Emre Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Vücudunun sana oynadığı en büyük oyunlardan biridir bu; hamile olduğunu sanırsın, testler pozitif çıkar, heyecanlanırsın ama o embriyo gider tüplere yerleşir. Tıp literatüründe ektopik gebelik deniyor buna, yani döllenmiş yumurtanın uterus (rahim) boşluğu dışında bir yere, çoğunlukla da fallop tüplerine tutunması durumu. İşin kötüsü, blastokist aşamasındaki o hücre yığını büyüdükçe tüpün esneme kapasitesini zorlar ve lokalize, bıçak saplanır gibi keskin bir pelvik ağrı başlatır. Vallahi billahi başta sıradan bir adet sancısı sanırsın ama o ağrı tek taraflı yerleşti mi içten içe bir şeylerin koptuğunu anlarsın zaten.
Beta hCG hormonu dediğimiz o meşhur gebelik göstergesi var ya, işte o bu süreçte tam bir yalancı şahide dönüşüyor. Normal bir hamilelikte her 48 saatte bir en az yüzde 66 oranında katlanarak artması gereken bu hormon, dış gebelikte sanki keyfi yetmiyormuş gibi dalgalı bir seyir izler; bir bakarsın azıcık yükselmiş, bir bakarsın duraklamış. Kanda bu dalgalanmayı gördüğün an transvajinal ultrasonografiyle rahmin içine bakılması şart, çünkü endometriyum (rahim duvarı) kalınlaşmış olsa bile içeride o gebelik kesesini (gestasyonel sak) göremezsin. Hatta bazen ultrasonda "yalancı kese" dediğimiz bir sıvı birikmesi belirir ki, tecrübesiz bir gözü rahatlıkla aldatabilir...
Omuz ağrısı hissettiğinde durup bir düşüneceksin abi, ne alaka deme, iç kanamanın en sinsi işaretidir o. Fallop tüpü yırtıldığında (rüptür gerçekleştiğinde) batın içine sızan kan, diyaframı ve dolayısıyla oradaki frenik siniri uyararak ağrıyı ta omzunun ucuna kadar yansıtır. Bak bu durum tıbbi bir acildir, hemorajik şok kapıdadır ve tansiyonun birden düşüp nabzının hızlanması, soğuk soğuk terlemen hep bu içsel kan kaybındandır. Yani omuz başındaki o sızıyı hafif bir yel üflemesi ya da ters bir hareket sanıp geçiştirmemek, hemen en yakın acil servise koşmak gerekir.
Lekelenme tarzında, kahverengi veya koyu renkli vajinal kanamalar kafanı karıştırabilir ama asıl dikkat etmen gereken şey bunun normal bir menstrüasyon kanaması olmadığıdır. Rahim içi tabaka, düzensizleşen hormon desteği yüzünden parça parça dökülmeye başlar ve dökülen bu dokular vajinal yoldan dışarı atılırken o tuhaf, çamurumsu rengi alır. Bazen bu kanama o kadar az olur ki sadece peçeteye silince gelir, bazen de adet kanamasıyla birebir aynı yoğunluktadır. Hepsini geçtim, progesteron seviyenin 5 ng/mL'nin altında çıkması bile tek başına bu mekanizmanın doğru çalışmadığının, içeride bir yerlerde işlerin sarpa sardığının kanıtıdır aslında.
Geçmişte geçirdiğin o pelvik enfeksiyonlar (PID) veya klamidya gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar, tüplerindeki o mikroskobik tüysü hücrelerin (siliaların) yapısını bozup bu belayı başına sarmış olabilir mi? Silialar hasar gördüğünde, döllenmiş yumurtayı rahme taşıyacak o dalgalanma hareketi durur ve yumurta tüpün dar bir kıvrımında sıkışıp kalır. Eğer daha önce tüp bebek (IVF) tedavisi gördüysen ya da rahim içi araç (spiral) kullanırken hamile kaldıysan, ektopik gebelik riskinin normal bir gebeliğe oranla kat kat yüksek olduğunu bilerek hareket etmelisin. Gerçi hiçbir risk faktörün olmasa bile bu piyango sana vurabilir, tıp bazen sadece "şansızlık" der geçer...
Beta hCG hormonu dediğimiz o meşhur gebelik göstergesi var ya, işte o bu süreçte tam bir yalancı şahide dönüşüyor. Normal bir hamilelikte her 48 saatte bir en az yüzde 66 oranında katlanarak artması gereken bu hormon, dış gebelikte sanki keyfi yetmiyormuş gibi dalgalı bir seyir izler; bir bakarsın azıcık yükselmiş, bir bakarsın duraklamış. Kanda bu dalgalanmayı gördüğün an transvajinal ultrasonografiyle rahmin içine bakılması şart, çünkü endometriyum (rahim duvarı) kalınlaşmış olsa bile içeride o gebelik kesesini (gestasyonel sak) göremezsin. Hatta bazen ultrasonda "yalancı kese" dediğimiz bir sıvı birikmesi belirir ki, tecrübesiz bir gözü rahatlıkla aldatabilir...
Omuz ağrısı hissettiğinde durup bir düşüneceksin abi, ne alaka deme, iç kanamanın en sinsi işaretidir o. Fallop tüpü yırtıldığında (rüptür gerçekleştiğinde) batın içine sızan kan, diyaframı ve dolayısıyla oradaki frenik siniri uyararak ağrıyı ta omzunun ucuna kadar yansıtır. Bak bu durum tıbbi bir acildir, hemorajik şok kapıdadır ve tansiyonun birden düşüp nabzının hızlanması, soğuk soğuk terlemen hep bu içsel kan kaybındandır. Yani omuz başındaki o sızıyı hafif bir yel üflemesi ya da ters bir hareket sanıp geçiştirmemek, hemen en yakın acil servise koşmak gerekir.
Lekelenme tarzında, kahverengi veya koyu renkli vajinal kanamalar kafanı karıştırabilir ama asıl dikkat etmen gereken şey bunun normal bir menstrüasyon kanaması olmadığıdır. Rahim içi tabaka, düzensizleşen hormon desteği yüzünden parça parça dökülmeye başlar ve dökülen bu dokular vajinal yoldan dışarı atılırken o tuhaf, çamurumsu rengi alır. Bazen bu kanama o kadar az olur ki sadece peçeteye silince gelir, bazen de adet kanamasıyla birebir aynı yoğunluktadır. Hepsini geçtim, progesteron seviyenin 5 ng/mL'nin altında çıkması bile tek başına bu mekanizmanın doğru çalışmadığının, içeride bir yerlerde işlerin sarpa sardığının kanıtıdır aslında.
Geçmişte geçirdiğin o pelvik enfeksiyonlar (PID) veya klamidya gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar, tüplerindeki o mikroskobik tüysü hücrelerin (siliaların) yapısını bozup bu belayı başına sarmış olabilir mi? Silialar hasar gördüğünde, döllenmiş yumurtayı rahme taşıyacak o dalgalanma hareketi durur ve yumurta tüpün dar bir kıvrımında sıkışıp kalır. Eğer daha önce tüp bebek (IVF) tedavisi gördüysen ya da rahim içi araç (spiral) kullanırken hamile kaldıysan, ektopik gebelik riskinin normal bir gebeliğe oranla kat kat yüksek olduğunu bilerek hareket etmelisin. Gerçi hiçbir risk faktörün olmasa bile bu piyango sana vurabilir, tıp bazen sadece "şansızlık" der geçer...
