Eren Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Motor bloğunun hemen önünde dikilen o incecik alüminyum petekler eğrilip tıkandığında, devirdaim pompası suyu içeriye basmak için kendini paralıyor aslında. Radyatörün kılcal borularından geçemeyen sıvı, motor bloğunun içinde sıkışıp kalıyor ve tam da o noktada, yani silindir kapağının hemen dibindeki CTS sensörünün etrafında aşırı ısınmış bir su birikintisi oluşuyor. Sensörün içindeki NTC termistör, sıcaklık yükseldikçe direnci düşüren bir yapıya sahip olduğu için beyne hemen "yanıyoruz" sinyali gönderiyor; ama radyatörün alt hortumu buz gibi kalabiliyor. Yani evet, radyatördeki bir tıkanıklık sensörün kimyasını bozmaz belki ama ona giden sıvının Isıl dengesini altüst ettiği için sensör sana bambaşka bir hikaye anlatmaya başlıyor.
Gösterge paneline bakıp "bu ibre neden durduk yere sıçradı" diye soruyorsan kendinine, suyun içindeki hava kabarcıklarını gözden kaçırıyorsun demektir. Radyatör kapağındaki o küçük basınç valfi bozulduğunda sistem hava emmeye başlar ve soğutma sıvısının içinde gezen o sinsi hava kabarcıkları doğrudan sensörün ucuna toplanır. Sıvı ile temasını kaybeden sensör ucu bir an için havanın sıcaklığını okur, hemen ardından tekrar sıcak suya çarpınca neye uğradığını şaşırır... ECU da bu tutarsız voltaj dalgalanmalarını gördüğünde zengin karışımla fakir karışım arasında mekik dokumaya başlar. Bir bakmışsın araba rölantide sallanıyor, bir bakmışsın fan sürekli son hızda dönüyor.
Geçenlerde bir Usta radyatörün alt kazanını sökerken yanındaydım, kireçten ve çamurdan adeta taşlaşmış bir çeper çıkmıştı içinden. Radyatör peteklerinin ısı transfer katsayısı düştükçe, motor suyundaki etilen glikol molekülleri de özelliğini yavaş yavaş kaybetmeye başlıyor. Sıcaklığı doğru düzgün dışarı atamayan bir radyatör, soğutma sıvısının ideal çalışma sıcaklığı olan 90 derecenin çok üstüne çıkmasına, yani termostatın tepkisizleşmesine yol açıyor. Bu durumda sıcaklık sensörü fiziki olarak sağlam olsa bile, radyatör yüzünden sürekli 110-115 derece gibi ekstrem değerler okuyup motor kontrol ünitesine koruma moduna geçmesi için baskı yapıyor; anlayacağın suç sensörde değil, onu o sıcaklığa mahkum eden tıkalı peteklerde.
Radyatörün sağından solundan incecik sızan o antifriz kokusunu kabinde hissediyorsan, sistemdeki hidrolik basınç çoktan düşmüş demektir. Soğutma sistemleri kapalı devre çalışır ve basınç düştükçe suyun kaynama noktası da aşağı çakılır; normalde 120 derecede kaynamayan karışım, basınçsız ortamda 100 derecede fokurdamaya başlar. İşte tam bu kavitasyon anında, sensörün etrafında mikro köpükler oluşur ki bu köpükler ısıyı metale iletmez. Direnç okuması bir anda saçmalar, kontrol ünitesi engine check ışığını yakar ve sen "galiba sensör bozuldu" diyerek sanayiye koşarsın... Oysa tek yapman gereken radyatördeki o ufak kılcal çatlağı fark etmekti.
Termik fanlı veya elektrikli fan müşürü doğrudan radyatör gövdesine ya da çıkış hortumuna bağlıdır ve radyatörün içindeki akış bozulduğunda bu mekanizma tamamen körleşir. Giriş hortumundan gelen 100 derecelik su peteklerden geçemediği için çıkış tarafındaki sensör suyu 60 derece sanabilir. Beyin bir taraftan motor kapağındaki ana sıcaklık sensöründen "aşırı sıcak" uyarısı alırken, radyatör çıkışındaki sensörden "her şey yolunda" mesajı alır ve bu uyumsuzluk tam bir kaos yaratır. Yolda giderken hararet göstergenin bir inip bir çıkması, tam olarak bu iki farklı noktanın birbiriyle kavga etmesinden kaynaklanıyor.
Plastik radyatör kazanlarının zamanla gevşeyip içeri gres ve kurum biriktirmesi de cabası. Bu atıklar soğutma suyuna karıştığında, sensörün iletken pirinç ucunun etrafında kalın bir katman oluşturuyor adeta. Sıcaklığı hissetmesi gereken metaller bu zift gibi tabakayla kaplanınca gecikmeli tepki vermeye başlıyor; su çoktan kaynamış ama bizim sensör bunu beyne 30 saniye sonra bildiriyor... Hal böyle olunca silindir kapak contasını yakmak içten bile değil. Arada bir radyatör suyunu boşaltıp tazyikli suyla ters yıkama yapmak, o sensörün hayatını kurtarabilir, benden söylemesi.
Gösterge paneline bakıp "bu ibre neden durduk yere sıçradı" diye soruyorsan kendinine, suyun içindeki hava kabarcıklarını gözden kaçırıyorsun demektir. Radyatör kapağındaki o küçük basınç valfi bozulduğunda sistem hava emmeye başlar ve soğutma sıvısının içinde gezen o sinsi hava kabarcıkları doğrudan sensörün ucuna toplanır. Sıvı ile temasını kaybeden sensör ucu bir an için havanın sıcaklığını okur, hemen ardından tekrar sıcak suya çarpınca neye uğradığını şaşırır... ECU da bu tutarsız voltaj dalgalanmalarını gördüğünde zengin karışımla fakir karışım arasında mekik dokumaya başlar. Bir bakmışsın araba rölantide sallanıyor, bir bakmışsın fan sürekli son hızda dönüyor.
Geçenlerde bir Usta radyatörün alt kazanını sökerken yanındaydım, kireçten ve çamurdan adeta taşlaşmış bir çeper çıkmıştı içinden. Radyatör peteklerinin ısı transfer katsayısı düştükçe, motor suyundaki etilen glikol molekülleri de özelliğini yavaş yavaş kaybetmeye başlıyor. Sıcaklığı doğru düzgün dışarı atamayan bir radyatör, soğutma sıvısının ideal çalışma sıcaklığı olan 90 derecenin çok üstüne çıkmasına, yani termostatın tepkisizleşmesine yol açıyor. Bu durumda sıcaklık sensörü fiziki olarak sağlam olsa bile, radyatör yüzünden sürekli 110-115 derece gibi ekstrem değerler okuyup motor kontrol ünitesine koruma moduna geçmesi için baskı yapıyor; anlayacağın suç sensörde değil, onu o sıcaklığa mahkum eden tıkalı peteklerde.
Radyatörün sağından solundan incecik sızan o antifriz kokusunu kabinde hissediyorsan, sistemdeki hidrolik basınç çoktan düşmüş demektir. Soğutma sistemleri kapalı devre çalışır ve basınç düştükçe suyun kaynama noktası da aşağı çakılır; normalde 120 derecede kaynamayan karışım, basınçsız ortamda 100 derecede fokurdamaya başlar. İşte tam bu kavitasyon anında, sensörün etrafında mikro köpükler oluşur ki bu köpükler ısıyı metale iletmez. Direnç okuması bir anda saçmalar, kontrol ünitesi engine check ışığını yakar ve sen "galiba sensör bozuldu" diyerek sanayiye koşarsın... Oysa tek yapman gereken radyatördeki o ufak kılcal çatlağı fark etmekti.
Termik fanlı veya elektrikli fan müşürü doğrudan radyatör gövdesine ya da çıkış hortumuna bağlıdır ve radyatörün içindeki akış bozulduğunda bu mekanizma tamamen körleşir. Giriş hortumundan gelen 100 derecelik su peteklerden geçemediği için çıkış tarafındaki sensör suyu 60 derece sanabilir. Beyin bir taraftan motor kapağındaki ana sıcaklık sensöründen "aşırı sıcak" uyarısı alırken, radyatör çıkışındaki sensörden "her şey yolunda" mesajı alır ve bu uyumsuzluk tam bir kaos yaratır. Yolda giderken hararet göstergenin bir inip bir çıkması, tam olarak bu iki farklı noktanın birbiriyle kavga etmesinden kaynaklanıyor.
Plastik radyatör kazanlarının zamanla gevşeyip içeri gres ve kurum biriktirmesi de cabası. Bu atıklar soğutma suyuna karıştığında, sensörün iletken pirinç ucunun etrafında kalın bir katman oluşturuyor adeta. Sıcaklığı hissetmesi gereken metaller bu zift gibi tabakayla kaplanınca gecikmeli tepki vermeye başlıyor; su çoktan kaynamış ama bizim sensör bunu beyne 30 saniye sonra bildiriyor... Hal böyle olunca silindir kapak contasını yakmak içten bile değil. Arada bir radyatör suyunu boşaltıp tazyikli suyla ters yıkama yapmak, o sensörün hayatını kurtarabilir, benden söylemesi.
