Mustafa Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Trafiğin ortasında, tam da en sıkışık dakikada sol ayağınızın altına binen o mantıksız direnci hissettiğiniz an, sürücülük hikayenizin en sinir bozucu kırılma noktalarından biridir. Pedala basarsınız ama o yumuşak, itaatkar mekanizma gitmiş, yerine sanki altına taş sıkışmış gibi beton gibi bir kütle gelmiştir. Hani o vites kolu yağ gibi kayardı ya, işte o an sanki şanzımanın içine harç dökülmüş gibi birinci vitese dahi geçmeyi reddeder. Aslında sistem size çok net bir fiziksel mesaj veriyor: "Lütfen mekanizmayı zorlamayı bırak çünkü içerideki sürtünme dengesi tamamen bozuldu." Hidrolik basınç eksikliği mi dersiniz, baskı yaylarının elastikiyetini kaybedip sertleşmesi mi... Sebep her ne olursa olsun, mekanik bağ koptuğu an sürücü koltuğunda o meşhur çaresizlik hissiyle baş başa kalırsınız.
Arabanızın kaputunun altında gerçekleşen şey aslında oldukça basit bir momentum kesme işlemidir, ancak işler sarpa sardığında o basitlik koca bir kabusa dönüşür. Debriyaj pedalına bastığınızda hidrolik merkez ya da tel, baskı plakasındaki ayırma parmaklarına baskı yapar ve balatanın volandan ayrılmasını sağlar; işte vites tam da bu serbest kalma anında tereyağından kıl çeker gibi geçer. Fakat o ayırma mekanizması tam olarak görevini yapmadığında, yani balata volandan milimetrik olarak bile ayrılamadığında, şanzıman giriş mili dönmeye devam eder. Dönmeye devam eden bir mile yeni bir dişliyi geçirmeye çalışmak mı? Tam anlamıyla mekanik bir cinayet. Vites kolunu zorladığınızda duyduğunuz o ciğer delen cırtlama sesi de tam olarak bu uyumsuzluğun, senkronörlerin can çekişmesinin sesidir.
Pedalın bir anda tahta gibi olması çoğunlukla baskı plakasındaki o şemsiye yayların metal yorgunluğuna uğramasından kaynaklanır, zamanla ısınan ve soğuyan metal o elastik yapısını kaybedip taşlaşır. Bazen de sorun çok daha basittir; hidrolik debriyaj merkezindeki minik bir conta sızdırır, içeri hava girer ve siz pedala bastığınızda hidrolik sıvı yerine o havayı sıkıştırırsınız. Sıvı sıkışmaz gücü iletir, hava ise sıkışır ve gücü sönümler... Sonuç mu? Dibe kadar batan ama hiçbir işe yaramayan, üstüne bir de kaskatı kesilen işlevsiz bir pedal. Bazen ayağınızı pedalda tutma alışkanlığınız yüzünden o koca mekanizmayı kendi ellerinizle yakarsınız da ruhunuz bile duymaz.
Debriyaj bittiğinde ya da hidrolik patladığında vites kolunu violent bir şekilde itip kakmak size sadece binlerce liralık yeni bir şanzıman masrafı çıkarır, başka da hiçbir işe yaramaz. Araba çalışmıyorken viteslerin tıkır tıkır geçtiğini ama motoru çalıştırınca hapsedilmiş gibi kilitlendiğini fark ettiyseniz, arızayı şanzımanın içinde değil doğrudan debriyajın ayırma sisteminde aramalısınız. Hatta bazen pedalın arkasındaki o küçücük merkez silindiri bile bütün sistemi kilitler, ayağınızın altındaki o kaskatı hissi yaratır. Kaliteli bir işçilik ve doğru parça seçimi yapılmadığı sürece bu dert tekrar tekrar kapınızı çalar. Şanzıman sökülmüşken çataldan bilyaya, volandan merkeze kadar her parçayı gözden geçirtmekte fayda var, yoksa üç gün sonra aynı sıkışık trafikte ayağınız yine o beton pedalla baş başa kalır.
Arabanızın kaputunun altında gerçekleşen şey aslında oldukça basit bir momentum kesme işlemidir, ancak işler sarpa sardığında o basitlik koca bir kabusa dönüşür. Debriyaj pedalına bastığınızda hidrolik merkez ya da tel, baskı plakasındaki ayırma parmaklarına baskı yapar ve balatanın volandan ayrılmasını sağlar; işte vites tam da bu serbest kalma anında tereyağından kıl çeker gibi geçer. Fakat o ayırma mekanizması tam olarak görevini yapmadığında, yani balata volandan milimetrik olarak bile ayrılamadığında, şanzıman giriş mili dönmeye devam eder. Dönmeye devam eden bir mile yeni bir dişliyi geçirmeye çalışmak mı? Tam anlamıyla mekanik bir cinayet. Vites kolunu zorladığınızda duyduğunuz o ciğer delen cırtlama sesi de tam olarak bu uyumsuzluğun, senkronörlerin can çekişmesinin sesidir.
Pedalın bir anda tahta gibi olması çoğunlukla baskı plakasındaki o şemsiye yayların metal yorgunluğuna uğramasından kaynaklanır, zamanla ısınan ve soğuyan metal o elastik yapısını kaybedip taşlaşır. Bazen de sorun çok daha basittir; hidrolik debriyaj merkezindeki minik bir conta sızdırır, içeri hava girer ve siz pedala bastığınızda hidrolik sıvı yerine o havayı sıkıştırırsınız. Sıvı sıkışmaz gücü iletir, hava ise sıkışır ve gücü sönümler... Sonuç mu? Dibe kadar batan ama hiçbir işe yaramayan, üstüne bir de kaskatı kesilen işlevsiz bir pedal. Bazen ayağınızı pedalda tutma alışkanlığınız yüzünden o koca mekanizmayı kendi ellerinizle yakarsınız da ruhunuz bile duymaz.
Debriyaj bittiğinde ya da hidrolik patladığında vites kolunu violent bir şekilde itip kakmak size sadece binlerce liralık yeni bir şanzıman masrafı çıkarır, başka da hiçbir işe yaramaz. Araba çalışmıyorken viteslerin tıkır tıkır geçtiğini ama motoru çalıştırınca hapsedilmiş gibi kilitlendiğini fark ettiyseniz, arızayı şanzımanın içinde değil doğrudan debriyajın ayırma sisteminde aramalısınız. Hatta bazen pedalın arkasındaki o küçücük merkez silindiri bile bütün sistemi kilitler, ayağınızın altındaki o kaskatı hissi yaratır. Kaliteli bir işçilik ve doğru parça seçimi yapılmadığı sürece bu dert tekrar tekrar kapınızı çalar. Şanzıman sökülmüşken çataldan bilyaya, volandan merkeze kadar her parçayı gözden geçirtmekte fayda var, yoksa üç gün sonra aynı sıkışık trafikte ayağınız yine o beton pedalla baş başa kalır.
