Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Kaputu kaldırdığınızda o bildik metalik sıcaklık kokusu burnunuza çalınıyorsa, motor bloğunun hemen önündeki o devasa pervaneyi göz hapsine almanın vakti gelmiştir. Radyatörün arkasına konumlandırılan elektrikli fan motoru, sıkışık trafikte veya rampa yukarı çıkarken motorun aşırı ısınmasını önleyen, adeta sistemin can simidi olan elektro-mekanik bir bileşendir. Soğutma sıvısının sıcaklığı radyatör müşürünün (fan sensörü) belirlediği kritik eşiğe –ki bu genellikle modern araçlarda 90 ila 105 santigrat derece arasındadır– ulaştığında, röle üzerinden tetiklenen akım fan kanatlarını harekete geçirir. Eğer gösterge panelindeki hararet ibresi kırmızı bölgeye doğru amansız bir tırmanışa geçtiyse ve o esnada ön taraftan hiçbir uğultu gelmiyorsa, sistemde bir kopukluk olduğu aşikardır; zira normal şartlarda o fanın adeta bir fırtına gibi kopması gerekirdi.
Sigorta kutusundaki o minik plastik parçaların içindeki ince tellerin kopup kopmadığını kontrol etmek, karmaşık arıza tespit cihazlarına bağlanmadan önce atılacak en akıllıca adımdır diyebiliriz. Fan motoruna giden yüksek amperajlı akımı koruyan bu sigortalar, ani voltaj dalgalanmalarında kendilerini feda ederek sistemi korurlar; yani bazen tüm sorun sadece iki liralık bir erimiş plastikten ibaret olabilir. Termostatın zamanında açılmaması veya devirdaim pompasının (su pompası) mil yataklarındaki aşınma yüzünden sıvıyı yeterince hızlı döndürememesi de fanın devreye girmesini engelleyebilir, çünkü müşür sıcak suyla temas edemez. Sıvı radyatörün içinde sıkışıp kaldığında, sensör motorun cayır cayır yandığını algılayamaz ve haliyle beyne "fanı aç" komutunu gönderemez... Bir nevi iletişim kopukluğu, zincirleme bir reaksiyonun başlangıcı.
Klimayı en soğuk dereceye getirip fan hızını maksimuma aldığınızda, radyatör fanının marka ve modelden bağımsız olarak anında yüksek devirde dönmeye başlaması gerekir. Klimanın kondansatörünü (yoğuşturucu) soğutmak adına yapılan bu bypass mekanizması, aslında fan motorunun kendisinin sağlam olup olmadığını anlamanın en pratik, en kestirme yoludur. Eğer klima açıkken de o pervaneden çıt çıkmıyorsa, fan motorunun kömürleri bitmiş veya sargıları kavrulmuş demektir ki bu durumda tamir yerine doğrudan parça değişimi tek çare olarak karşımıza çıkar. Fişi çekip aküden direkt 12 volt elektrik vermek de bir yöntemdir elbette; pervane o an deli gibi dönmeye başlarsa suçlu fan değil, tesisattır. Elektriksel bağlantılardaki korozyon, soketlerin içindeki gevşemeler veya şasi kablosunun paslanması akımın geçişine set çeker.
Rölantide beklerken motor bölmesinden gelen sıra dışı tıkırtılar, sürtme sesleri veya aşırı titreşim, fan kanatlarının balansının bozulduğuna ya da mil yatağının (rulman) dağıldığına delalet eder. Plastik kanatlardan birinin küçük bir taş çarpması sonucu kırılması bile yüksek devirde dönerken tüm radyatör panelini sallayacak kadar büyük bir dengesizlik yaratabilir. Yatakları bozulan fan motoru dönebilmek için normalden çok daha fazla akım çeker, kabloları ısıtır ve en nihayetinde ya sigortayı attırır ya da kendi kendini eritir. Yolda giderken dikiz aynasından motor kaputunun kenarlarından sızan o hafif beyaz buharı görmeyi hiçbir sürücü istemez; işte o an sağa çekip kontağı kapatmak, motor bloğunu ve silindir kapak contasını kalıcı hasarlardan kurtarmanın tek yoludur. Contanın yanması, motor yağının suya, suyun yağa karışması ve binlerce liralık rektifiye masrafı...
Sigorta kutusundaki o minik plastik parçaların içindeki ince tellerin kopup kopmadığını kontrol etmek, karmaşık arıza tespit cihazlarına bağlanmadan önce atılacak en akıllıca adımdır diyebiliriz. Fan motoruna giden yüksek amperajlı akımı koruyan bu sigortalar, ani voltaj dalgalanmalarında kendilerini feda ederek sistemi korurlar; yani bazen tüm sorun sadece iki liralık bir erimiş plastikten ibaret olabilir. Termostatın zamanında açılmaması veya devirdaim pompasının (su pompası) mil yataklarındaki aşınma yüzünden sıvıyı yeterince hızlı döndürememesi de fanın devreye girmesini engelleyebilir, çünkü müşür sıcak suyla temas edemez. Sıvı radyatörün içinde sıkışıp kaldığında, sensör motorun cayır cayır yandığını algılayamaz ve haliyle beyne "fanı aç" komutunu gönderemez... Bir nevi iletişim kopukluğu, zincirleme bir reaksiyonun başlangıcı.
Klimayı en soğuk dereceye getirip fan hızını maksimuma aldığınızda, radyatör fanının marka ve modelden bağımsız olarak anında yüksek devirde dönmeye başlaması gerekir. Klimanın kondansatörünü (yoğuşturucu) soğutmak adına yapılan bu bypass mekanizması, aslında fan motorunun kendisinin sağlam olup olmadığını anlamanın en pratik, en kestirme yoludur. Eğer klima açıkken de o pervaneden çıt çıkmıyorsa, fan motorunun kömürleri bitmiş veya sargıları kavrulmuş demektir ki bu durumda tamir yerine doğrudan parça değişimi tek çare olarak karşımıza çıkar. Fişi çekip aküden direkt 12 volt elektrik vermek de bir yöntemdir elbette; pervane o an deli gibi dönmeye başlarsa suçlu fan değil, tesisattır. Elektriksel bağlantılardaki korozyon, soketlerin içindeki gevşemeler veya şasi kablosunun paslanması akımın geçişine set çeker.
Rölantide beklerken motor bölmesinden gelen sıra dışı tıkırtılar, sürtme sesleri veya aşırı titreşim, fan kanatlarının balansının bozulduğuna ya da mil yatağının (rulman) dağıldığına delalet eder. Plastik kanatlardan birinin küçük bir taş çarpması sonucu kırılması bile yüksek devirde dönerken tüm radyatör panelini sallayacak kadar büyük bir dengesizlik yaratabilir. Yatakları bozulan fan motoru dönebilmek için normalden çok daha fazla akım çeker, kabloları ısıtır ve en nihayetinde ya sigortayı attırır ya da kendi kendini eritir. Yolda giderken dikiz aynasından motor kaputunun kenarlarından sızan o hafif beyaz buharı görmeyi hiçbir sürücü istemez; işte o an sağa çekip kontağı kapatmak, motor bloğunu ve silindir kapak contasını kalıcı hasarlardan kurtarmanın tek yoludur. Contanın yanması, motor yağının suya, suyun yağa karışması ve binlerce liralık rektifiye masrafı...
