Burak Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Dizel bir aracın direksiyonundayken gözünün ucuyla hararet göstergesinin yukarı doğru tırmandığını görmek... İnsanın kalbi birden hızla çarpmaya başlar, o kırmızı çizgiye yaklaşıldıkça kabinde adeta gizli bir panik havası eser. Dizel motorlar yapıları gereği yüksek basınç ve torkla çalışan, benzinli kardeşlerine göre ısıyı daha zor toplayan ama bir kere ısındı mı da kolay kolay düşüremeyen devasa güç makineleridir. O Hararet ibresi yükseldiğinde araç size aslında sessizce bir çığlık atıyordur; "Sistemde bir şeyler yolunda gitmiyor, beni bir an önce dinlendir!" Kontağı pat diye kapatmak yapılan en büyük hatadır mesela, yapmayın. Kenara çekin, motoru rölantide çalışır vaziyette bırakın ve kaloriferi en sıcak ayarda sonuna kadar açın ki kabin içine yayılan o sıcaklık motorun üzerindeki o devasa ısı yükünü biraz olsun hafifletsin...
Radyatörün önü yaprakla, çamurla ya da yılların biriktirdiği o zift gibi pislikle dolmuş olabilir mi hiç baktınız mı? Hava akışı kesildiğinde o koskoca fan ne kadar dönerse dönsün motora nefes aldıramaz, soğutma sıvısı da o daracık kanallarda adeta hapsolur. Bir de bakmışsınız yokuş yukarı çıkarken araç birden şişmiş, çekişten düşmüş ve gösterge tavan yapmış. Bir usta gözüyle bakmak lazım bazen; termostat denilen o minicik vana zamanla kireçten ya da tortudan sıkışıp kapalı kaldığında, soğutma suyunu radyatöre göndermez ve motor kendi sıcak suyunda adeta haşlanır. Devirdaim pompasının kanatçıkları aşınmışsa su sistemde dönmez, olduğu yerde ısınır, ısındıkça da basınç yapar... Belki de tek sorun o çok basit görünen radyatör kapağının basıncı tutamamasıdır, kim bilir?
Motor bloğunun etrafında dolaşan o renkli antifrizli su nereye gidiyor peki? Altında hiçbir sızıntı görmüyorsunuz ama genleşme kabındaki su günden güne eksiliyorsa, işte orada durup derin bir nefes almak gerekir. Silindir kapak contası yüksek ısıya dayanamayıp hafifçe yandıysa, motor o suyu yanma odasına çekiyor ve egzozdan beyaz bir duman olarak dışarı üflüyordur. Aracın arkasından yükselen o hafif tatlı kokulu beyaz dumanı fark ettiğiniz an, iş işten geçmeden müdahale etmelisiniz demektir. Soğutma suyuna yağ karışmış mı diye kontrol etmek için yağ çubuğunu çekip bakın; eğer çubukta tahin kıvamında, köpüklü bir yapı görüyorsanız conta çoktan pes etmiş demektir. Aynı fikri başka türlü söylemek gerekirse, yağ ile su birbirine karıştıysa o motoru artık zorlamanın, bir kilometre bile gitmeye çalışmanın hiçbir alemi yoktur.
Bazen de sorun mekanik değil, tamamen elektronik bir karmaşadan ibarettir. Modern dizel araçların kaputunun altında onlarca sensör, beyne sürekli veri akışı sağlar ve fan müşürü arızalandığında araç motorun kaynadığını bile anlayamaz. Fan zamanında devreye girmediğinde, özellikle şehir içi dur-kalk trafiğinde sıcaklık saniyeler içinde tehlikeli boyutlara ulaşır. Yüksek viteste düşük devirle yokuş tırmanmak, araca taşıyabileceğinden fazla yük bindirmek de dizelin canına okur. Aracın motorunu yüksek viteste zorlamak yerine bir alt vitese geçip devri yükseltmek, devirdaim pompasının daha hızlı dönmesini sağlar ve suyu daha çabuk soğutur. Küçük sürüş alışkanlıklarını değiştirmek, bazen binlerce liralık bir motor rektifiye faturasını çöpe atabilir...
Radyatörün önü yaprakla, çamurla ya da yılların biriktirdiği o zift gibi pislikle dolmuş olabilir mi hiç baktınız mı? Hava akışı kesildiğinde o koskoca fan ne kadar dönerse dönsün motora nefes aldıramaz, soğutma sıvısı da o daracık kanallarda adeta hapsolur. Bir de bakmışsınız yokuş yukarı çıkarken araç birden şişmiş, çekişten düşmüş ve gösterge tavan yapmış. Bir usta gözüyle bakmak lazım bazen; termostat denilen o minicik vana zamanla kireçten ya da tortudan sıkışıp kapalı kaldığında, soğutma suyunu radyatöre göndermez ve motor kendi sıcak suyunda adeta haşlanır. Devirdaim pompasının kanatçıkları aşınmışsa su sistemde dönmez, olduğu yerde ısınır, ısındıkça da basınç yapar... Belki de tek sorun o çok basit görünen radyatör kapağının basıncı tutamamasıdır, kim bilir?
Motor bloğunun etrafında dolaşan o renkli antifrizli su nereye gidiyor peki? Altında hiçbir sızıntı görmüyorsunuz ama genleşme kabındaki su günden güne eksiliyorsa, işte orada durup derin bir nefes almak gerekir. Silindir kapak contası yüksek ısıya dayanamayıp hafifçe yandıysa, motor o suyu yanma odasına çekiyor ve egzozdan beyaz bir duman olarak dışarı üflüyordur. Aracın arkasından yükselen o hafif tatlı kokulu beyaz dumanı fark ettiğiniz an, iş işten geçmeden müdahale etmelisiniz demektir. Soğutma suyuna yağ karışmış mı diye kontrol etmek için yağ çubuğunu çekip bakın; eğer çubukta tahin kıvamında, köpüklü bir yapı görüyorsanız conta çoktan pes etmiş demektir. Aynı fikri başka türlü söylemek gerekirse, yağ ile su birbirine karıştıysa o motoru artık zorlamanın, bir kilometre bile gitmeye çalışmanın hiçbir alemi yoktur.
Bazen de sorun mekanik değil, tamamen elektronik bir karmaşadan ibarettir. Modern dizel araçların kaputunun altında onlarca sensör, beyne sürekli veri akışı sağlar ve fan müşürü arızalandığında araç motorun kaynadığını bile anlayamaz. Fan zamanında devreye girmediğinde, özellikle şehir içi dur-kalk trafiğinde sıcaklık saniyeler içinde tehlikeli boyutlara ulaşır. Yüksek viteste düşük devirle yokuş tırmanmak, araca taşıyabileceğinden fazla yük bindirmek de dizelin canına okur. Aracın motorunu yüksek viteste zorlamak yerine bir alt vitese geçip devri yükseltmek, devirdaim pompasının daha hızlı dönmesini sağlar ve suyu daha çabuk soğutur. Küçük sürüş alışkanlıklarını değiştirmek, bazen binlerce liralık bir motor rektifiye faturasını çöpe atabilir...
