Erem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sabah kontağı çevirdiğinizde o her zamanki tok, kendinden emin dizel hırıltısı yerine sanki motorun içinde birileri çekiçle demire vuruyorsa... İşte orada durup bir düşünmek lazım. Dizel motorların o yüksek basınçla çalışan hassas yakıt sistemleri, en ufak bir yabancı maddeyi veya basınç kaybını anında size o nahoş metalik seslerle fısıldar; aslında fısıldamaz, basbayağı bağırır. Yakıt filtresinde biriken su veya kalitesiz menşeli mazot, o mikronluk toleranslarla çalışan enjektör memelerini tıkayıp yakıtın silindir içine sis gibi dağılmasını engellediğinde, motor resmen nefessiz kalır. Bir bakmışsınız devir saati kendi kendine oynamaya başlamış, araba rölantide adeta sıtmalı gibi titriyor.
Yolda giderken ayağınızın altındaki o gücün aniden çekildiğini, gaza bassanız da motorun o eski iştahlı ivmelenmeyi vermediğini hissettiğiniz anlar yakıt pompasının sinyal lambasıdır aslında. Yüksek basınç pompası, depodan gelen mazotu öyle devasa barlara ulaştırarak ray sistemine gönderir ki, buradaki en ufak bir sızdırmazlık zafiyeti veya mekanik aşınma direkt olarak rampalarda bayılma şeklinde fatura edilir size. Hızlanmak istersiniz ama arkadan birisi arabayı çekiyormuş gibi bir his... Sistem yeterli yakıtı, doğru milisaniyede yanma odasına yetiştiremiyordur ve siz ne kadar gaza yüklenirseniz yüklenin, beyin o eksik basıncı gördüğü an motoru korumaya almak için gücü tırpanlar.
Dikiz aynasına baktığınızda arkanızda simsiyah bir duman bulutu bırakıyorsanız, bu durum silindirlerin içinde tam bir karmaşanın yaşandığının resmidir. Siyah duman, yakıtın hava ile tam öpüşemediğini, yani içerideki mazotun yanmadan, çiğ bir şekilde egzozdan dışarı fırlatıldığını gösterir ki bunun da baş şüphelisi genellikle işeyen enjektörlerdir. Normale göre çok daha fazla yakıt damlatan ya da püskürtme açısı bozulan o küçük memeler, yanma odasını adeta göle çevirir. Kurum bağlayan supaplar, dolan dizel partikül filtresi ve cabası... Haliyle araba hem cebinizi yakmaya başlar hem de o temiz performanstan eser kalmaz.
Aracı çalıştırmak tam bir işkenceye dönüştüyse, özellikle de sabahları motor soğukken marş motoru dönüyor ama o ilk ateşleme bir türlü gerçekleşmiyorsa şüphe oklarını yakıt hattındaki hava sızıntılarına çevirmek gerekir. Dizel yakıt sistemi kapalı devre ve tamamen sızdırmaz bir dünya üzerine kuruludur; o borulardan, rekorlardan içeri sızacak küçücük bir hava kabarcığı bile sistemin basınç dengesini altüst etmeye yeter. Pompa mazot yerine havayı sıkıştırmaya çalıştığında, raydaki basınç sensörü motor beynine "burada yeterli yakıt yok" sinyali gönderir ve siz kontağı dakikalarca çevirseniz de o motor çalışmaz. Belki de sadece basit bir geri dönüş hortumu çatlamıştır ama çıkardığı masraf ve yarattığı stres insanı arabadan soğutur.
Eğer arabanın içindeyken, özellikle dur-kalk trafikte burnunuza keskin, çiğ bir mazot kokusu geliyorsa, kaputu açıp o plastik kapağın altına dikkatlice bakmanın vakti gelmiştir. Enjektör diplerinde biriken o siyah, yapışkan ve kömürleşmiş sıvı, halk arasında "enjektör pulu kaçırması" dediğimiz o sinsi arızanın ta kendisidir. Yanma odasındaki yüksek basınçlı gazlar, o bakır pulun işlevini yitirmesiyle yukarı doğru sızar ve hem kompresyon kaybına yol açar hem de motor bloğunun üstünü leş gibi bir zift tabakasıyla kaplar. Kokuyu hafife almamak lazım; o sızıntı zamanla büyüyüp yakıt kütüğüne ulaştığında iş çok daha büyüyecektir.
Depoda çeyrek altı yakıtla gezmeyi alışkanlık haline getiren sürücülerin, o çok korkulan yakıt sistemi arızalarıyla tanışması an meselesidir aslında. Deponun dibinde zamanla biriken tortu, pislik ve en önemlisi nem, yakıt pompası tarafından çekilerek sistemin en uç noktalarına kadar pompalanır. Mazot aynı zamanda bu sistemin yağlayıcısıdır; yani yakıt pompasının içindeki o küçük metal pistonlar mazotla yağlanır ve depoda yakıt azaldığında sistem hava yapıp yağsız kaldığı an metal metale sürterek çapak üretmeye başlar. O çapaklar bir kez enjektörlerin içine girdi mi... Sonrası revizyon sırası bekleyen enjektörler ve uykusuz geceler.
Yolda giderken ayağınızın altındaki o gücün aniden çekildiğini, gaza bassanız da motorun o eski iştahlı ivmelenmeyi vermediğini hissettiğiniz anlar yakıt pompasının sinyal lambasıdır aslında. Yüksek basınç pompası, depodan gelen mazotu öyle devasa barlara ulaştırarak ray sistemine gönderir ki, buradaki en ufak bir sızdırmazlık zafiyeti veya mekanik aşınma direkt olarak rampalarda bayılma şeklinde fatura edilir size. Hızlanmak istersiniz ama arkadan birisi arabayı çekiyormuş gibi bir his... Sistem yeterli yakıtı, doğru milisaniyede yanma odasına yetiştiremiyordur ve siz ne kadar gaza yüklenirseniz yüklenin, beyin o eksik basıncı gördüğü an motoru korumaya almak için gücü tırpanlar.
Dikiz aynasına baktığınızda arkanızda simsiyah bir duman bulutu bırakıyorsanız, bu durum silindirlerin içinde tam bir karmaşanın yaşandığının resmidir. Siyah duman, yakıtın hava ile tam öpüşemediğini, yani içerideki mazotun yanmadan, çiğ bir şekilde egzozdan dışarı fırlatıldığını gösterir ki bunun da baş şüphelisi genellikle işeyen enjektörlerdir. Normale göre çok daha fazla yakıt damlatan ya da püskürtme açısı bozulan o küçük memeler, yanma odasını adeta göle çevirir. Kurum bağlayan supaplar, dolan dizel partikül filtresi ve cabası... Haliyle araba hem cebinizi yakmaya başlar hem de o temiz performanstan eser kalmaz.
Aracı çalıştırmak tam bir işkenceye dönüştüyse, özellikle de sabahları motor soğukken marş motoru dönüyor ama o ilk ateşleme bir türlü gerçekleşmiyorsa şüphe oklarını yakıt hattındaki hava sızıntılarına çevirmek gerekir. Dizel yakıt sistemi kapalı devre ve tamamen sızdırmaz bir dünya üzerine kuruludur; o borulardan, rekorlardan içeri sızacak küçücük bir hava kabarcığı bile sistemin basınç dengesini altüst etmeye yeter. Pompa mazot yerine havayı sıkıştırmaya çalıştığında, raydaki basınç sensörü motor beynine "burada yeterli yakıt yok" sinyali gönderir ve siz kontağı dakikalarca çevirseniz de o motor çalışmaz. Belki de sadece basit bir geri dönüş hortumu çatlamıştır ama çıkardığı masraf ve yarattığı stres insanı arabadan soğutur.
Eğer arabanın içindeyken, özellikle dur-kalk trafikte burnunuza keskin, çiğ bir mazot kokusu geliyorsa, kaputu açıp o plastik kapağın altına dikkatlice bakmanın vakti gelmiştir. Enjektör diplerinde biriken o siyah, yapışkan ve kömürleşmiş sıvı, halk arasında "enjektör pulu kaçırması" dediğimiz o sinsi arızanın ta kendisidir. Yanma odasındaki yüksek basınçlı gazlar, o bakır pulun işlevini yitirmesiyle yukarı doğru sızar ve hem kompresyon kaybına yol açar hem de motor bloğunun üstünü leş gibi bir zift tabakasıyla kaplar. Kokuyu hafife almamak lazım; o sızıntı zamanla büyüyüp yakıt kütüğüne ulaştığında iş çok daha büyüyecektir.
Depoda çeyrek altı yakıtla gezmeyi alışkanlık haline getiren sürücülerin, o çok korkulan yakıt sistemi arızalarıyla tanışması an meselesidir aslında. Deponun dibinde zamanla biriken tortu, pislik ve en önemlisi nem, yakıt pompası tarafından çekilerek sistemin en uç noktalarına kadar pompalanır. Mazot aynı zamanda bu sistemin yağlayıcısıdır; yani yakıt pompasının içindeki o küçük metal pistonlar mazotla yağlanır ve depoda yakıt azaldığında sistem hava yapıp yağsız kaldığı an metal metale sürterek çapak üretmeye başlar. O çapaklar bir kez enjektörlerin içine girdi mi... Sonrası revizyon sırası bekleyen enjektörler ve uykusuz geceler.
