Dizel Araç Hiç Çalışmıyor Neden?

[Ahmet Usta]

Sabahın köründe işe yetişme telaşıyla direksiyon başına geçip anahtarı çevirdiğinizde o tanıdık, güven veren motor gürültüsü yerine derin, sessiz bir hayal kırıklığıyla karşılaşmak... Dizel motorların o kendine has, tıkır tıkır işleyen çalışma prensibi aslında tamamen yüksek basınç ve doğru zamanlamayla sıkıştırılan hava-yakıt karışımına dayanıyor fakat bu zincirin tek bir halkası bile koptuğunda koca mekanizma bir anda cansız bir demir yığınına dönüşebiliyor. Akünün voltaj değerlerindeki ufacık bir düşüş ya da marş motorunun kömürlerindeki aşınma, motorun ilk hareketi alması için gereken o devasa gücü üretmesini engelleyerek sizi öylece koltukta bırakıveriyor. Çoğu zaman sorunun büyüklüğünü gözümüzde büyütsek de, bazen sadece kutup başlarının gevşemesi veya oksitlenmesi bile elektrik akımının sisteme ulaşmasını tamamen kesebilir, yani hemen en kötü senaryoyu düşünüp moral bozmaya gerek yok.

Yakıt deposunun dolu olduğunu panelde görseniz bile, o yakıtın motora ulaşma yolculuğunda başına neler geldiğini asla tam olarak bilemezsiniz. Depodaki mazotun kalitesi, hele bir de mevsim kışa dönüyorsa, yakıt filtrelerinin içinde donarak jelleşebilir ve bu durum motorun adeta nefessiz kalmasına, o can alıcı sıvıyı silindirlere gönderememesine yol açar. Mazot pompası yeterli basıncı üretemediğinde ya da enjektörlerin o mikronluk delikleri en ufak bir tortuyla tıkandığında motor ne kadar dönerse dönsün bir türlü o yanma patlamasını gerçekleştiremez. Depoda yakıt bittiğinde ya da sistem bir yerlerden hava aldığında da benzer bir inatlaşmayla karşılaşırsınız; çünkü dizel sistemler benzinli araçlar gibi esnek değildir, içinde zerre kadar hava kabarcığı kalması bile bütün düzeni altüst etmeye yeter.

Ateşleme bujisi olmayan bir motorun soğukta nasıl çalıştığını hiç düşündünüz mü? Dizel motorlarda bu görevi üstlenen kızdırma bujileri, silindir odasını önceden ısıtarak yakıtın püskürtüldüğü anda parlamasını sağlar ve bu küçük çubukların ömrünü tamamlaması, özellikle sabahları motorun marş basmasına rağmen bir türlü çalışmamasının en gizli sorumlusudur. Gösterge panelindeki o kıvrımlı yay sembolünün sönmesini beklemeden marşa basma alışkanlığı zamanla bu sistemi yıpratır, bazen de bujilere giden rölenin yanması sonucu sistem tamamen devre dışı kalır. Eğer aracınız marş alıyor ama o ilk patlama hissini bir türlü yakalayamıyorsa, motor bloğunun yeterince ısınamadığından ve o sihirli sıcaklığa ulaşamadığından şüphelenmek oldukça mantıklı bir ilk adım olacaktır.

Modern araçların her noktasını saran o karmaşık kablo ağları ve sensörler, bazen mekanik hiçbir sorun yokken bile motorun çalışmasını tamamen engelleyen birer elektronik kilide dönüşebiliyor. Krank mili konum sensörünün ya da eksantrik mili sensörünün beyne yanlış sinyal göndermesi, hatta hiç sinyal gönderememesi yüzünden araba kendini korumaya alıp marş basma iznini tamamen iptal edebilir. Göstergede hiçbir arıza lambası yanmasa bile, immobilizer sisteminin anahtardaki şifreyi okuyamaması gibi basit yazılımsal çakışmalar yüzünden motor yatağında yapayalnız kalakalırsınız... Bazen sadece kaputu açıp sigorta kutusundaki o küçük plastik parçaları tek tek kontrol etmek, usta çağırmadan önce yapabileceğiniz en masrafsız ve hayat kurtarıcı hamle olabilir.