Emre Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Direksiyonun başında sakince süzülürken, gaza her dokunuşunuzda aracın o bildik ivmelenmesini beklerken bir anda dipte beliren o garip kararsızlığı fark etmişsinizdir belki. Otomatik vitesli araçlarda motor ile şanzıman arasındaki o hassas güç aktarım dengesi bozulmaya başladığında, hidrolik basıncın tam merkezinde oturan türbin sistemleri yalpalayabilir; yani güç aktarım organı komutları doğru okuyamaz. Tam olarak hızlanacakken motor devrinin gereksiz yükselmesi ama aracın adeta geride kalması, devir saatinin kendi kafasına göre yukarı aşağı oynaması... Otomobilin altından gelen o belirsiz sürtünme sesleri de cabası. Şanzıman yağı doğru sirküle edilmediğinde veya o hassas kanatçıklar aşındığında, sistem ideal basıncı üretemez ve motorun ürettiği tork, tekerleklere pürüzsüz bir biçimde iletilemez hale gelir.
Acaba o hafif yokuş yukarı tırmanışlarda, tam da aracın kendini toplaması gereken devir aralıklarında hissettiğiniz o küçük sarsıntılar sadece basit bir yol pürüzü mü? Değil işte, bilhassa saatte kırk ila seksen kilometre hızla seyrederken aracın tabanından direksiyona doğru yayılan ve adeta bir çamaşır makinesinin sıkma sıkma programındaymış hissi veren o mikro titremeler, mekanik bir yorulmanın en net habercisidir. Şanzıman türbininin kilitlenmesini sağlayan dahili debriyaj balatası zamanla aşındığında, güç tam anlamıyla kilitlenemez ve sürekli bir kayma meydana gelir. Aynı durumu şöyle ifade etmek gerekirse; sistem mekanik olarak kilitlenip gücü sıfır kayıpla aktarmak yerine, hidrolik sıvının içinde sürekli boşa dönerek enerji kaybı yaratır ve bu durum sürücüye kesintisiz bir titreme dalgası olarak yansır.
Bir kırmızı ışıkta durduğunuzda, ayağınız frende sakince beklerken motorun aniden zorlanmaya başladığını, devrin tehlikeli şekilde düştüğünü veya tam aksine araç durur vaziyetteyken stop etme eğilimi gösterdiğini tecrübe ettiniz mi hiç? Kilitlenme valfi açık kaldığında ya da mekanik olarak sıkıştığında, yürür aksam motordan ayrılamaz ve araç manuel bir otomobilde debriyaja basmadan frene basmış gibi stop etme noktasına gelir. Şanzıman içindeki hidrolik sıvısının aşırı ısınması da bu kilitlenme arızalarını tetikleyen başlıca etkenlerden biridir aslında. Bazen aracın altından yükselen hafif yanık kokusu veya gösterge panelinde ansızın beliren o küçük uyarı lambası... System içindeki yağ sıcaklığı kritik eşiği aştığında, hem balatalar zarar görür hem de türbinin içindeki tüm basınç dengesi altüst olur.
Vites geçişlerindeki o yumuşak, hissettirmeyen geçişlerin yerini sert vuruntulara, kararsız vites arayışlarına bıraktığını görmek bir sürücü için gerçekten huzur kaçırıcı bir durumdur. Şanzıman kontrol ünitesi doğru tork verisini alamadığı zaman hangi viteste kalması gerektiğine karar veremez; gaza bastığınızda sistem bir alt vitese mi geçsin yoksa mevcut vitesin hidrolik basıncını mı artırsın bilemez hale gelir. Bir diğer deyişle, güç iletim merkezindeki hidrolik uyumsuzluk, şanzımanın mekanik dişlilerini doğru zamanda devreye sokmasına engel olur ve bu da araçta garip bir kararsızlığa yol açar. Aracınızı düzenli bakıma götürürken şanzıman yağının rengini ve yapısını kontrol ettirmek, içeride zımpara etkisi yaratan metal çapaklarının bu hassas türbin kanatçıklarına daha fazla zarar vermesini önlemek adına oldukça makul bir yaklaşımdır.
Acaba o hafif yokuş yukarı tırmanışlarda, tam da aracın kendini toplaması gereken devir aralıklarında hissettiğiniz o küçük sarsıntılar sadece basit bir yol pürüzü mü? Değil işte, bilhassa saatte kırk ila seksen kilometre hızla seyrederken aracın tabanından direksiyona doğru yayılan ve adeta bir çamaşır makinesinin sıkma sıkma programındaymış hissi veren o mikro titremeler, mekanik bir yorulmanın en net habercisidir. Şanzıman türbininin kilitlenmesini sağlayan dahili debriyaj balatası zamanla aşındığında, güç tam anlamıyla kilitlenemez ve sürekli bir kayma meydana gelir. Aynı durumu şöyle ifade etmek gerekirse; sistem mekanik olarak kilitlenip gücü sıfır kayıpla aktarmak yerine, hidrolik sıvının içinde sürekli boşa dönerek enerji kaybı yaratır ve bu durum sürücüye kesintisiz bir titreme dalgası olarak yansır.
Bir kırmızı ışıkta durduğunuzda, ayağınız frende sakince beklerken motorun aniden zorlanmaya başladığını, devrin tehlikeli şekilde düştüğünü veya tam aksine araç durur vaziyetteyken stop etme eğilimi gösterdiğini tecrübe ettiniz mi hiç? Kilitlenme valfi açık kaldığında ya da mekanik olarak sıkıştığında, yürür aksam motordan ayrılamaz ve araç manuel bir otomobilde debriyaja basmadan frene basmış gibi stop etme noktasına gelir. Şanzıman içindeki hidrolik sıvısının aşırı ısınması da bu kilitlenme arızalarını tetikleyen başlıca etkenlerden biridir aslında. Bazen aracın altından yükselen hafif yanık kokusu veya gösterge panelinde ansızın beliren o küçük uyarı lambası... System içindeki yağ sıcaklığı kritik eşiği aştığında, hem balatalar zarar görür hem de türbinin içindeki tüm basınç dengesi altüst olur.
Vites geçişlerindeki o yumuşak, hissettirmeyen geçişlerin yerini sert vuruntulara, kararsız vites arayışlarına bıraktığını görmek bir sürücü için gerçekten huzur kaçırıcı bir durumdur. Şanzıman kontrol ünitesi doğru tork verisini alamadığı zaman hangi viteste kalması gerektiğine karar veremez; gaza bastığınızda sistem bir alt vitese mi geçsin yoksa mevcut vitesin hidrolik basıncını mı artırsın bilemez hale gelir. Bir diğer deyişle, güç iletim merkezindeki hidrolik uyumsuzluk, şanzımanın mekanik dişlilerini doğru zamanda devreye sokmasına engel olur ve bu da araçta garip bir kararsızlığa yol açar. Aracınızı düzenli bakıma götürürken şanzıman yağının rengini ve yapısını kontrol ettirmek, içeride zımpara etkisi yaratan metal çapaklarının bu hassas türbin kanatçıklarına daha fazla zarar vermesini önlemek adına oldukça makul bir yaklaşımdır.
