Ayhan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Elektrik destekli direksiyon sistemlerinde (EPS), sürücünün direksiyon simidine uyguladığı burulma kuvvetini ve dönme yönünü milisaniyeler seviyesinde ölçen temel bileşen direksiyon tork sensörüdür. Direksiyon miline entegre edilmiş bu elektro-mekanik yapı, manyetik (Hall etkisi) ya da optik algılayıcı hücreler vasıtasıyla fiziksel gerilimi anlık olarak voltaj sinyallerine (0.5V−4.5V aralığında) dönüştürür. Sistemdeki tork sensörü arızalandığında, elektronik kontrol ünitesi (ECU) güvenli moda geçer ve elektrik motoruna giden akımı derhal keser... Sonuç mu? Bir anda ağırlaşan, adeta kilitlenmiş hissi veren, hidrolik hidrolik gibi bile rahat dönmeyen bir direksiyon.
Aracınızı çalıştırdığınız ilk anda gösterge panelindeki sarı veya kırmızı direksiyon sembolünün yanması, tork sensörünün dahili direnç toleranslarının (R
sens
) dışına çıktığının ilk teknik habercisidir. Sensörün içindeki temas fırçalarının aşınması ya da manyetik alan okuyucularının polarizasyonunu kaybetmesi, ECU'ya hatalı tork voltajı (V
out
) gitmesine yol açar. Yolda giderken birdenbire direksiyonun sertleştiğini fark ederseniz sakın paniklemeyin, araç güvensiz hissettirse de mekanik olarak tekerleklere bağlı kalmaya devam eder. Arızanın kronikleştiği durumlarda kontağı kapatıp açmak geçici bir çözüm sunabilir fakat bu durum potansiyel bir temassızlığın işaretidir.
Sürüş esnasında direksiyon simidini hafifçe çevirdiğinizde motorun titremesi veya tutukluk yapması, sensörün ilettiği tork verisindeki dalgalanmalardan (signal noise) kaynaklanır. ECU, mil üzerindeki burulma miktarını yanlış okuduğu için elektrikli asist motoruna dengesiz akım gönderir; bu da sürücüye "direksiyon direnç gösteriyor" gibi hissettirir. Bazen sağa dönerken tüy gibi hafif olan direksiyonun sola dönerken aniden taş gibi kesilmesi de tam olarak bu dengesiz açısal tork okumasının eseridir. Direksiyonda hissedilen bu garip kararsızlıklar tork sensörü kalibrasyonunun bozulduğunu veya sensör filimlerinin yıprandığını açıkça söyler.
Teşhis aşamasında OBD-II arıza tespit cihazıyla bağlandığınızda C0545 veya C0051 gibi spesifik şasi arıza kodlarıyla karşılaşmanız kuvvetle muhtemeldir. Bu kodlar, mikrodenetleyicinin sensörden aldığı sinyal ile açı sensöründen (SAS) aldığı veriyi doğrulayamadığını, yani bir uyuşmazlık olduğunu gösterir. Bazen sorun sadece sensörün kendisinde değil, sensör kablo demetindeki oksitlenmede veya düşük akü voltajındadır. Multimetre ile sensör soketindeki referans besleme voltajını ölçmeden, hattaki direnç değerini (0−5V) kontrol etmeden hemen parça değişimine gitmemekte fayda var.
Tamir sürecinde ise iki farklı yaklaşım karşımıza çıkar: Sensörün münferit değişimi ve sıfırlanması ya da direksiyon kolonunun komple yenilenmesi. Yeni bir tork sensörü takıldığında iş bitmiyor, mutlaka sıfır nokta kalibrasyonu (SAS & Torque Reset) yapılması şarttır. Cihaz üzerinden bu yazılımsal tanıtım yapılmazsa sistem yeni sensörün orta noktasını tespit edemez ve destek vermeyi reddeder. Direksiyon tamiri hassas bir mekanik ve elektronik süreçtir, bu yüzden ucuz muadil sensörler kullanmak yerine orijinal veya OEM standartlarında bileşenleri tercih etmelisiniz...
Aracınızı çalıştırdığınız ilk anda gösterge panelindeki sarı veya kırmızı direksiyon sembolünün yanması, tork sensörünün dahili direnç toleranslarının (R
sens
) dışına çıktığının ilk teknik habercisidir. Sensörün içindeki temas fırçalarının aşınması ya da manyetik alan okuyucularının polarizasyonunu kaybetmesi, ECU'ya hatalı tork voltajı (V
out
) gitmesine yol açar. Yolda giderken birdenbire direksiyonun sertleştiğini fark ederseniz sakın paniklemeyin, araç güvensiz hissettirse de mekanik olarak tekerleklere bağlı kalmaya devam eder. Arızanın kronikleştiği durumlarda kontağı kapatıp açmak geçici bir çözüm sunabilir fakat bu durum potansiyel bir temassızlığın işaretidir.
Sürüş esnasında direksiyon simidini hafifçe çevirdiğinizde motorun titremesi veya tutukluk yapması, sensörün ilettiği tork verisindeki dalgalanmalardan (signal noise) kaynaklanır. ECU, mil üzerindeki burulma miktarını yanlış okuduğu için elektrikli asist motoruna dengesiz akım gönderir; bu da sürücüye "direksiyon direnç gösteriyor" gibi hissettirir. Bazen sağa dönerken tüy gibi hafif olan direksiyonun sola dönerken aniden taş gibi kesilmesi de tam olarak bu dengesiz açısal tork okumasının eseridir. Direksiyonda hissedilen bu garip kararsızlıklar tork sensörü kalibrasyonunun bozulduğunu veya sensör filimlerinin yıprandığını açıkça söyler.
Teşhis aşamasında OBD-II arıza tespit cihazıyla bağlandığınızda C0545 veya C0051 gibi spesifik şasi arıza kodlarıyla karşılaşmanız kuvvetle muhtemeldir. Bu kodlar, mikrodenetleyicinin sensörden aldığı sinyal ile açı sensöründen (SAS) aldığı veriyi doğrulayamadığını, yani bir uyuşmazlık olduğunu gösterir. Bazen sorun sadece sensörün kendisinde değil, sensör kablo demetindeki oksitlenmede veya düşük akü voltajındadır. Multimetre ile sensör soketindeki referans besleme voltajını ölçmeden, hattaki direnç değerini (0−5V) kontrol etmeden hemen parça değişimine gitmemekte fayda var.
Tamir sürecinde ise iki farklı yaklaşım karşımıza çıkar: Sensörün münferit değişimi ve sıfırlanması ya da direksiyon kolonunun komple yenilenmesi. Yeni bir tork sensörü takıldığında iş bitmiyor, mutlaka sıfır nokta kalibrasyonu (SAS & Torque Reset) yapılması şarttır. Cihaz üzerinden bu yazılımsal tanıtım yapılmazsa sistem yeni sensörün orta noktasını tespit edemez ve destek vermeyi reddeder. Direksiyon tamiri hassas bir mekanik ve elektronik süreçtir, bu yüzden ucuz muadil sensörler kullanmak yerine orijinal veya OEM standartlarında bileşenleri tercih etmelisiniz...
