Kerim Usta
Kayıtlı Kullanıcı
P0130 hata kodunu OBD cihazının ekranında gördüğünüz an, o Skoda motorunun egzoz manifolduna saplanmış zavallı zirkonyum dioksit sensör çoktan ruhunu teslim etmiştir. Bana kimse "sildirdim düzeldi" masalını okumasın. Motor kontrol ünitesi, nam-ı diğer ECU, egzoz gazındaki oksijen miktarını milisaniyeler içinde okuyamayınca resmen panikler ve motoru korumaya almak için doğrudan zengin karışıma geçer. Silindirlere basılan yakıt artar da artar. Çiğ benzin kokusu egzozdan burnunuza vuruyorsa, hava-yakıt oranınızın 14.7:1 olan o kusursuz stokiyometrik dengesi çoktan darmadağın olmuştur. Sensörün içindeki platin elektrotlar kurum bağlamış, sistem felç geçirmiş, ECU'ya giden o hayati sinyal kesilmiş...
Sabahları o ilk marşa bastığınızda rölantideki o saçma sapan dalgalanmaların tek müsebbibi kapalı döngü (closed-loop) sistemine bir türlü geçemeyen motorunuz. Sağlıklı bir lambda sensörünün 0.1 volt ile 0.9 volt arasında saniyede birkaç kez gidip gelmesi, adeta bir kalp atışı gibi ECU'ya sürekli veri pompalaması şart. Ama arızalıysa voltaj 0.45'te çakılı kalır, sistem körleşir. Sistem kör olur, o koca motor içeriye ne kadar yakıt püskürteceğini kestiremez. Gaza yüklendiğinizde o eski atiklik, o beklediğiniz anlık ivmelenme hissiyatı yerine devir saatinde son derece isteksiz, hantal bir tırmanış görürsünüz. Boğuluyor motor, makine resmen nefes alamıyor...
Piyasada ucuza kaçıp kullanılan o silikon bazlı sıvı contalar var ya, işte onlar bu hassas sensörün bir numaralı katili. Üst kapak contasını ucuza kapatayım derken, motor yağına ve oradan egzoz gazına karışan silikon buharı gidip o sensörün seramik ucunun üzerini cam gibi sımsıkı kaplıyor. Sonra sensör neden okumuyor? Okumaz tabii, nasıl okusun? Yağı eksilten, segmanları aşınmış yorgun bir Skoda motorunda o sensörün ömrü zaten bir kelebeğin ömrü kadardır. Yanma odasına sızan yağ, egzozdan atılırken lambda sensörünün o mikroskobik nefes deliklerini bir güzel tıkar. Referans havası alınamıyor, içerideki gazla dışarıdaki temiz hava kıyaslanamıyor. Cihaz egzoz gazındaki oksijenle dışarıdaki referans havasını karşılaştıramayınca bütün enjeksiyon hesapları çöker. Sonuç? Göstergede yanak yanan, sinir bozan o sarı motor arıza lambası.
Bu arızayı görmezden gelip inatla kontağı çevirmeye devam edenlerin son durağı istisnasız katalitik konvertör mezarlığıdır. Sensör sürekli zengin karışıma zorladığı için silindirde yanmadan atılan o çiğ yakıt, direkt olarak katalizörün o binlerce liralık seramik peteklerinin içinde yanmaya başlar. İçerideki sıcaklık aniden 800-900 dereceleri bulduğunda o petekler tıpkı bir lav gibi erir, birbirine yapışır, egzozun yolunu tıkar. Ufak bir sensör masrafından kaçarken koskoca egzoz sistemini komple çöpe atmak... Mantıklı bir hareket mi şimdi bu? Yolda kalırsınız. Aracın çekişi o kadar düşer ki en ufak yokuşta vites küçültmekten sağ kolunuz yorulur. O sensörü vakit kaybetmeden değiştireceksin, orijinal Bosch veya NGK takacaksın, uyduruk yan sanayi dirençlerle ECU'yu kandırmaya çalışıp kendi bacağına sıkmayacaksın.
Sabahları o ilk marşa bastığınızda rölantideki o saçma sapan dalgalanmaların tek müsebbibi kapalı döngü (closed-loop) sistemine bir türlü geçemeyen motorunuz. Sağlıklı bir lambda sensörünün 0.1 volt ile 0.9 volt arasında saniyede birkaç kez gidip gelmesi, adeta bir kalp atışı gibi ECU'ya sürekli veri pompalaması şart. Ama arızalıysa voltaj 0.45'te çakılı kalır, sistem körleşir. Sistem kör olur, o koca motor içeriye ne kadar yakıt püskürteceğini kestiremez. Gaza yüklendiğinizde o eski atiklik, o beklediğiniz anlık ivmelenme hissiyatı yerine devir saatinde son derece isteksiz, hantal bir tırmanış görürsünüz. Boğuluyor motor, makine resmen nefes alamıyor...
Piyasada ucuza kaçıp kullanılan o silikon bazlı sıvı contalar var ya, işte onlar bu hassas sensörün bir numaralı katili. Üst kapak contasını ucuza kapatayım derken, motor yağına ve oradan egzoz gazına karışan silikon buharı gidip o sensörün seramik ucunun üzerini cam gibi sımsıkı kaplıyor. Sonra sensör neden okumuyor? Okumaz tabii, nasıl okusun? Yağı eksilten, segmanları aşınmış yorgun bir Skoda motorunda o sensörün ömrü zaten bir kelebeğin ömrü kadardır. Yanma odasına sızan yağ, egzozdan atılırken lambda sensörünün o mikroskobik nefes deliklerini bir güzel tıkar. Referans havası alınamıyor, içerideki gazla dışarıdaki temiz hava kıyaslanamıyor. Cihaz egzoz gazındaki oksijenle dışarıdaki referans havasını karşılaştıramayınca bütün enjeksiyon hesapları çöker. Sonuç? Göstergede yanak yanan, sinir bozan o sarı motor arıza lambası.
Bu arızayı görmezden gelip inatla kontağı çevirmeye devam edenlerin son durağı istisnasız katalitik konvertör mezarlığıdır. Sensör sürekli zengin karışıma zorladığı için silindirde yanmadan atılan o çiğ yakıt, direkt olarak katalizörün o binlerce liralık seramik peteklerinin içinde yanmaya başlar. İçerideki sıcaklık aniden 800-900 dereceleri bulduğunda o petekler tıpkı bir lav gibi erir, birbirine yapışır, egzozun yolunu tıkar. Ufak bir sensör masrafından kaçarken koskoca egzoz sistemini komple çöpe atmak... Mantıklı bir hareket mi şimdi bu? Yolda kalırsınız. Aracın çekişi o kadar düşer ki en ufak yokuşta vites küçültmekten sağ kolunuz yorulur. O sensörü vakit kaybetmeden değiştireceksin, orijinal Bosch veya NGK takacaksın, uyduruk yan sanayi dirençlerle ECU'yu kandırmaya çalışıp kendi bacağına sıkmayacaksın.
