Mustafa Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Viraja biraz sert girdiğinizde arabanın kontrolden çıkmasını engelleyen o görünmez el, aslında orta konsolun hemen altına gizlenmiş küçücük bir mikroelektromekanik çipten ibaret. Piezoelektrik veya mikro-elektronik yapılı bu yaw sensörü, aracın dikey ekseni etrafındaki dönme hızını dakikada binlerce kez ölçüp ESP beynine saniyede yüzlerce veri fırlatıyor. Direksiyonu sola kırdınız ama araba düz gitmeye devam mı ediyor; işte tam o salisede ivmeölçerle el ele verip "Arka taraf kayıyor, çabuk sol arka frene bas!" emrini veren mekanizma bu. Sensörün içindeki osilatör kristaller zamanla titreşimden ya da nemden saçmalamaya başladığında, araba sizin kaydığınızı sanıp kendi kendine fren yapmaya kalkışabilir...
Kadranda o sarı kayan araba ışığı yandıysa veya ekranınızda "ESP/ASR Deactivated" yazısı çakıldıysa, ilk şüpheliyi uzaklarda aramayın. CAN-Bus hattı üzerinden giden dijital sinyallerde milisaniyelik bir voltaj düşüşü yaşandığında bile beyin anında güvenlik moduna geçer, sistemi kilitler. Arıza tespit cihazını bağladığınızda karşınıza C0061 veya C0062 gibi spesifik arıza kodları düşüyorsa, sensörün dahili jiroskopik devresi meftun olmuş demektir. Bazen de sorun sensörün kendisinde değil, hemen dibindeki kablo demetinin korozyona uğramasındadır; oksitlenmiş bir soket yüzünden çalışan parçayı değiştiren ustaya rastlarsanız hemen oradan uzaklaşın.
Direksiyon açı sensöründen gelen bilgiyle tekerlek hız sensörlerinin verisi çakışmadığı an, aracın bilgisayarı derin bir çelişkiye düşer. Siz dümdüz ilerlerken araba kendi ekseninde 15 derecelik bir sapma açısal hızı hesaplıyorsa, yani o an yoldan çıkıyormuşsunuz gibi hissediyorsa, durduk yere tek bir tekerleği kilitler. O an hissettiğiniz o garip silkeleme var ya... Hakikaten insanı bir anlık dehşete düşüren, direksiyonu elinizden alıyormuş gibi hissettiren o an. İşte tam olarak bu yüzden bozuk bir sapma sensörüyle yola çıkmak, gözü kapalı bir şoföre viraj döndürmekten farksız.
Vites konsolunun altını söküp parçaya ulaştığınızda karşınıza genellikle Bosch veya Continental imzalı, avuç içinden küçük metal bir kutu çıkar. Parçayı yenisiyle değiştirmek ne yazık ki işin sadece kolay kısmı; asıl mevzu montajdan sonra başlayan o hassas kalibrasyon sürecinde kopuyor. Sıfır noktası kalibrasyonu yapılmamış bir yaw sensörü, aracı sürekli eğimlisiniz ya da yan kayıyorsunuz zannederek çalışır. Odometre temiz, araç düz zeminde, tekerlekler tam karşıya bakarken cihazla "Zero Point Calibration" çekilmezse, yeni parçaya yatırdığınız binlerce lira iki gün sonra çöp olabilir.
Bazı sürücüler göğüsteki ESP düğmesine basıp sistemi kapatarak bu derdi çözdüğünü sanır ama işin aslı öyle değil. Fren destek sistemlerinden tutun da adaptif hız sabitleyiciye, yokuş kalkış desteğinden şerit takip asistanına kadar her şey bu merete bağlı çalışır. Virajın ortasında arkası kopan bir arabayı toplamak için direksiyonu kontraya kırdığınızda, o sensör doğru veriyi iletmiyorsa hiçbir elektronik koruma kalkanı sizi kurtaramaz. Bir anlık ihmal, virajda tamamen çaresiz kalmak demek...
Şüphelendiğiniz an yapacağınız ilk iş, aracın akü voltajını ve şarj dinamosunu kontrol ettirmek olsun. Düşük voltaj bu sensörlerin en büyük düşmanıdır, saçma sapan sapma değerleri üretip beyni yanıltırlar. Eğer voltaj normalse ve arıza kodu doğrudan sensörün dahili devre hatasını işaret ediyorsa, tamirle falan uğraşmayıp doğrudan orijinal çıkma veya sıfır parçaya yönelin. Şasi numarasına göre doğru parça kodunu eşleştirmek inanılmaz kritik; görünüşte birebir aynı duran iki farklı sensörün içindeki yazılımsal veri iletişim hızı farklı olabilir, aman diyeyim.
Kadranda o sarı kayan araba ışığı yandıysa veya ekranınızda "ESP/ASR Deactivated" yazısı çakıldıysa, ilk şüpheliyi uzaklarda aramayın. CAN-Bus hattı üzerinden giden dijital sinyallerde milisaniyelik bir voltaj düşüşü yaşandığında bile beyin anında güvenlik moduna geçer, sistemi kilitler. Arıza tespit cihazını bağladığınızda karşınıza C0061 veya C0062 gibi spesifik arıza kodları düşüyorsa, sensörün dahili jiroskopik devresi meftun olmuş demektir. Bazen de sorun sensörün kendisinde değil, hemen dibindeki kablo demetinin korozyona uğramasındadır; oksitlenmiş bir soket yüzünden çalışan parçayı değiştiren ustaya rastlarsanız hemen oradan uzaklaşın.
Direksiyon açı sensöründen gelen bilgiyle tekerlek hız sensörlerinin verisi çakışmadığı an, aracın bilgisayarı derin bir çelişkiye düşer. Siz dümdüz ilerlerken araba kendi ekseninde 15 derecelik bir sapma açısal hızı hesaplıyorsa, yani o an yoldan çıkıyormuşsunuz gibi hissediyorsa, durduk yere tek bir tekerleği kilitler. O an hissettiğiniz o garip silkeleme var ya... Hakikaten insanı bir anlık dehşete düşüren, direksiyonu elinizden alıyormuş gibi hissettiren o an. İşte tam olarak bu yüzden bozuk bir sapma sensörüyle yola çıkmak, gözü kapalı bir şoföre viraj döndürmekten farksız.
Vites konsolunun altını söküp parçaya ulaştığınızda karşınıza genellikle Bosch veya Continental imzalı, avuç içinden küçük metal bir kutu çıkar. Parçayı yenisiyle değiştirmek ne yazık ki işin sadece kolay kısmı; asıl mevzu montajdan sonra başlayan o hassas kalibrasyon sürecinde kopuyor. Sıfır noktası kalibrasyonu yapılmamış bir yaw sensörü, aracı sürekli eğimlisiniz ya da yan kayıyorsunuz zannederek çalışır. Odometre temiz, araç düz zeminde, tekerlekler tam karşıya bakarken cihazla "Zero Point Calibration" çekilmezse, yeni parçaya yatırdığınız binlerce lira iki gün sonra çöp olabilir.
Bazı sürücüler göğüsteki ESP düğmesine basıp sistemi kapatarak bu derdi çözdüğünü sanır ama işin aslı öyle değil. Fren destek sistemlerinden tutun da adaptif hız sabitleyiciye, yokuş kalkış desteğinden şerit takip asistanına kadar her şey bu merete bağlı çalışır. Virajın ortasında arkası kopan bir arabayı toplamak için direksiyonu kontraya kırdığınızda, o sensör doğru veriyi iletmiyorsa hiçbir elektronik koruma kalkanı sizi kurtaramaz. Bir anlık ihmal, virajda tamamen çaresiz kalmak demek...
Şüphelendiğiniz an yapacağınız ilk iş, aracın akü voltajını ve şarj dinamosunu kontrol ettirmek olsun. Düşük voltaj bu sensörlerin en büyük düşmanıdır, saçma sapan sapma değerleri üretip beyni yanıltırlar. Eğer voltaj normalse ve arıza kodu doğrudan sensörün dahili devre hatasını işaret ediyorsa, tamirle falan uğraşmayıp doğrudan orijinal çıkma veya sıfır parçaya yönelin. Şasi numarasına göre doğru parça kodunu eşleştirmek inanılmaz kritik; görünüşte birebir aynı duran iki farklı sensörün içindeki yazılımsal veri iletişim hızı farklı olabilir, aman diyeyim.
