Kerim Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sürücü koltuğuna oturup kontağı çevirdiğimde, motorun o kendine has sarsıntısıyla birlikte hep aynı şeyi düşünürüm; binlerce hareketli parçanın kusursuz bir uyum içinde dönmesi, aslında mucize gibi bir şey. Fakat araç göstergesinde o küçük kırmızı sıcaklık simgesi belirdiği an, tecrübeli bir sürücünün içini kaplayan o hafif huzursuzluğu gayet iyi bilirim. Otomatik veya manuel fark etmez, şanzıman sistemleri muazzam bir sürtünme kuvvetiyle baş etmek zorundadır ve bu sistemin içinde dolaşan yağ sadece bir yağlayıcı değil, aynı zamanda hayati bir soğutma sıvısıdır. Yağ seviyesinin azalması, kıvamının bozulması ya da uzun süre değişmediği için özelliğini kaybetmesi, dişlilerin birbirine doğrudan temas etmesine yol açar ki bu da sıcaklığın bir anda fırlamasının en temel sebebidir...
Yokuş yukarı tırmanırken ya da dur-kalk trafiğin ortasında sıkışıp kaldığınızda şanzımanın neden bu kadar zorlandığını hiç düşündünüz mü? Yoğun trafikte aracın sürekli birinci vites ile ikinci vites arasında kararsız kalması, tork konvertörünün içinde devasa bir ısı enerjisi açığa çıkarır. Sık sık fren yapıp gaza bastıkça, balatalar ile diskin sürtünmesi mekanizmanın içindeki sıcaklığı adeta bir fırın gibi tırmandırır. Bazen de sadece yanlış vites kullanımı, aracı kapasitesinin üzerinde zorlamak veya dik rampa tırmanışlarında şanzımanı aşırı yük altında bırakmak bu ısınmayı tetikler. Yağın akışkanlığını kaybetmesiyle birlikte parçalar adeta birbirini yemeye başlar...
Bir gün uzun yoldayken vites geçişlerindeki o hafif sarsıntıyı fark ettiğimde kenara çekip biraz beklemeyi tercih etmiştim, çünkü mekanik sistemler size durup dururken değil, yavaş yavaş işaret vererek arızalanır. Şanzıman soğutucusunun veya radyatör peteklerinin çamur, toz veya yapraklarla tıkanmış olması, ısı transferinin gerçekleşmesini tamamen engeller. Hava akışı kesildiğinde, sistemin içinde biriken ısı dışarı atılamaz ve sıvı sıcaklığı tehlikeli boyutlara ulaşır. Bazen soğutma fanının arızalanması, bazen de termostatın kapalı kalması bu döngüyü içinden çıkılmaz bir hale getirebilir...
Aracınızın altından gelen o garip yanık kokusu ya da viteslerin adeta isteksizce, sert bir şekilde yerine oturması... Bütün bunlar şanzımanın imdat çağrısıdır aslında. Isınan yağ vizkozitesini tamamen yitirdiğinde, basınç düşer ve hidrolik beyin vites geçiş emirlerini doğru şekilde iletemez hale gelir. Bu durumda yapılması gereken tek şey aracı hemen güvenli bir yere çekip motoru rölantide çalıştırmak, hatta gerekiyorsa tamamen stop edip sistemin kendi kendine soğumasına izin vermektir. Yüksek sıcaklığa maruz kalan sızdırmazlık contalarının erimesi, sürtünme plakalarının yanması gibi durumlar, müdahale edilmediğinde maliyeti son derece yüksek hasarlara yol açar.
Düzenli bakım alışkanlığının, aslında mekanik bir aksamın ömrünü uzatan en yegane unsur olduğunu yıllar içinde gazetecilik yaparken incelediğim onlarca teknik raporda defalarca gördüm. Şanzıman yağının ve filtresinin üretici talimatlarına uygun aralıklarla değiştirilmesi, olası korozyon ve birikintilerin önüne geçer. Aracın çekme kapasitesini aşan ağır yüklerden kaçınmak, trafikte beklerken vitesi boşa almak gibi küçük görünen alışkanlıklar, şanzımanın üzerindeki termal yükü ciddi oranda azaltacaktır. Sonuçta iyi bakılan ve zorlanmayan bir şanzıman, sürücüsünü yolda bırakmaz, uzun yıllar boyunca sessiz ve sorunsuz bir şekilde çalışmaya devam eder.
Yokuş yukarı tırmanırken ya da dur-kalk trafiğin ortasında sıkışıp kaldığınızda şanzımanın neden bu kadar zorlandığını hiç düşündünüz mü? Yoğun trafikte aracın sürekli birinci vites ile ikinci vites arasında kararsız kalması, tork konvertörünün içinde devasa bir ısı enerjisi açığa çıkarır. Sık sık fren yapıp gaza bastıkça, balatalar ile diskin sürtünmesi mekanizmanın içindeki sıcaklığı adeta bir fırın gibi tırmandırır. Bazen de sadece yanlış vites kullanımı, aracı kapasitesinin üzerinde zorlamak veya dik rampa tırmanışlarında şanzımanı aşırı yük altında bırakmak bu ısınmayı tetikler. Yağın akışkanlığını kaybetmesiyle birlikte parçalar adeta birbirini yemeye başlar...
Bir gün uzun yoldayken vites geçişlerindeki o hafif sarsıntıyı fark ettiğimde kenara çekip biraz beklemeyi tercih etmiştim, çünkü mekanik sistemler size durup dururken değil, yavaş yavaş işaret vererek arızalanır. Şanzıman soğutucusunun veya radyatör peteklerinin çamur, toz veya yapraklarla tıkanmış olması, ısı transferinin gerçekleşmesini tamamen engeller. Hava akışı kesildiğinde, sistemin içinde biriken ısı dışarı atılamaz ve sıvı sıcaklığı tehlikeli boyutlara ulaşır. Bazen soğutma fanının arızalanması, bazen de termostatın kapalı kalması bu döngüyü içinden çıkılmaz bir hale getirebilir...
Aracınızın altından gelen o garip yanık kokusu ya da viteslerin adeta isteksizce, sert bir şekilde yerine oturması... Bütün bunlar şanzımanın imdat çağrısıdır aslında. Isınan yağ vizkozitesini tamamen yitirdiğinde, basınç düşer ve hidrolik beyin vites geçiş emirlerini doğru şekilde iletemez hale gelir. Bu durumda yapılması gereken tek şey aracı hemen güvenli bir yere çekip motoru rölantide çalıştırmak, hatta gerekiyorsa tamamen stop edip sistemin kendi kendine soğumasına izin vermektir. Yüksek sıcaklığa maruz kalan sızdırmazlık contalarının erimesi, sürtünme plakalarının yanması gibi durumlar, müdahale edilmediğinde maliyeti son derece yüksek hasarlara yol açar.
Düzenli bakım alışkanlığının, aslında mekanik bir aksamın ömrünü uzatan en yegane unsur olduğunu yıllar içinde gazetecilik yaparken incelediğim onlarca teknik raporda defalarca gördüm. Şanzıman yağının ve filtresinin üretici talimatlarına uygun aralıklarla değiştirilmesi, olası korozyon ve birikintilerin önüne geçer. Aracın çekme kapasitesini aşan ağır yüklerden kaçınmak, trafikte beklerken vitesi boşa almak gibi küçük görünen alışkanlıklar, şanzımanın üzerindeki termal yükü ciddi oranda azaltacaktır. Sonuçta iyi bakılan ve zorlanmayan bir şanzıman, sürücüsünü yolda bırakmaz, uzun yıllar boyunca sessiz ve sorunsuz bir şekilde çalışmaya devam eder.
