Burak Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Fiyat/performans dengesiyle yollarımızı istila eden Fiat'ın özellikle 1.3 ve 1.6 MultiJet motorlarında enjektör denince akan sular durur; çünkü bu araçlarda Bosch veya Marelli üretimi common rail sistemlerin yüksek basınç altında çalışması, piezo yahut solenoid valflerin zamanla o muazzam hassasiyetini kaybetmesine yol açar. Sabahları ilk çalıştırmada motorun sarsıntılı dönmesi, egzozdan süzülen o gri-mavi duman veya tam sollamaya çıkarken aniden yanan motor arıza lambası... Aslında sistem size çok net bir mesaj veriyor: "Silindire püskürttüğüm yakıt miktarını artık miligram seviyesinde kontrol edemiyorum."
Yakıt deposundaki en ufak bir pislik veya kalitesiz mazot, enjektör memesindeki mikron boyutundaki delikleri tıkamaya başladığında püskürtme deseni bozulur; düzgün atomize olamayan yakıt yanma odasında tam patlayamaz. Piston tepesinde aşırı sıcaklık birikmesi bir yana, geri dönüş hattındaki (overflow) debi artışı yüzünden yakıt kütüğü (rail) basıncı düşer ki bu durum ECU'nun sistemi korumaya alıp motor gücünü limitlemesiyle sonuçlanır. Depo şamandırasından çıkan yakıtın filtresini aksatmak, enjektör kütüğüne giden 1600 barlık basıncın içinde zımpara etkisi yaratmaktan farksızdır, adeta kendi elinizle o narin valflere zarar verirsiniz...
Rölantide beklerken devir saatinin ibresi hafif hafif oynuyor mu, yoksa aracın içinde garip bir titreşim mi hissediyorsunuz? Arıza tespit cihazına bağlandığında beliren P0201 veya P0299 gibi hatalar sadece elektrik devresini işaret etmez, çoğu zaman mekanik çip sıkışmasının ya da bobin direncinin değiştiğinin habercisidir. Pompa-enjektör ustasının tezgâhına gitmeden önce "stok" yakıt düzeltme (injector trim) değerlerine baktırmakta fayda var; çünkü ECU arızalı silindiri kompanse etmek için diğerlerine fazladan yük bindirir, bu da zincirleme bir yıpranma sürecini başlatır.
İş revizyona veya yeni parçaya geldiğinde yapılan en büyük hata, sadece arızalı enjektörü söküp tamir ettirmek ve IMA kodlamasını (enjektör üzerindeki özel karakteristik kod) aracın beynine tanıtmadan yola çıkmaktır. Her enjektörün üretim toleransı farklıdır, bu yüzden motor beynine "ben bu silindire şu kadar mikrosaniyede şu basınçta püskürtme yapacağım" bilgisini doğru tanımlamazsanız, sıfır enjektör taksanız dahi motor yine vuruntulu çalışır, yine fazla yakar. Pul değişimi yaparken bakır pulların et kalınlığına kadar dikkat etmek şart; yanlış pul kullanımı püskürtme açısını tamamen kaydırır...
Yüksek basınç altında çalışan bu sistemin ömrünü uzatmak aslında imkansız değil; araca sürekli düşük çeyrek depoyla binmemek ve mazot filtresini her bakımda orijinal parça ile yenilemek enjektörlerin en büyük dostudur. Eğer yokuş yukarı hızlanırken araçtan hafif bir "şakırtı" sesi gelmeye başladıysa, enjektörlerin püskürtme zamanlaması çoktan kaçmış demektir, vakit kaybetmeden uzman bir pompacının yolunu tutmak sizi eritilmiş bir piston masrafından kurtarır.
Yakıt deposundaki en ufak bir pislik veya kalitesiz mazot, enjektör memesindeki mikron boyutundaki delikleri tıkamaya başladığında püskürtme deseni bozulur; düzgün atomize olamayan yakıt yanma odasında tam patlayamaz. Piston tepesinde aşırı sıcaklık birikmesi bir yana, geri dönüş hattındaki (overflow) debi artışı yüzünden yakıt kütüğü (rail) basıncı düşer ki bu durum ECU'nun sistemi korumaya alıp motor gücünü limitlemesiyle sonuçlanır. Depo şamandırasından çıkan yakıtın filtresini aksatmak, enjektör kütüğüne giden 1600 barlık basıncın içinde zımpara etkisi yaratmaktan farksızdır, adeta kendi elinizle o narin valflere zarar verirsiniz...
Rölantide beklerken devir saatinin ibresi hafif hafif oynuyor mu, yoksa aracın içinde garip bir titreşim mi hissediyorsunuz? Arıza tespit cihazına bağlandığında beliren P0201 veya P0299 gibi hatalar sadece elektrik devresini işaret etmez, çoğu zaman mekanik çip sıkışmasının ya da bobin direncinin değiştiğinin habercisidir. Pompa-enjektör ustasının tezgâhına gitmeden önce "stok" yakıt düzeltme (injector trim) değerlerine baktırmakta fayda var; çünkü ECU arızalı silindiri kompanse etmek için diğerlerine fazladan yük bindirir, bu da zincirleme bir yıpranma sürecini başlatır.
İş revizyona veya yeni parçaya geldiğinde yapılan en büyük hata, sadece arızalı enjektörü söküp tamir ettirmek ve IMA kodlamasını (enjektör üzerindeki özel karakteristik kod) aracın beynine tanıtmadan yola çıkmaktır. Her enjektörün üretim toleransı farklıdır, bu yüzden motor beynine "ben bu silindire şu kadar mikrosaniyede şu basınçta püskürtme yapacağım" bilgisini doğru tanımlamazsanız, sıfır enjektör taksanız dahi motor yine vuruntulu çalışır, yine fazla yakar. Pul değişimi yaparken bakır pulların et kalınlığına kadar dikkat etmek şart; yanlış pul kullanımı püskürtme açısını tamamen kaydırır...
Yüksek basınç altında çalışan bu sistemin ömrünü uzatmak aslında imkansız değil; araca sürekli düşük çeyrek depoyla binmemek ve mazot filtresini her bakımda orijinal parça ile yenilemek enjektörlerin en büyük dostudur. Eğer yokuş yukarı hızlanırken araçtan hafif bir "şakırtı" sesi gelmeye başladıysa, enjektörlerin püskürtme zamanlaması çoktan kaçmış demektir, vakit kaybetmeden uzman bir pompacının yolunu tutmak sizi eritilmiş bir piston masrafından kurtarır.
