Eren Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Fransız mühendisliğinin o kendine has, bazen insanı hayran bırakan bazen de sanayide ustalarla akraba eden direksiyon mimarisi, özellikle Peugeot grubunda her dönem ayrı bir tartışma konusu olmuştur. Şehir içi kullanımda tüy gibi hafifleyen o sürüş hissi, kilometrelik yolculuklar devrildikçe beklenmedik bir direnç sertliğine ya da direksiyon milinden gelen o huzursuz edici tıkırtılara bırakabiliyor kendini. Elektro-hidrolik pompanın yük altındaki çalışma frekansı bozulduğunda, sistemin ECU ile olan haberleşme hattında (CAN-bus) anlık voltaj düşümleri yaşanıyor ve sürücü tam viraj ortasında hidrolik desteğini kaybedebiliyor... Hani o gösterge panelinde aniden beliren direksiyon sembolü vardır ya, işte o kırmızı ışık yanmadan hemen önce hissedilen o mikro takılmalar aslında yaklaşan bir kart arızasının veya pompa bobinindeki yalıtım kaybının ilk habercisidir. Pompa rölesinin aşırı ısınması sonucu kontak kaynaklanması yaşandığında sistem kendisini korumaya alıyor, peki ya o sırada yüksek süratteyseniz? Ustaya götürürsünüz "bunların kroniği bu" der geçer, ama meselenin özü hidrolik sıvısının zamanla nem kapması ve bu nemin elektro-vana üzerindeki hassas toleransları korozyona uğratmasından başka bir şey değildir.
Direksiyon kutusundaki tıkırtı burçlarının boşluk yapması, Peugeot kullanıcılarının tabiri caizse milat öncesi ve sonrası gibi hayatını ikiye bölen o meşhur mekanik yıpranmanın ana kaynağıdır. Ön düzenden gelen sesleri amortisör bilyası sanıp değiştiren yüzlerce sürücü var, oysa sorun doğrudan kremayer milinin üzerindeki helisel dişlilerin aşınmasında yatıyor. Direksiyonu tam tur kırdığınızda dip noktada oluşan o garip vuruntu sesi, hidrolik basıncının tahliye valfinden geçerken oluşturduğu doğal bir rezonans mı yoksa pinyon dişlisinin eksenel kaçıklığı mı? Bazen sadece direksiyon açı sensörünün (SAS) kalibrasyonunu kaybetmesi bile aracın şerit takip veya ESP sistemleriyle çakışmasına, dolayısıyla direksiyonun kendi kendine anlamsız düzeltmeler yapmasına yol açar. Açı sensörü tozlandığında veya optik okuyucusu çizildiğinde ECU'ya yanlış açısal hız verisi gönderir, sistem de sürücünün direksiyonu aniden kırdığını varsayarak hidrolik basıncı bir anda tepe noktaya fırlatır... Direksiyonun bir anda taş gibi kesilmesi veya tam tersine hissizleşip boşluğa düşmesi tam olarak bu elektronik kararsızlıktan besleniyor.
Kremayer mili körüklerinin yırtılması dışarıdan bakıldığında basit bir kauçuk parçası kusuru gibi görünse de, o yırtıktan içeri giren toz ve çamur aslında direksiyon mekanizmasının ölüm fermanıdır. Suyla temas eden krom kaplı mil hızla korozyona uğrar, paslanan yüzey ise keçeleri adeta bir zımpara gibi yontarak hidrolik yağının dışarı sızmasına neden olur. Yağsız kalan elektro-hidrolik pompa bir süre sonra Kavitasyon yapmaya başlar, yani yağın içindeki hava kabarcıkları yüksek basınç altında patlayarak pompa pervanelerini içten içe kemirir. Direksiyonu çevirirken duyduğunuz o uğultulu, inleme benzeri ses var ya... İşte o ses pompanın son çırpınışlarıdır, yağ seviyesini kontrol etmek için kaputu açtığınızda havalandırma deliğinden köpük girdiğini görürsünüz. Yağ haznesini doldurup "tamam hallettim" demek tamamen geçici bir illüzyondur; çünkü o paslı mil değişmeden, keçeler yenilenmeden yapılan her müdahale cebinizden eksilecek yeni bir hidrolik yağı kutusundan fazlasını sunmaz.
Direksiyon kolonundaki mafsal istavrozunun bilya dağıtması ise sürücüye tamamen yön hissini kaybettiren, psikolojik olarak da inanılmaz yoran bir başka problem alanı. Direksiyonu bir tur çevirirken sürekli bir sertleşip bir yumuşayan o tutarsız yapı, doğrudan bu dış ortam koşullarına açık çalışan mafsalın kilitlenmesinden kaynaklanır. Araç alt yıkamaya girdiğinde veya derin su birikintilerinden geçildiğinde o küçük mafsal bilyalarının gresi erir, ardından gelen korozyon takılmalara yol açar. Yağlarsınız, aerosol sprey sıkarsınız bir hafta rahatlarsınız ama... Sonra o sertlik daha da tırmanarak geri gelir. Sürüş güvenliğini doğrudan tehdit eden bu durumda, elektro-mekanik motorun uyguladığı tork ile sürücünün direksiyona uyguladığı fiziksel tork çakışır ve tork sensörü aşırı yük tespit ederek sistemi tamamen devre dışı bırakır. Sadece küçük bir mekanik parçanın kilitlenmesi, koca bir elektronik altyapının felç olmasıyla sonuçlanır.
Direksiyon kutusundaki tıkırtı burçlarının boşluk yapması, Peugeot kullanıcılarının tabiri caizse milat öncesi ve sonrası gibi hayatını ikiye bölen o meşhur mekanik yıpranmanın ana kaynağıdır. Ön düzenden gelen sesleri amortisör bilyası sanıp değiştiren yüzlerce sürücü var, oysa sorun doğrudan kremayer milinin üzerindeki helisel dişlilerin aşınmasında yatıyor. Direksiyonu tam tur kırdığınızda dip noktada oluşan o garip vuruntu sesi, hidrolik basıncının tahliye valfinden geçerken oluşturduğu doğal bir rezonans mı yoksa pinyon dişlisinin eksenel kaçıklığı mı? Bazen sadece direksiyon açı sensörünün (SAS) kalibrasyonunu kaybetmesi bile aracın şerit takip veya ESP sistemleriyle çakışmasına, dolayısıyla direksiyonun kendi kendine anlamsız düzeltmeler yapmasına yol açar. Açı sensörü tozlandığında veya optik okuyucusu çizildiğinde ECU'ya yanlış açısal hız verisi gönderir, sistem de sürücünün direksiyonu aniden kırdığını varsayarak hidrolik basıncı bir anda tepe noktaya fırlatır... Direksiyonun bir anda taş gibi kesilmesi veya tam tersine hissizleşip boşluğa düşmesi tam olarak bu elektronik kararsızlıktan besleniyor.
Kremayer mili körüklerinin yırtılması dışarıdan bakıldığında basit bir kauçuk parçası kusuru gibi görünse de, o yırtıktan içeri giren toz ve çamur aslında direksiyon mekanizmasının ölüm fermanıdır. Suyla temas eden krom kaplı mil hızla korozyona uğrar, paslanan yüzey ise keçeleri adeta bir zımpara gibi yontarak hidrolik yağının dışarı sızmasına neden olur. Yağsız kalan elektro-hidrolik pompa bir süre sonra Kavitasyon yapmaya başlar, yani yağın içindeki hava kabarcıkları yüksek basınç altında patlayarak pompa pervanelerini içten içe kemirir. Direksiyonu çevirirken duyduğunuz o uğultulu, inleme benzeri ses var ya... İşte o ses pompanın son çırpınışlarıdır, yağ seviyesini kontrol etmek için kaputu açtığınızda havalandırma deliğinden köpük girdiğini görürsünüz. Yağ haznesini doldurup "tamam hallettim" demek tamamen geçici bir illüzyondur; çünkü o paslı mil değişmeden, keçeler yenilenmeden yapılan her müdahale cebinizden eksilecek yeni bir hidrolik yağı kutusundan fazlasını sunmaz.
Direksiyon kolonundaki mafsal istavrozunun bilya dağıtması ise sürücüye tamamen yön hissini kaybettiren, psikolojik olarak da inanılmaz yoran bir başka problem alanı. Direksiyonu bir tur çevirirken sürekli bir sertleşip bir yumuşayan o tutarsız yapı, doğrudan bu dış ortam koşullarına açık çalışan mafsalın kilitlenmesinden kaynaklanır. Araç alt yıkamaya girdiğinde veya derin su birikintilerinden geçildiğinde o küçük mafsal bilyalarının gresi erir, ardından gelen korozyon takılmalara yol açar. Yağlarsınız, aerosol sprey sıkarsınız bir hafta rahatlarsınız ama... Sonra o sertlik daha da tırmanarak geri gelir. Sürüş güvenliğini doğrudan tehdit eden bu durumda, elektro-mekanik motorun uyguladığı tork ile sürücünün direksiyona uyguladığı fiziksel tork çakışır ve tork sensörü aşırı yük tespit ederek sistemi tamamen devre dışı bırakır. Sadece küçük bir mekanik parçanın kilitlenmesi, koca bir elektronik altyapının felç olmasıyla sonuçlanır.
