Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Motorun altında ritmini arayan o metalik kalbin, trafikte dur-kalk yaparken aniden sarsılması aslında hepimizin sinirini bozan o tanıdık hikaye. Bobin dediğimiz meret, aküden gelen 12 voltluk o mütevazı elektriği alıp bir anda 20-30 bin volta sıçratan, bujinin ucunda o minicik kıvılcımı çaktıran gizli bir dev devresi. Rölantideyken motor zaten en hassas dengesinde çalışır; devir düşük, hava-yakıt karışımı milimetrik ayarlanmış. İşte tam o an bobinlerden biri bile yorulup sargılarındaki izolasyonu kaçırmaya başlarsa, o kıvılcım güçsüz kalır ve motor resmen "ben ritmimi kaçırdım" diye titremeye başlar...
Bazen gaza bastığınızda sorun yokmuş gibi hissettiren o sinsi arıza, ayağınızı gazdan çektiğiniz an sizi direksiyon başında rezil edebilir. Düşük devirde motorun emme manifoldundaki vakum basıncı yüksek olduğu için silindir içindeki basınç dengesi değişir, bu da zayıflamış bir bobinin kıvılcım atlamasını iyice zorlaştırır. P0300 serisi bir misfire hatası düşer ekrana, hafif bir titreme ile başlar, sonra bir bakmışsınız ışıklarda dururken araba stop edecekmiş gibi devir saatini ibresi aşağı yukarı dans ettiriyor. Bazen de usta usta gezdirir insanı; boğaz kelebeği derler, rölanti valfi derler, oysa bütün mesele o plastik muhafazanın altındaki kavrulmuş sekonder sargısıdır...
Sıcaklık faktörünü öyle kolayca yabana atmamak lazım, özellikle motor bloğunun hemen üstüne çakılmış o modern kalem bobinlerde. Isınan bakır tellerin direnci artar, kılcal bir çatlak varsa genleşip izolasyonu tamamen bozabilir. Aracı sabah çalıştırırsınız, pamuk gibi akıp gider; ama yarım saatlik şehir içi trafiğinden sonra motor bayılır, devir bir 500'e düşer bir 900'e fırlar. Bakarsınız bujiler yeni, yakıt filtresi sıfır ama o ateşleme zamanlaması milisaniyelik bir gecikmeye uğradı mı combustion chamber dediğimiz o yanma odasında işler anında sarpa sarar.
Peki bu illeti tespit etmek gerçekten bu kadar zor mu, yoksa gözümüzün önündeki detayı mı kaçırıyoruz? Çok kanallı bir osiloskop bağlayıp primer ve sekonder voltaj dalga formlarına baktığınızda o yanma süresinin nasıl kısaldığını, o iğne ucu gibi voltaj pikinin nasıl devrildiğini hemen görürsünüz. Diagnostik cihazına bağlamadan, rastgele parça değiştirerek cüzdanı hafifletmek yerine rölantideki o mikro teklemenin tam hangi silindirden geldiğini canlı veri akışındaki "misfire counter" sekmesinden takip etmek çok daha mantıklı. Hatta bazen sadece bobin soketindeki korozyon veya eksik şase teması bile bujiyi aç bırakabilir...
Ustaların bir kısmı hemen "tek bobin arızalıysa sadece onu değiştir geç" der, biz ise genelde takımla değişmekten yanayızdır. Çünkü aynı çalışma saatini devirmiş, aynı ısı döngüsüne maruz kalmış diğer bobinlerin de eli kulağındadır aslında. Birini yenilersiniz, rölanti iki gün düzelir, üçüncü gün yan silindirdeki emektar pes eder ve aynı o sinir bozucu silkeleme tekrar başlar... Bazen riske girmeyip buji kablolarını ve bobin grubunu komple gözden geçirmek, o ışıklarda beklerken hissettiğimiz "gaz kesti mi acaba" korkusunu kökten çözer.
Bazen gaza bastığınızda sorun yokmuş gibi hissettiren o sinsi arıza, ayağınızı gazdan çektiğiniz an sizi direksiyon başında rezil edebilir. Düşük devirde motorun emme manifoldundaki vakum basıncı yüksek olduğu için silindir içindeki basınç dengesi değişir, bu da zayıflamış bir bobinin kıvılcım atlamasını iyice zorlaştırır. P0300 serisi bir misfire hatası düşer ekrana, hafif bir titreme ile başlar, sonra bir bakmışsınız ışıklarda dururken araba stop edecekmiş gibi devir saatini ibresi aşağı yukarı dans ettiriyor. Bazen de usta usta gezdirir insanı; boğaz kelebeği derler, rölanti valfi derler, oysa bütün mesele o plastik muhafazanın altındaki kavrulmuş sekonder sargısıdır...
Sıcaklık faktörünü öyle kolayca yabana atmamak lazım, özellikle motor bloğunun hemen üstüne çakılmış o modern kalem bobinlerde. Isınan bakır tellerin direnci artar, kılcal bir çatlak varsa genleşip izolasyonu tamamen bozabilir. Aracı sabah çalıştırırsınız, pamuk gibi akıp gider; ama yarım saatlik şehir içi trafiğinden sonra motor bayılır, devir bir 500'e düşer bir 900'e fırlar. Bakarsınız bujiler yeni, yakıt filtresi sıfır ama o ateşleme zamanlaması milisaniyelik bir gecikmeye uğradı mı combustion chamber dediğimiz o yanma odasında işler anında sarpa sarar.
Peki bu illeti tespit etmek gerçekten bu kadar zor mu, yoksa gözümüzün önündeki detayı mı kaçırıyoruz? Çok kanallı bir osiloskop bağlayıp primer ve sekonder voltaj dalga formlarına baktığınızda o yanma süresinin nasıl kısaldığını, o iğne ucu gibi voltaj pikinin nasıl devrildiğini hemen görürsünüz. Diagnostik cihazına bağlamadan, rastgele parça değiştirerek cüzdanı hafifletmek yerine rölantideki o mikro teklemenin tam hangi silindirden geldiğini canlı veri akışındaki "misfire counter" sekmesinden takip etmek çok daha mantıklı. Hatta bazen sadece bobin soketindeki korozyon veya eksik şase teması bile bujiyi aç bırakabilir...
Ustaların bir kısmı hemen "tek bobin arızalıysa sadece onu değiştir geç" der, biz ise genelde takımla değişmekten yanayızdır. Çünkü aynı çalışma saatini devirmiş, aynı ısı döngüsüne maruz kalmış diğer bobinlerin de eli kulağındadır aslında. Birini yenilersiniz, rölanti iki gün düzelir, üçüncü gün yan silindirdeki emektar pes eder ve aynı o sinir bozucu silkeleme tekrar başlar... Bazen riske girmeyip buji kablolarını ve bobin grubunu komple gözden geçirmek, o ışıklarda beklerken hissettiğimiz "gaz kesti mi acaba" korkusunu kökten çözer.
