Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Radyatör panellerindeki mikro çatlakların oluşumu, çoğunlukla soğutma sıvısının kapalı devre termodinamik döngüsü sırasında uğradığı faz değişimleriyle doğrudan ilgilidir. Pompanın yarattığı basınç dalgalanmaları, motor bloğunun sıcak yüzeylerine temas eden sıvıda anlık buhar kabarcıkları üretir ve bu kabarcıkların ani patlaması metal yüzeylerde mikroskobik oyulmalara, yani kavitasyona yol açar. Zamanla hücre bazında zayıflayan alüminyum ya da bakır alaşım, en zayıf noktasından kılcal bir sızıntı vermeye başlar. Bir sabah kaputu kaldırdığınızda o yeşil veya kırmızı renkli sıvının sinsi sinsi süzüldüğünü görmek… Aslında her şey sistemin kendi içindeki aşırı basınç yönetimini kaybetmesiyle filizlenir.
Motor soğutma sistemlerinde kullanılan antifriz maddesinin kimyasal ömrünü tamamlaması, metal yüzeylerdeki koruyucu pasivasyon tabakasının çökmesine neden olan en büyük etkendir. Glikol bazlı bileşikler zamanla havayla ve motor blok metalleriyle reaksiyona girerek organik asitlere dönüşür; bu durum pH dengesini bozar ve sıvıyı asidik bir aşındırıcı haline getirir. Asidik sıvı, radyatör peteklerinin o incecik lehim noktalarını, kılcal kanalları içten içe kemirir. Kimyasal korozyon dediğimiz bu süreç başladığında, metal mukavemeti adeta kağıt gibi erir. Eski sıvıların termal kararlılığını yitirmesiyle birlikte sistemde oluşan bu elektrokimyasal tahribat, kaçınılmaz olarak bir yerlerden delik açacaktır.
Radyatör kapağında yer alan çift yönlü basınç valfinin kalibrasyonunu kaybetmesi, sistem içindeki genleşme hacminin doğru yönetilememesini doğurur. Motor ısındıkça genleşen sıvı, normal şartlarda bu valfi iterek yedek su deposuna geçmeli, sistem soğuduğunda ise vakum etkisiyle geri dönmelidir. Eğer bu minik yaylı mekanizma kireçlenme ya da tortu yüzünden sıkışırsa, sistem içindeki iç basınç 1.2 bardan 2 barın üzerine fırlayabilir. Hacmi genişleyen ama gidecek yer bulamayan sıcak sıvı, radyatörün plastik kazan kapaklarının birleşim yerlerini zorlar. Plastik ve metalin preslendiği o sızdırmazlık contaları, aşırı mekanik stres altında bir süre sonra pes eder ve gevşer.
Aracın maruz kaldığı yol vibrasyonları ve motorun torklanma esnasındaki salınımları, radyatörün şasiye bağlandığı takozlardaki esnekliğin kaybolmasıyla doğrudan metale iletilir. Zamanla sertleşen kauçuk takozlar görevini yapamaz hale geldiğinde, yüksek frekanslı titreşimler radyatör gövdesinde metal yorgunluğu yaratır. Özellikle peteklerin ana borularla birleştiği kolektör bölgelerinde makaslama gerilmeleri meydana gelir. Sürekli salınım altında mikro düzeyde esneyen lehimler bir süre sonra çatlar... Çatlaklar önce buhar sızıntısı şeklinde kendini gösterir, fark edilmesi zordur. Titreşimin yarattığı bu mekanik deformasyon, motor kulaklarının ihmal edilmesinin dolaylı bir faturası olarak da karşımıza çıkabilir.
Soğutma sistemine saf su yerine musluk suyu eklenmesi, kalsiyum ve magnezyum iyonlarının yüksek sıcaklık altında radyatör kanallarında çökmesine, yani kireç taşı oluşumuna sebebiyet verir. Kireç katmanları, radyatör borularının iç çapını daraltarak laminer akışı bozar ve türbülanslı bir sıvı hareketi yaratır. Daralan kanallardan geçmeye çalışan yüksek debili su, lokal sıcaklık artışlarına ve termal şok noktalarına zemin hazırlar. Isıyı homojen dağıtamayan metal blok, bölgesel genleşme farkları yüzünden mikro düzeyde bükülür. Boruların iç çeperinde biriken bu kalsiyum kışırları, hem ısı transferini engeller hem de metali altından sinsice çürütür.
Peki ya silindir kapak contasında meydana gelen hafif bir deformasyonun, radyatör su yollarına kompresyon gazı sızdırmasına ne demeli? Yanma odasındaki devasa patlama basıncı, contadaki o minik zayıflıktan sızarak doğrudan soğutma sıvısının dolaştığı ceketlere ulaşır. Bu durum, radyatörün hiç alışık olmadığı cinsten egzotik gazların ve aşırı yüksek basınç dalgalarının sisteme dolması demektir. Sistemde oluşan bu yapay hava kabarcıkları radyatörün üst kazanında toplanarak termal tıkanıklık yaratır ve yerel kaynama noktaları oluşturur. Normal bir aşınmadan çok daha hızlı ve agresif gelişen bu durum, radyatör peteklerini adeta şişirerek patlatır.
Motor soğutma sistemlerinde kullanılan antifriz maddesinin kimyasal ömrünü tamamlaması, metal yüzeylerdeki koruyucu pasivasyon tabakasının çökmesine neden olan en büyük etkendir. Glikol bazlı bileşikler zamanla havayla ve motor blok metalleriyle reaksiyona girerek organik asitlere dönüşür; bu durum pH dengesini bozar ve sıvıyı asidik bir aşındırıcı haline getirir. Asidik sıvı, radyatör peteklerinin o incecik lehim noktalarını, kılcal kanalları içten içe kemirir. Kimyasal korozyon dediğimiz bu süreç başladığında, metal mukavemeti adeta kağıt gibi erir. Eski sıvıların termal kararlılığını yitirmesiyle birlikte sistemde oluşan bu elektrokimyasal tahribat, kaçınılmaz olarak bir yerlerden delik açacaktır.
Radyatör kapağında yer alan çift yönlü basınç valfinin kalibrasyonunu kaybetmesi, sistem içindeki genleşme hacminin doğru yönetilememesini doğurur. Motor ısındıkça genleşen sıvı, normal şartlarda bu valfi iterek yedek su deposuna geçmeli, sistem soğuduğunda ise vakum etkisiyle geri dönmelidir. Eğer bu minik yaylı mekanizma kireçlenme ya da tortu yüzünden sıkışırsa, sistem içindeki iç basınç 1.2 bardan 2 barın üzerine fırlayabilir. Hacmi genişleyen ama gidecek yer bulamayan sıcak sıvı, radyatörün plastik kazan kapaklarının birleşim yerlerini zorlar. Plastik ve metalin preslendiği o sızdırmazlık contaları, aşırı mekanik stres altında bir süre sonra pes eder ve gevşer.
Aracın maruz kaldığı yol vibrasyonları ve motorun torklanma esnasındaki salınımları, radyatörün şasiye bağlandığı takozlardaki esnekliğin kaybolmasıyla doğrudan metale iletilir. Zamanla sertleşen kauçuk takozlar görevini yapamaz hale geldiğinde, yüksek frekanslı titreşimler radyatör gövdesinde metal yorgunluğu yaratır. Özellikle peteklerin ana borularla birleştiği kolektör bölgelerinde makaslama gerilmeleri meydana gelir. Sürekli salınım altında mikro düzeyde esneyen lehimler bir süre sonra çatlar... Çatlaklar önce buhar sızıntısı şeklinde kendini gösterir, fark edilmesi zordur. Titreşimin yarattığı bu mekanik deformasyon, motor kulaklarının ihmal edilmesinin dolaylı bir faturası olarak da karşımıza çıkabilir.
Soğutma sistemine saf su yerine musluk suyu eklenmesi, kalsiyum ve magnezyum iyonlarının yüksek sıcaklık altında radyatör kanallarında çökmesine, yani kireç taşı oluşumuna sebebiyet verir. Kireç katmanları, radyatör borularının iç çapını daraltarak laminer akışı bozar ve türbülanslı bir sıvı hareketi yaratır. Daralan kanallardan geçmeye çalışan yüksek debili su, lokal sıcaklık artışlarına ve termal şok noktalarına zemin hazırlar. Isıyı homojen dağıtamayan metal blok, bölgesel genleşme farkları yüzünden mikro düzeyde bükülür. Boruların iç çeperinde biriken bu kalsiyum kışırları, hem ısı transferini engeller hem de metali altından sinsice çürütür.
Peki ya silindir kapak contasında meydana gelen hafif bir deformasyonun, radyatör su yollarına kompresyon gazı sızdırmasına ne demeli? Yanma odasındaki devasa patlama basıncı, contadaki o minik zayıflıktan sızarak doğrudan soğutma sıvısının dolaştığı ceketlere ulaşır. Bu durum, radyatörün hiç alışık olmadığı cinsten egzotik gazların ve aşırı yüksek basınç dalgalarının sisteme dolması demektir. Sistemde oluşan bu yapay hava kabarcıkları radyatörün üst kazanında toplanarak termal tıkanıklık yaratır ve yerel kaynama noktaları oluşturur. Normal bir aşınmadan çok daha hızlı ve agresif gelişen bu durum, radyatör peteklerini adeta şişirerek patlatır.
