Burak Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Gaza bastığınız an o tanıdık şahlanma yerine derin bir isteksizlik hissettiyseniz, motorun ciğerlerinde bir delik açılmış demektir. Turbo kompresörün sıkıştırdığı o sıcak hava intercooler radyatörüne girer, soğur ve yoğunlaşarak silindirlere akar; fakat bu kapalı devre sisteminde minik bir çatlak bile tüm termodinamik dengeyi altüst etmeye yetecektir. Aşırı beslemeli bir motorda basınçlı havanın dışarı kaçması, silindirlere ihtiyacı olan oksijenin ulaşamaması anlamına gelir ki bu da doğrudan güç kaybıdır. Araba gitmez, çekişten düşer, sanki arkasında tonlarca yük taşıyormuş gibi hantallaşır... Pistonların içine yeterince hava girmeyince motor yönetimi durumu telafi edemez ve o akıcı sürüş keyfi bir anda buharlaşır.
Dizel veya benzinli fark etmez, gaza yüklendiğinizde kaputun altından gelen o tuhaf fıslama sesi aslında aşırı basıncın feryadıdır. Radyatör peteklerindeki mikro delikler ya da gevşeyen hortum kelepçeleri, manifolda gitmesi gereken havayı atmosfere üflemeye başladığında motor adeta rüzgar gibi ıslık çalmaya başlar. Yüksek devirlerde bu ses öyle bir raddeye ulaşır ki, kabin içine fırtına kopuyormuş gibi bir uğultu dolabilir. Islık sesi duyuyorsanız veya turbonun devreye girdiği anlarda rüzgar esintisini andıran bir hava sızıntısı hissediyorsanız, havanın ait olduğu kanaldan kaçtığına emin olabilirsiniz. Basınç eşiği aşıldığı an sistem dışarıya hava fışkırtır, fışkırttıkça o ses büyür...
Egzozdan aniden yükselen simsiyah duman, yanma odasındaki oksijen kıtlığının en somut ikazıdır. Benzin veya motorin silindire püskürtülür ancak intercooler kaçağı yüzünden içeri girmesi gereken soğuk hava dışarı sızmıştır; bu da yakıtın tam yanamamasına, yani aşırı zengin karışıma yol açar. Yakılamayan karbon tanecikleri egzoz borusundan yoğun bir siyah bulut halinde dışarı atılır. Motor adeta yakıtı boğar, benzini yakamaz, motorini yakamayıp arkasında karanlık bir iz bırakır... Bir bakmışsınız dik bir yokuşu tırmanırken dikiz aynanız kapkara olmuş.
Menzilin gözle görülür şekilde kısalması ve yakıt ibresinin hızla aşağı yuvarlanması doğrudan bu hava kaybının faturasıdır. Hava akış metre motora giren havayı ölçer ve beyne "içeri çok hava giriyor, ona göre yakıt gönder" talimatı verir; ancak o hava intercooler çatlağından kaçtığı için motor kontrol ünitesi hayali bir havaya gerçek yakıt püskürtmeye devam eder. Sonuç mu? Motor sürekli zengin karışıma düşer ve gereksiz yere yakıt tüketir. Benzin deposu hiç olmadığı kadar çabuk boşalır, kilometre başına düşen maliyet katlanır. Oysa motor aynı gücü üretebilmek için sadece daha fazla yakıt yakmaya çalışıyordur.
Intercooler hortumlarının birleşim yerlerinde veya radyatör gövdesinde biriken nemli yağ katmanı, kaçağın tam noktasını gösteren bir parmak izidir. Turbonun yağlama sisteminden buharlaşarak emiş hattına geçen minik yağ zerreleri, hava sızıntısının olduğu delikten dışarı üflenir ve tozla birleşerek çamurumsu bir tabaka oluşturur. Kaputu açıp intercooler bağlantılarına baktığınızda yapış yapış bir yağ birikintisi görüyorsanız, teşhis koymak için uzman olmaya gerek kalmaz. Hava sızıyorsa, o havanın taşıdığı yağ buharı da dışarı sızar... Yağlı nemleşme varsa kaçak kaçınılmazdır.
Turbonun aşırı ısınması ve sürekli yüksek devirde kendini paralayarak çalışması, uzun vadede tüm turboşarj mekanizmasını çöp edebilir. Sistem ayarlanan hedef turbo basıncına ulaşamadıkça wastegate kapalı kalır ve turbo pervanesi havayı tamamlayabilmek adına normal sınırlar ortadan kalkmışçasına dönmeye devam eder. Bu durum hem turbo milindeki yatakları aşırı derecede zorlar hem de motor arıza lambasının yakılmasına sebep olur. "P0299 Boost Underboost" gibi arıza kodları panelde beliriverir. Turboyu kendi haline bırakırsanız, faturayı büyütmekten başka bir şey yapmazsınız.
Dizel veya benzinli fark etmez, gaza yüklendiğinizde kaputun altından gelen o tuhaf fıslama sesi aslında aşırı basıncın feryadıdır. Radyatör peteklerindeki mikro delikler ya da gevşeyen hortum kelepçeleri, manifolda gitmesi gereken havayı atmosfere üflemeye başladığında motor adeta rüzgar gibi ıslık çalmaya başlar. Yüksek devirlerde bu ses öyle bir raddeye ulaşır ki, kabin içine fırtına kopuyormuş gibi bir uğultu dolabilir. Islık sesi duyuyorsanız veya turbonun devreye girdiği anlarda rüzgar esintisini andıran bir hava sızıntısı hissediyorsanız, havanın ait olduğu kanaldan kaçtığına emin olabilirsiniz. Basınç eşiği aşıldığı an sistem dışarıya hava fışkırtır, fışkırttıkça o ses büyür...
Egzozdan aniden yükselen simsiyah duman, yanma odasındaki oksijen kıtlığının en somut ikazıdır. Benzin veya motorin silindire püskürtülür ancak intercooler kaçağı yüzünden içeri girmesi gereken soğuk hava dışarı sızmıştır; bu da yakıtın tam yanamamasına, yani aşırı zengin karışıma yol açar. Yakılamayan karbon tanecikleri egzoz borusundan yoğun bir siyah bulut halinde dışarı atılır. Motor adeta yakıtı boğar, benzini yakamaz, motorini yakamayıp arkasında karanlık bir iz bırakır... Bir bakmışsınız dik bir yokuşu tırmanırken dikiz aynanız kapkara olmuş.
Menzilin gözle görülür şekilde kısalması ve yakıt ibresinin hızla aşağı yuvarlanması doğrudan bu hava kaybının faturasıdır. Hava akış metre motora giren havayı ölçer ve beyne "içeri çok hava giriyor, ona göre yakıt gönder" talimatı verir; ancak o hava intercooler çatlağından kaçtığı için motor kontrol ünitesi hayali bir havaya gerçek yakıt püskürtmeye devam eder. Sonuç mu? Motor sürekli zengin karışıma düşer ve gereksiz yere yakıt tüketir. Benzin deposu hiç olmadığı kadar çabuk boşalır, kilometre başına düşen maliyet katlanır. Oysa motor aynı gücü üretebilmek için sadece daha fazla yakıt yakmaya çalışıyordur.
Intercooler hortumlarının birleşim yerlerinde veya radyatör gövdesinde biriken nemli yağ katmanı, kaçağın tam noktasını gösteren bir parmak izidir. Turbonun yağlama sisteminden buharlaşarak emiş hattına geçen minik yağ zerreleri, hava sızıntısının olduğu delikten dışarı üflenir ve tozla birleşerek çamurumsu bir tabaka oluşturur. Kaputu açıp intercooler bağlantılarına baktığınızda yapış yapış bir yağ birikintisi görüyorsanız, teşhis koymak için uzman olmaya gerek kalmaz. Hava sızıyorsa, o havanın taşıdığı yağ buharı da dışarı sızar... Yağlı nemleşme varsa kaçak kaçınılmazdır.
Turbonun aşırı ısınması ve sürekli yüksek devirde kendini paralayarak çalışması, uzun vadede tüm turboşarj mekanizmasını çöp edebilir. Sistem ayarlanan hedef turbo basıncına ulaşamadıkça wastegate kapalı kalır ve turbo pervanesi havayı tamamlayabilmek adına normal sınırlar ortadan kalkmışçasına dönmeye devam eder. Bu durum hem turbo milindeki yatakları aşırı derecede zorlar hem de motor arıza lambasının yakılmasına sebep olur. "P0299 Boost Underboost" gibi arıza kodları panelde beliriverir. Turboyu kendi haline bırakırsanız, faturayı büyütmekten başka bir şey yapmazsınız.
