Murat Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sanayide ustaların dükkanına her gün onlarca araç girer çıkar ama bazen o koskoca motor bloğunu altüst eden şey minicik, plastik bir kapaktan başkası değildir. Sürücülerin büyük bir kısmı motorun altında tonla karmaşık parça ararken, aslında sistemdeki o hassas basınç dengesini yöneten garip bir vana mekanizmasını gözden kaçırır. Kapak deyip geçiyoruz işte, pazardan aldığımız turşu kavanozunun kapağı gibi bakıyoruz olaya ama kazın ayağı hiç de öyle değil. İnanın bana, otomobil haberleri peşinde koşturduğum o eski günlerde ne tamirciler gördüm; sırf şu küçücük parça yüzünden sıfır motoru kucağına alan sürücülere acıyarak bakan... İçindeki o minik yay paslanıp sıkıştığında ya da kauçuk contası sıcaktan sertleşip özelliğini kaybettiğinde, sistemdeki fazla basınç dışarı atılamaz veya tam tersine sistem hiç basınç tutamaz hale gelir.
Motor dediğimiz mekanizma bir bakıma kendi içinde nefes alıp veren canlı bir organizma gibidir aslında, ısındıkça genleşen soğutma sıvısının bir yere kaçması ya da o yükselen basıncın bir şekilde kontrol altında tutulması gerekir. Eğer bu kapağın valf mekanizması görevini yapmayı bırakırsa, radyatör hortumlarının balon gibi şiştiğine, hatta o sert kauçuk boruların bir anda güp diye patladığına şahit olabilirsiniz. Bazen de tam aksi bir felaket senaryosu yaşanır; kapak sızdırır, sistemde hiç basınç birikmez ve suyun kaynama noktası o kritik dereceye ulaşamadan hızla düşer. Yolda giderken hararet göstergesinin birden yukarı tırmandığını gördüğünüz o paniği bir düşünün... İnsan ne yapacağını bilemez, sağa çekip kaputu açtığınızda o genleşme kabının etrafından fokur fokur köpüklü suların taşması tam bir kabustur.
Direksiyon başındaki çoğu sürücü soğutma suyundaki eksilmeyi görünce hemen radyatörde çatlak arar ya da en kötüsü silindir kapak contasının yandığını sanıp dünyayı başına yıkar. Oysa ilk bakılması gereken yer, belki de cebinizdeki bozuk paralarla bile değiştirebileceğiniz kadar ucuz olan o küçük plastik kapaktır. Ustaların yanına gittiğinizde söze direkt conta yakmışız diyerek başlamaları gözünüzü korkutmasın hemen, önce bir kapağın iç yüzeyine bakın, contası kurumuş mu, kauçuk kısımda çatlaklar var mı diye inceleyin. Bazen basit bir tortu bile o hassas yayı kilitlemeye yeter de artar bile. Eski bir gazeteci refleksiyle söze nereden gireceğimi şaşırırım bazen ama, arabasına gözü gibi bakan birinin sırf bu kapak yüzünden yolda kalması gerçekten içimi acıtıyor.
Genleşme kabının etrafında pembe ya da yeşil renkte kurumuş antifriz lekeleri görüyorsanız, sistem size bağıra bağıra yardım çağrısında bulunuyor demektir. Kapak görevini yapamadığında sıvıyı dışarı püskürtür ve bu sızıntılar zamanla o plastik haznenin üzerinde kireç gibi tortular bırakır. Sabahları arabanın altına bakmak, bir nevi doktorun hastasını muayene etmesi gibidir aslında; o birkaç damla renkli sıvı size motorun ciğerleriyle ilgili inanılmaz ipuçları verir. Soğuk havalarda motor ısınana kadar kapağın kaçırma yapması, sonra genleşmeyle kendini kapatması gibi tuhaf durumlarla da karşılaşabilirsiniz. Yani anlayacağınız, belirtiler her zaman o kadar net olmayabilir, bazen bir gün düzgün çalışan şey ertesi gün bir anda...
Sistemdeki havayı dışarı atamayan bir kapak, radyatörün içinde gizli hava kabarcıklarının birikmesine ve termostatın yanlış çalışmasına da yol açacaktır. Termostat açmadığında motor bloğundaki sıcak su sirküle olamaz ve birkaç dakika içinde o çok korktuğumuz hararet felaketi kapımızı çalar. Parçacıya gidip yeni bir kapak alırken bile dikkatli olmak şart, piyasada orijinal diye satılan ama üzerindeki basınç değeri araçla uyuşmayan o kadar çok yan sanayi ürün var ki. Aracınızın servis kitapçığında yazan bar değerine tam olarak uyan bir kapak takmazsanız, yeni kapak alsanız dahi aynı sorunları yaşamaya devam edersiniz. Doğru basınçta çalışmayan bir soğutma sistemi, en nihayetinde en zayıf halkayı bulur ve orayı patlatır; bu kimi zaman radyatörün kendisi olur, kimi zaman da kalorifer peteği...
Periyodik bakımlarda bu parçayı kontrol ettirmek çoğu zaman kimsenin aklına gelmez, yağ değişir, filtreler yenilenir ama o emektar kapak orada öylece unutulur gider. Yaşlanan malzemelerin elastikiyetini kaybetmesi doğanın bir kanunudur ve motor kompartımanındaki o aşırı sıcaklık değişimi plastiği de kauçuğu da zamanla yorur. Belki her iki veya üç yılda bir, hiçbir belirti olmasa bile bu parçayı yenisiyle değiştirmek en mantıklı yatırım olacaktır. Sanayide harcayacağınız binlerce lirayı ve yolda kalmanın getirdiği o tarifsiz stresi düşündüğünüzde, birkaç yüz liralık bir parçanın hayat kurtarıcı rolü daha net anlaşılıyor. Aklınızın bir köşesinde dursun, kaputu her açtığınızda şöyle bir göz atın, kauçuğunu parmağınızla kontrol edin; çünkü o küçük vana durursa, o koskoca araba da durur.
Motor dediğimiz mekanizma bir bakıma kendi içinde nefes alıp veren canlı bir organizma gibidir aslında, ısındıkça genleşen soğutma sıvısının bir yere kaçması ya da o yükselen basıncın bir şekilde kontrol altında tutulması gerekir. Eğer bu kapağın valf mekanizması görevini yapmayı bırakırsa, radyatör hortumlarının balon gibi şiştiğine, hatta o sert kauçuk boruların bir anda güp diye patladığına şahit olabilirsiniz. Bazen de tam aksi bir felaket senaryosu yaşanır; kapak sızdırır, sistemde hiç basınç birikmez ve suyun kaynama noktası o kritik dereceye ulaşamadan hızla düşer. Yolda giderken hararet göstergesinin birden yukarı tırmandığını gördüğünüz o paniği bir düşünün... İnsan ne yapacağını bilemez, sağa çekip kaputu açtığınızda o genleşme kabının etrafından fokur fokur köpüklü suların taşması tam bir kabustur.
Direksiyon başındaki çoğu sürücü soğutma suyundaki eksilmeyi görünce hemen radyatörde çatlak arar ya da en kötüsü silindir kapak contasının yandığını sanıp dünyayı başına yıkar. Oysa ilk bakılması gereken yer, belki de cebinizdeki bozuk paralarla bile değiştirebileceğiniz kadar ucuz olan o küçük plastik kapaktır. Ustaların yanına gittiğinizde söze direkt conta yakmışız diyerek başlamaları gözünüzü korkutmasın hemen, önce bir kapağın iç yüzeyine bakın, contası kurumuş mu, kauçuk kısımda çatlaklar var mı diye inceleyin. Bazen basit bir tortu bile o hassas yayı kilitlemeye yeter de artar bile. Eski bir gazeteci refleksiyle söze nereden gireceğimi şaşırırım bazen ama, arabasına gözü gibi bakan birinin sırf bu kapak yüzünden yolda kalması gerçekten içimi acıtıyor.
Genleşme kabının etrafında pembe ya da yeşil renkte kurumuş antifriz lekeleri görüyorsanız, sistem size bağıra bağıra yardım çağrısında bulunuyor demektir. Kapak görevini yapamadığında sıvıyı dışarı püskürtür ve bu sızıntılar zamanla o plastik haznenin üzerinde kireç gibi tortular bırakır. Sabahları arabanın altına bakmak, bir nevi doktorun hastasını muayene etmesi gibidir aslında; o birkaç damla renkli sıvı size motorun ciğerleriyle ilgili inanılmaz ipuçları verir. Soğuk havalarda motor ısınana kadar kapağın kaçırma yapması, sonra genleşmeyle kendini kapatması gibi tuhaf durumlarla da karşılaşabilirsiniz. Yani anlayacağınız, belirtiler her zaman o kadar net olmayabilir, bazen bir gün düzgün çalışan şey ertesi gün bir anda...
Sistemdeki havayı dışarı atamayan bir kapak, radyatörün içinde gizli hava kabarcıklarının birikmesine ve termostatın yanlış çalışmasına da yol açacaktır. Termostat açmadığında motor bloğundaki sıcak su sirküle olamaz ve birkaç dakika içinde o çok korktuğumuz hararet felaketi kapımızı çalar. Parçacıya gidip yeni bir kapak alırken bile dikkatli olmak şart, piyasada orijinal diye satılan ama üzerindeki basınç değeri araçla uyuşmayan o kadar çok yan sanayi ürün var ki. Aracınızın servis kitapçığında yazan bar değerine tam olarak uyan bir kapak takmazsanız, yeni kapak alsanız dahi aynı sorunları yaşamaya devam edersiniz. Doğru basınçta çalışmayan bir soğutma sistemi, en nihayetinde en zayıf halkayı bulur ve orayı patlatır; bu kimi zaman radyatörün kendisi olur, kimi zaman da kalorifer peteği...
Periyodik bakımlarda bu parçayı kontrol ettirmek çoğu zaman kimsenin aklına gelmez, yağ değişir, filtreler yenilenir ama o emektar kapak orada öylece unutulur gider. Yaşlanan malzemelerin elastikiyetini kaybetmesi doğanın bir kanunudur ve motor kompartımanındaki o aşırı sıcaklık değişimi plastiği de kauçuğu da zamanla yorur. Belki her iki veya üç yılda bir, hiçbir belirti olmasa bile bu parçayı yenisiyle değiştirmek en mantıklı yatırım olacaktır. Sanayide harcayacağınız binlerce lirayı ve yolda kalmanın getirdiği o tarifsiz stresi düşündüğünüzde, birkaç yüz liralık bir parçanın hayat kurtarıcı rolü daha net anlaşılıyor. Aklınızın bir köşesinde dursun, kaputu her açtığınızda şöyle bir göz atın, kauçuğunu parmağınızla kontrol edin; çünkü o küçük vana durursa, o koskoca araba da durur.
