Sami Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Otomobil iklimlendirme sistemlerinin kalbinde yer alan polen filtresi, aslında mikron düzeyinde bir savaş alanı. Dışarıdan emilen havadaki PM10 ve PM2.5 partikülleri, filtrenin gözenekli yapısına çarptıkça liflerin labirentinde sıkışıp kalır. Zamanla bu liflerin arasındaki mikroskobik boşluklar, dizel egzoz kurumları ve organik polen molekülleriyle tamamen bloke olur. Statik elektrikle yüklenmiş sentetik fiber katmanlar, başlangıçta yüksek bir tutuş verimliliği sunsa da doyum noktasına ulaştığında hava geçirgenliği logaritmik olarak düşmeye başlar. Hava akışı kesilir, fan motoru zorlanır...
Neden bazı filtreler altı ayda taş gibi katılaşır da bazıları bir yıl dayanır? Şehir içi dur-kalk trafiğinde maruz kalınan azot oksitler (NO
x
) ve sülfür bileşikleri, filtre kağıdının selüloz yapısını kimyasal olarak bozar. Nemle birleşen bu asidik birikinti, gözeneklerin elastikiyetini kaybettirerek adeta bir çimento tabakasına dönüşmesine yol açar. Aktif karbonlu varyasyonlar kullanıyorsanız, durum daha da çetrefilli bir hal alır. Karbon granüllerinin mikroporları gaz moleküllerini adsorbe ede ede dolar ve bir süre sonra filtre, işlevsel bir bariyer olmaktan çıkıp sadece ağırlık yapan bir kağıt yığınına evrilir.
Nem, bu sistemlerin en sinsi düşmanıdır diyebiliriz sanırım. Evaporatör kanadında biriken yoğuşma suyu, havalandırma tünellerinden geri teperek filtre elemanına ulaştığında organik maddelerin üremesi için kusursuz bir inkübasyon ortamı yaratır. Küf mantarları ve bakteriyel koloniler, filtrenin gözeneklerini fiziksel olarak tıkayarak hava geçişini bloke etmekle kalmaz; liflerin moleküler bütünlüğünü de kemirir. Islak selüloz lifleri birbirinin üzerine yapışır, havanın geçebileceği efektif yüzey alanı yarı yarıya azalır. Direnç artar, debi düşer.
Kabin içi sirkülasyon modunu ne sıklıkla kullandığınızı hiç düşündünüz mü? Dışarıdan hava almayı kesip sürekli içerideki havayı döndürdüğünüzde, kabindeki insan deri döküntüleri, evcil hayvan tüyleri ve tekstil tozları filtreyi tersten beslemeye başlar. Filtrasyon medyasının çift yönlü çalışacak şekilde tasarlanmadığını, liflerin dizilim geometrisinin tek bir akış yönüne göre optimize edildiğini unutmamak gerek. Ters yönlü mikro partikül bombardımanı, liflerin arkasındaki destek katmanını deforme eder. Sonuç? Filtre paneli esner, kenar sızdırmazlık contaları feda edilir ve bypass akışı başlar...
Plastik enjeksiyon gövdenin oturduğu havalandırma kutusundaki mikro çatlaklar veya kalıptan kaynaklanan milimetrik sapmalar, havanın filtrenin etrafından sızmasına neden olur. Venturi etkisi yaratır bu durum; hava en az direnç gösteren yoldan akmak isteyeceğinden, filtrenin sadece belirli bir bölgesine aşırı yük binmesine yol açar. Bölgesel olarak aşırı doyan ve tıkanan gözenekler, havanın geri kalan temiz alanlara daha yüksek hızla saldırmasına sebep olur. Bu yüksek hızlı akış ise partiküllerin liflere tutunmasını zorlaştırır, derinlemesine filtrasyon mekanizmasını felç eder.
Periyodik bakımlarda sadece motor yağını değiştirip bu incecik bariyeri üfleyerek temizlemeye çalışmak... Basınçlı hava, filtre liflerinin mikroskobik dizilimini kalıcı olarak bozar, gözenekleri genişletir ve arkasında gözle görülmeyen yırtıklar bırakır. Kağıdın iç yüzeyine gömülmüş olan sub-mikron partikülleri hava tutarak sökemezsiniz, aksine onları liflerin daha da derinine itip yapıyı tamamen kitlersiniz. Aerodinamik direnci düşürmek adına yapılan bu hamle, aslında filtrasyon verimliliğini sıfırlamaktan başka bir işe yaramaz.
Neden bazı filtreler altı ayda taş gibi katılaşır da bazıları bir yıl dayanır? Şehir içi dur-kalk trafiğinde maruz kalınan azot oksitler (NO
x
) ve sülfür bileşikleri, filtre kağıdının selüloz yapısını kimyasal olarak bozar. Nemle birleşen bu asidik birikinti, gözeneklerin elastikiyetini kaybettirerek adeta bir çimento tabakasına dönüşmesine yol açar. Aktif karbonlu varyasyonlar kullanıyorsanız, durum daha da çetrefilli bir hal alır. Karbon granüllerinin mikroporları gaz moleküllerini adsorbe ede ede dolar ve bir süre sonra filtre, işlevsel bir bariyer olmaktan çıkıp sadece ağırlık yapan bir kağıt yığınına evrilir.
Nem, bu sistemlerin en sinsi düşmanıdır diyebiliriz sanırım. Evaporatör kanadında biriken yoğuşma suyu, havalandırma tünellerinden geri teperek filtre elemanına ulaştığında organik maddelerin üremesi için kusursuz bir inkübasyon ortamı yaratır. Küf mantarları ve bakteriyel koloniler, filtrenin gözeneklerini fiziksel olarak tıkayarak hava geçişini bloke etmekle kalmaz; liflerin moleküler bütünlüğünü de kemirir. Islak selüloz lifleri birbirinin üzerine yapışır, havanın geçebileceği efektif yüzey alanı yarı yarıya azalır. Direnç artar, debi düşer.
Kabin içi sirkülasyon modunu ne sıklıkla kullandığınızı hiç düşündünüz mü? Dışarıdan hava almayı kesip sürekli içerideki havayı döndürdüğünüzde, kabindeki insan deri döküntüleri, evcil hayvan tüyleri ve tekstil tozları filtreyi tersten beslemeye başlar. Filtrasyon medyasının çift yönlü çalışacak şekilde tasarlanmadığını, liflerin dizilim geometrisinin tek bir akış yönüne göre optimize edildiğini unutmamak gerek. Ters yönlü mikro partikül bombardımanı, liflerin arkasındaki destek katmanını deforme eder. Sonuç? Filtre paneli esner, kenar sızdırmazlık contaları feda edilir ve bypass akışı başlar...
Plastik enjeksiyon gövdenin oturduğu havalandırma kutusundaki mikro çatlaklar veya kalıptan kaynaklanan milimetrik sapmalar, havanın filtrenin etrafından sızmasına neden olur. Venturi etkisi yaratır bu durum; hava en az direnç gösteren yoldan akmak isteyeceğinden, filtrenin sadece belirli bir bölgesine aşırı yük binmesine yol açar. Bölgesel olarak aşırı doyan ve tıkanan gözenekler, havanın geri kalan temiz alanlara daha yüksek hızla saldırmasına sebep olur. Bu yüksek hızlı akış ise partiküllerin liflere tutunmasını zorlaştırır, derinlemesine filtrasyon mekanizmasını felç eder.
Periyodik bakımlarda sadece motor yağını değiştirip bu incecik bariyeri üfleyerek temizlemeye çalışmak... Basınçlı hava, filtre liflerinin mikroskobik dizilimini kalıcı olarak bozar, gözenekleri genişletir ve arkasında gözle görülmeyen yırtıklar bırakır. Kağıdın iç yüzeyine gömülmüş olan sub-mikron partikülleri hava tutarak sökemezsiniz, aksine onları liflerin daha da derinine itip yapıyı tamamen kitlersiniz. Aerodinamik direnci düşürmek adına yapılan bu hamle, aslında filtrasyon verimliliğini sıfırlamaktan başka bir işe yaramaz.
