Mehmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Yıllarca sanayide ustaların yanında dirsek çürüttüm; tıkalı bir yakıt filtresinin o canım depodaki elektrikli yakıt pompasını nasıl için için yaktığını gözlerimle gördüm. Süzgeç görevini gören o küçük parça gözenekleri mikro tortularla kapandığında hatta mikron mertebesindeki pislikleri tuttukça hattaki akış direnci katlanarak artar. Depodaki pompa ise motorun ihtiyaç duyduğu 3 ila 5 bar arasındaki o ideal püskürtme basıncını korumak adına amansız bir mücadeleye girişir. Yeterli debide benzin veya motorin çekemeyen sistemde emiş vakumu yükselir, elektrik motorunun çektiği akım amper seviyesinde fırlar ve o aşırı yüklenme rotoru ısıtmaya başlar. Pompa zorlanır, bobinler kavrulur... Sonuç mu? Yolda bırakan sessiz bir arıza.
Deponun dibinde biriken o incecik kirliliği hafife almamak lazım, tıkalı filtre yüzünden besleme hattında daralma yaşandığında sistemdeki yakıt debisi saatte olması gereken litrenin çok altına düşer. Hatırlıyorum da bir müşterimin aracında pompa sürekli yüksek vızıltıyla çalışıyordu; meğer filtre değişmeyeli elli bin kilometreyi geçmiş. Yakıt pompaları sanılanın aksine sadece depodaki sıvıyı ileriye basmaz, aynı zamanda içinden geçen o soğuk akışkan sayesinde kendi elektrik motorunu soğutur. Akış azalıp da kavitasyon dediğimiz o mikroskobik hava kabarcıkları oluşmaya başlayınca, pompanın iç mekanizması adeta kuru çalışır gibi aşınır. Soğuyamayan motor ısınır, ısındıkça performans kaybeder. Yani evet, o ihmal edilen ucuz filtre eninde sonunda o pahalı pompanı eline verir.
Bir sabah kontağı çevirdiğinizde arka koltuğun altından gelen o garip inleme sesini duyuyorsanız, sistem size son uyarısını yapıyordur zaten. Yakıt sistemindeki basınç regülatörü hattaki direnci dengelemek için sürekli geri dönüş hattını zorlar, bu da pompanın üzerindeki mekanik stresi iki katına çıkarır. Pompa sürekli yüksek devirde, tam yükte çalışmak zorunda kalır; olması gereken çalışma sıcaklığının çok üzerine çıkar. Bazen tamirhanede deponun içini açardık, pompanın plastik muhafazası ısıdan erime noktasına gelmiş olurdu. Sırf vakti zamanında değiştirilmeyen elli liralık bir süzgeç yüzünden...
Depo seviyesini sürekli çeyrek deponun altında tutan sürücülerde bu süreç çok daha hızlı işler, çünkü dipte biriken birikinti doğrudan filtreye hücum eder. Filtre tıkandıkça pompanın çektiği yüksek akım sigorta kutusundaki röleleri bile yakabilir, elektrik tesisatını zorlar. Benzinli araçlarda yüksek basınç hattı, dizellerde ise ortak hat (common rail) pompası bu basınca dayanamayıp içten talaş üretmeye başlar. Pompaya giden yük arttıkça yakıt enjektörlerinin püskürtme deseni bozulur, araç gaza basınca tekleme yapar. Hani bazen yokuş yukarı çıkarken araba birden gaz keser ya... İşte o an pompa artık pes ediyorum demek üzeredir.
Periyodik bakımlarda "bu filtre daha temiz, bir sonraki bakımda değiştiririz" diyen usta görürseniz oradan yavaşça uzaklaşın derim. Filtrenin dışının temiz görünmesi, içindeki selüloz veya sentetik süzme katmanlarının dolmadığı anlamına gelmez. Benzinli veya dizel fark etmez, tıkalı bir eleman yakıtın viskozitesini ve akışını bozarak depodaki pompayı tam kapasitede çalışmaya mahkum eder. Oysa her iki bakımda bir değişen taze bir filtre, depodaki pompanın yükünü hafifletir, sistemdeki çalışma sıcaklığını ideal seviyede tutar. Pompanızı korumak istiyorsanız depoyu çeyrek seviyenin altına düşürmeyin, filtrenizi de aksatmadan yenileyin.
Deponun dibinde biriken o incecik kirliliği hafife almamak lazım, tıkalı filtre yüzünden besleme hattında daralma yaşandığında sistemdeki yakıt debisi saatte olması gereken litrenin çok altına düşer. Hatırlıyorum da bir müşterimin aracında pompa sürekli yüksek vızıltıyla çalışıyordu; meğer filtre değişmeyeli elli bin kilometreyi geçmiş. Yakıt pompaları sanılanın aksine sadece depodaki sıvıyı ileriye basmaz, aynı zamanda içinden geçen o soğuk akışkan sayesinde kendi elektrik motorunu soğutur. Akış azalıp da kavitasyon dediğimiz o mikroskobik hava kabarcıkları oluşmaya başlayınca, pompanın iç mekanizması adeta kuru çalışır gibi aşınır. Soğuyamayan motor ısınır, ısındıkça performans kaybeder. Yani evet, o ihmal edilen ucuz filtre eninde sonunda o pahalı pompanı eline verir.
Bir sabah kontağı çevirdiğinizde arka koltuğun altından gelen o garip inleme sesini duyuyorsanız, sistem size son uyarısını yapıyordur zaten. Yakıt sistemindeki basınç regülatörü hattaki direnci dengelemek için sürekli geri dönüş hattını zorlar, bu da pompanın üzerindeki mekanik stresi iki katına çıkarır. Pompa sürekli yüksek devirde, tam yükte çalışmak zorunda kalır; olması gereken çalışma sıcaklığının çok üzerine çıkar. Bazen tamirhanede deponun içini açardık, pompanın plastik muhafazası ısıdan erime noktasına gelmiş olurdu. Sırf vakti zamanında değiştirilmeyen elli liralık bir süzgeç yüzünden...
Depo seviyesini sürekli çeyrek deponun altında tutan sürücülerde bu süreç çok daha hızlı işler, çünkü dipte biriken birikinti doğrudan filtreye hücum eder. Filtre tıkandıkça pompanın çektiği yüksek akım sigorta kutusundaki röleleri bile yakabilir, elektrik tesisatını zorlar. Benzinli araçlarda yüksek basınç hattı, dizellerde ise ortak hat (common rail) pompası bu basınca dayanamayıp içten talaş üretmeye başlar. Pompaya giden yük arttıkça yakıt enjektörlerinin püskürtme deseni bozulur, araç gaza basınca tekleme yapar. Hani bazen yokuş yukarı çıkarken araba birden gaz keser ya... İşte o an pompa artık pes ediyorum demek üzeredir.
Periyodik bakımlarda "bu filtre daha temiz, bir sonraki bakımda değiştiririz" diyen usta görürseniz oradan yavaşça uzaklaşın derim. Filtrenin dışının temiz görünmesi, içindeki selüloz veya sentetik süzme katmanlarının dolmadığı anlamına gelmez. Benzinli veya dizel fark etmez, tıkalı bir eleman yakıtın viskozitesini ve akışını bozarak depodaki pompayı tam kapasitede çalışmaya mahkum eder. Oysa her iki bakımda bir değişen taze bir filtre, depodaki pompanın yükünü hafifletir, sistemdeki çalışma sıcaklığını ideal seviyede tutar. Pompanızı korumak istiyorsanız depoyu çeyrek seviyenin altına düşürmeyin, filtrenizi de aksatmadan yenileyin.
