Sami Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kaputun altındaki o küçük ama can damarı niteliğindeki parçayı hafife aldığında, bir sabah otobanda çaresizce sağa çekmek zorunda kalman işten bile değil. Su pompası, yani ustaların deyimiyle devirdaim pompası arızalandığında aracın hararet yapıp yapmayacağı sorusuna vereceğim yanıt çok net: Evet, hem de öyle bir yapar ki ne olduğunu anlamadan motoru kucağına alabilirsin. Bu küçük mekanizma, soğutma sıvısını motor bloklarının ve silindirlerin etrafında kesintisiz bir döngüde tutmakla görevli... Pompa pervanesi kırıldığında, bilyası dağıldığında ya da contası sızdırdığında o hayati sıvı devirdaim edemez, yani olduğu yerde hapsolur. İçeride hapsolan sıvı saniyeler içinde kaynama noktasına ulaşır ve sıcaklık göstergesi bir anda tavan yapar. Hani bazen hararet ibresinin bir anda fırladığını görürsün ya, işte o an arkandaki felaketin ilk habercisidir.
Hararet göstergen kırmızıya doğru tırmanırken "Biraz daha idare ederim, ilk benzinlikte dururum" kafasına girdiğin an, motorunun idam fermanını kendi ellerinle imzalıyorsun demektir. Devirdaim pompası işini yapmayı bıraktığında radyatördeki soğuk su ile motordaki sıcak su arasındaki bağ tamamen kopar. Motor bloğunda mahsur kalan aşırı ısınmış sıvı, silindir kapak contasını yakar, contanın yanmasıyla da kalmayıp silindir kapağının bükülmesine ve hatta pistonların kaynamasına yol açar. Birkaç yüz liralık ya da iki üç bin liralık basit bir pompa arızasını zamanında fark etmediğin için günün sonunda yüz binlerce liralık devasa bir motor revizyonu faturasıyla baş başa kalırsın... Değer mi, inan hiç değmez.
Peki o kaputun altındaki sinsi arızayı daha hararet ibresi tavan yapmadan, o tehlikeli aşamaya gelmeden önce anlamanın bir yolu yok mu sanıyorsun? Aracını park ettiğin yerin altına bakmayı alışkanlık haline getir; eğer ön motor kısmından tatlı, hafif kimyasal kokulu, genellikle pembe veya yeşil renkte bir sıvı sızmışsa hemen şüphelenmeye başla. Sadece sızıntı da değil, motor rölantide çalışırken kaputu açıp dinlediğinde oradan gelen o garip gıcırtı veya uğultu sesi var ya... İşte o ses, devirdaim pompasının rulmanlarının "ben bittim, beni değiştir" diye bağırma şeklidir. Bu belirtileri göz ardı edip yola devam etmek, bile bile lades demektir.
Triger kayışı değişimi zamanı geldiğinde ustaların "Ağabey devirdaimi de değiştirelim mi?" sorusuna sırf üç beş kuruş tasarruf etmek için "Yok ustam, şimdilik sağlam dursun" yanıtını veriyorsan büyük bir hata yapıyorsun. Triger kayışı ile devirdaim pompası genellikle aynı bölgede çalışır ve kayış değişirken pompanın da yenilenmesi neredeyse bir altın kuraldır. Eski pompaya yeni ve sıkı bir triger kayışı taktığında, o yeni kayışın uyguladığı taze baskıya dayanamayan eski pompanın bilyası birkaç bin kilometre sonra patlar. Sonra ne mi olur? Tekrar aynı işçilik ücretini öder, sıfırdan aynı sökme takma sürecini yaşar ve bir de üstüne hararet riskiyle burun buruna kalırsın.
Yolda giderken hararet ibresinin aniden yükseldiğini fark ettiğin o panik anında ne yapacağını bilmek hayat kurtarır. İbre yükseldiğinde hemen klimayı kapat, aracın kaloriferini en sıcak ayara ve en yüksek fan hızına getir ki motorun üzerindeki sıcaklığın bir kısmı kabin içine aktarılsın. Aracı hemen güvenli bir yere çek, vitesi boşa al ama motoru sakın ha pat diye stop etme; rölantide çalışmaya devam etsin ki eğer pompa az da olsa dönüyorsa sıvı akışı devam etsin. Tabii eğer alt taraftan lıkır lıkır su boşaldığını görüyorsan ya da kayış koptuysa anında kontağı kapatman gerekir... Ve en önemlisi, o kızgın radyatör kapakçığına sakın dokunma, yüzünü gözünü yakmanın hiç gereği yok.
Motor soğutma sisteminde antifriz kullanmayıp "Yazın ne gerek var, çeşme suyu koysak da olur" diyen o mahalle arası muhabbetlerine sakın kanma. Kireçli çeşme suyu zamanla devirdaim pompasının kanatçıklarını çürütür, paslandırır ve o alüminyum veya plastik pervaneleri adeta ufalar. Pervanesi erimiş veya kanatları kopmuş bir pompa dışarıdan bakıldığında sapasağlam görünür, dönmeye de devam eder ama içerideki suyu bir gram bile ileriye itemez. Su hareket etmeyince de hararet kaçınılmaz olur. Kaliteli antifriz sadece donmayı engellemez, pompanın iç mekanizmasını yağlar, pası ve kireci önleyerek o parçanın yıllarca sorunsuz çalışmasını sağlar.
Hararet göstergen kırmızıya doğru tırmanırken "Biraz daha idare ederim, ilk benzinlikte dururum" kafasına girdiğin an, motorunun idam fermanını kendi ellerinle imzalıyorsun demektir. Devirdaim pompası işini yapmayı bıraktığında radyatördeki soğuk su ile motordaki sıcak su arasındaki bağ tamamen kopar. Motor bloğunda mahsur kalan aşırı ısınmış sıvı, silindir kapak contasını yakar, contanın yanmasıyla da kalmayıp silindir kapağının bükülmesine ve hatta pistonların kaynamasına yol açar. Birkaç yüz liralık ya da iki üç bin liralık basit bir pompa arızasını zamanında fark etmediğin için günün sonunda yüz binlerce liralık devasa bir motor revizyonu faturasıyla baş başa kalırsın... Değer mi, inan hiç değmez.
Peki o kaputun altındaki sinsi arızayı daha hararet ibresi tavan yapmadan, o tehlikeli aşamaya gelmeden önce anlamanın bir yolu yok mu sanıyorsun? Aracını park ettiğin yerin altına bakmayı alışkanlık haline getir; eğer ön motor kısmından tatlı, hafif kimyasal kokulu, genellikle pembe veya yeşil renkte bir sıvı sızmışsa hemen şüphelenmeye başla. Sadece sızıntı da değil, motor rölantide çalışırken kaputu açıp dinlediğinde oradan gelen o garip gıcırtı veya uğultu sesi var ya... İşte o ses, devirdaim pompasının rulmanlarının "ben bittim, beni değiştir" diye bağırma şeklidir. Bu belirtileri göz ardı edip yola devam etmek, bile bile lades demektir.
Triger kayışı değişimi zamanı geldiğinde ustaların "Ağabey devirdaimi de değiştirelim mi?" sorusuna sırf üç beş kuruş tasarruf etmek için "Yok ustam, şimdilik sağlam dursun" yanıtını veriyorsan büyük bir hata yapıyorsun. Triger kayışı ile devirdaim pompası genellikle aynı bölgede çalışır ve kayış değişirken pompanın da yenilenmesi neredeyse bir altın kuraldır. Eski pompaya yeni ve sıkı bir triger kayışı taktığında, o yeni kayışın uyguladığı taze baskıya dayanamayan eski pompanın bilyası birkaç bin kilometre sonra patlar. Sonra ne mi olur? Tekrar aynı işçilik ücretini öder, sıfırdan aynı sökme takma sürecini yaşar ve bir de üstüne hararet riskiyle burun buruna kalırsın.
Yolda giderken hararet ibresinin aniden yükseldiğini fark ettiğin o panik anında ne yapacağını bilmek hayat kurtarır. İbre yükseldiğinde hemen klimayı kapat, aracın kaloriferini en sıcak ayara ve en yüksek fan hızına getir ki motorun üzerindeki sıcaklığın bir kısmı kabin içine aktarılsın. Aracı hemen güvenli bir yere çek, vitesi boşa al ama motoru sakın ha pat diye stop etme; rölantide çalışmaya devam etsin ki eğer pompa az da olsa dönüyorsa sıvı akışı devam etsin. Tabii eğer alt taraftan lıkır lıkır su boşaldığını görüyorsan ya da kayış koptuysa anında kontağı kapatman gerekir... Ve en önemlisi, o kızgın radyatör kapakçığına sakın dokunma, yüzünü gözünü yakmanın hiç gereği yok.
Motor soğutma sisteminde antifriz kullanmayıp "Yazın ne gerek var, çeşme suyu koysak da olur" diyen o mahalle arası muhabbetlerine sakın kanma. Kireçli çeşme suyu zamanla devirdaim pompasının kanatçıklarını çürütür, paslandırır ve o alüminyum veya plastik pervaneleri adeta ufalar. Pervanesi erimiş veya kanatları kopmuş bir pompa dışarıdan bakıldığında sapasağlam görünür, dönmeye de devam eder ama içerideki suyu bir gram bile ileriye itemez. Su hareket etmeyince de hararet kaçınılmaz olur. Kaliteli antifriz sadece donmayı engellemez, pompanın iç mekanizmasını yağlar, pası ve kireci önleyerek o parçanın yıllarca sorunsuz çalışmasını sağlar.
