine ılık bir hava üflemeye başlar ya... İşte tam o an basınç sensörü ya evaporatörün donmasını engellemek için manifoldu kapatıyordur ya da hattaki fiktif bir yüksek basınç algısı yüzünden kompresör debriyajını devreden çıkarıyordur. Bir bakmışsınız dijital klimanın ekranında her şey normal görünürken, gerçekte hat üzerindeki manifold basıncıyla sensörün ecu'ya okuduğu veriler birbirini tutmuyordur.
Sistemin kalbinde duran bu elemanın bozulması durumunda yapılacak ilk iş, ezbere parça değiştirmek yerine manifoldu hatta bağlayıp analog basınç saatleri ile sensörün dijital voltaj çıktısını karşılaştırmak olmalıdır. Çoğu ustanın hemen "kompresör kitlemiş" deyip yüksek maliyetli revizyon önermesi sizi aldatmasın; hattaki soğutucu akışkan miktarı ideal gramajda olsa bile, arızalı bir duyarga ECU'ya hattın patlamak üzere olduğunu fısıldayabilir. Multimetre yardımıyla sensör soketindeki 5V besleme, şasi ve sinyal bacaklarını ölçmelisiniz, kablo tesisatında bir korozyon veya hat kopukluğu var mı diye bakmalısınız mutlaka. Bazen sadece soket tırnağının gevşemesi dahi direnç değerini değiştirip ecu'nun hata koduna düşmesine sebep olur... Sensör gövdesindeki piezoelektrik kristal zamanla ısı döngülerinden dolayı yorulduğunda, hat basıncı 15 bar seviyesindeyken sisteme 30 bar okutup fanları en yüksek devirde çalıştırarak aküyü bitirebilir.
Boru hattındaki genleşme valfi veya kurutucu filtre tıkanıklıkları ile sensörün kendisinden kaynaklı elektronik okuma hatalarını bir tutmamak, teşhis sürecinde hayat kurtarır. Eğer teşhis cihazında P0530 veya P0532 gibi DTC kodları okuyorsanız, doğrudan soğutucu gazın fiziksel durumunu inceleyin; gazın içinde biriken aşırı nem, genleşme valfinde anlık buz tıkacı oluşturup sensörün olduğu bölgede yapay bir basınç patlamasına yol açabilir. Gaz değişimlerinde vakum aşamasını kısa tutan servislerin sıklıkla karşılaştığı bu durum, sensörün hatalı frekans üretmesine ve kompresörün selenoid valfini sürekli kapatıp açmasına neden olur. Her zaman sistemi en az 20 dakika derin vakuma almayı, hattaki nemi tamamen uzaklaştırdıktan sonra sisteme yağ ve gaz şarjı yapmayı prensip edinin... Aksi halde yeni taktığınız en kaliteli basınç sensörü bile kısa sürede hatalı okuma yapmaya başlayacaktır.
Sistemdeki yüksek basınç şalteri veya kademeli basınç sensörü arızalandığında, klimayı açtığınız an radyatör fanlarının çılgın gibi dönmeye başlaması veya tam tersi fanların hiç devreye girmemesi en karakteristik belirtidir. Hani bazen şehir içi trafikte dur-kalk yaparken klima buz gibi üfler de uzun yola çıkınca bir anda sıcak üflemeye başlar ya... Bu durum yüksek basınç sensörünün dinamik akış altındaki basınç dalgalanmalarını doğru skale edemeyip kompresörü koruma moduna almasından kaynaklanır genelde. Servise gittiğinizde sadece gaza basıp geçmelerine izin vermeyin, klima çalışırken canlı veri parametrelerinden sensör voltajının 0.5V ile 4.5V arasında lineer bir grafik çizip çizmediğini bizzat kontrol edin. Yanlış voltaj okuyan bir sensör, kompresörün değişken stroklu piston mekanizmasını yanlış konumlandırarak yüksek devirlerde kompresörün mekanik olarak zarar görmesine zemin hazırlar.
Sistemin kalbinde duran bu elemanın bozulması durumunda yapılacak ilk iş, ezbere parça değiştirmek yerine manifoldu hatta bağlayıp analog basınç saatleri ile sensörün dijital voltaj çıktısını karşılaştırmak olmalıdır. Çoğu ustanın hemen "kompresör kitlemiş" deyip yüksek maliyetli revizyon önermesi sizi aldatmasın; hattaki soğutucu akışkan miktarı ideal gramajda olsa bile, arızalı bir duyarga ECU'ya hattın patlamak üzere olduğunu fısıldayabilir. Multimetre yardımıyla sensör soketindeki 5V besleme, şasi ve sinyal bacaklarını ölçmelisiniz, kablo tesisatında bir korozyon veya hat kopukluğu var mı diye bakmalısınız mutlaka. Bazen sadece soket tırnağının gevşemesi dahi direnç değerini değiştirip ecu'nun hata koduna düşmesine sebep olur... Sensör gövdesindeki piezoelektrik kristal zamanla ısı döngülerinden dolayı yorulduğunda, hat basıncı 15 bar seviyesindeyken sisteme 30 bar okutup fanları en yüksek devirde çalıştırarak aküyü bitirebilir.
Boru hattındaki genleşme valfi veya kurutucu filtre tıkanıklıkları ile sensörün kendisinden kaynaklı elektronik okuma hatalarını bir tutmamak, teşhis sürecinde hayat kurtarır. Eğer teşhis cihazında P0530 veya P0532 gibi DTC kodları okuyorsanız, doğrudan soğutucu gazın fiziksel durumunu inceleyin; gazın içinde biriken aşırı nem, genleşme valfinde anlık buz tıkacı oluşturup sensörün olduğu bölgede yapay bir basınç patlamasına yol açabilir. Gaz değişimlerinde vakum aşamasını kısa tutan servislerin sıklıkla karşılaştığı bu durum, sensörün hatalı frekans üretmesine ve kompresörün selenoid valfini sürekli kapatıp açmasına neden olur. Her zaman sistemi en az 20 dakika derin vakuma almayı, hattaki nemi tamamen uzaklaştırdıktan sonra sisteme yağ ve gaz şarjı yapmayı prensip edinin... Aksi halde yeni taktığınız en kaliteli basınç sensörü bile kısa sürede hatalı okuma yapmaya başlayacaktır.
Sistemdeki yüksek basınç şalteri veya kademeli basınç sensörü arızalandığında, klimayı açtığınız an radyatör fanlarının çılgın gibi dönmeye başlaması veya tam tersi fanların hiç devreye girmemesi en karakteristik belirtidir. Hani bazen şehir içi trafikte dur-kalk yaparken klima buz gibi üfler de uzun yola çıkınca bir anda sıcak üflemeye başlar ya... Bu durum yüksek basınç sensörünün dinamik akış altındaki basınç dalgalanmalarını doğru skale edemeyip kompresörü koruma moduna almasından kaynaklanır genelde. Servise gittiğinizde sadece gaza basıp geçmelerine izin vermeyin, klima çalışırken canlı veri parametrelerinden sensör voltajının 0.5V ile 4.5V arasında lineer bir grafik çizip çizmediğini bizzat kontrol edin. Yanlış voltaj okuyan bir sensör, kompresörün değişken stroklu piston mekanizmasını yanlış konumlandırarak yüksek devirlerde kompresörün mekanik olarak zarar görmesine zemin hazırlar.
