Murat Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Geçen hafta kahvehanede bizim eski dost Muhsin’le oturuyoruz, elinde bir tahlil kağıdı, yüzü kireç gibi... "Yahu" dedi, "doktor PSA yüksek çıkmış dedi, bittim ben." Bir panik, bir korku, sanki dünya başına yıkılmış adamın. Koluna girdim, sakinleştirdim, oturtup bir çay söyledim önce. İnsan o laboratuvar kağıdındaki koyu renkli rakamları görünce direkt en kötüsünü düşünüyor, aklına hemen o malum hastalık geliyor vallahi. Ama kazın ayağı öyle değil işte; PSA dediğin şey sadece prostata özel bir protein, kansere özel bir mühür falan değil ki...
Hastanelerin o soğuk koridorlarında sıra beklerken insanın aklından binbir çeşit senaryo geçer ya, işte o anlarda sağduyulu bir sese her şeyden çok ihtiyaç duyulur. Laboratuvardan aldığınız o sonuç raporunda referans değerinin üzerinde bir sayı görmek, sadece prostatınızın içeride bir yerlerde "Hey, bana biraz kulak ver, burada bir şeyler dönüyor" diye bağırma şeklidir aslında. Belki son günlerde idrar yaparken biraz zorlandınız, belki de gece üç kez yataktan kalktınız... Prostat bezi yapı gereği çok hassastır ve canı sıkıldığında hemen kana daha fazla PSA sızdırıverir; olay bundan ibaret.
Muayene odasının kapısından içeri adım attığınızda, doktorun size soracağı ilk soruları az çok tahmin edebilirsiniz. Mesela yakın zamanda bisiklete bindiniz mi, uzun yolculuk yaptınız mı veya enfeksiyon geçirdiniz mi... Bunların hepsi, evet yanlış duymadınız, basit bir bisiklet selesi bile o değerleri hoplatmaya yeter de artar bile! Yani demem o ki, kan testinden hemen önce yaşanan sıradan olaylar bile o rakamları yukarı taşıyabilir. Paniğe kapılıp internette felaket tellallığı yapan sitelerde kaybolmak yerine, bir üroloğun karşısına geçip sakin sakin konuşmak en doğrusu.
Biz erkekler genellikle kırkı, elliyi devirene kadar prostatın varlığını bile hissetmeyiz, ne zaman ki bir yerlerde bir sinyal verir, işte o zaman kıymete biner. Yaşla birlikte o ufacık organ da bizimle beraber büyüyor, genişliyor ve doğal olarak ürettiği salgı miktarı da yukarı tırmanıyor. Bu tamamen biyolojik bir süreç, yaş almanın getirdiği doğal bir değişim yani... Dolayısıyla her yüksek değer, korkulacak bir tümörün değil, bazen sadece zamana yenik düşen iyi huylu bir büyümenin habercisidir.
Geçenlerde bir başka dostum anlattı, meğer adamcağız idrar yolu enfeksiyonu yüzünden günlerce kıvranmış, o sırada yapılan testte de PSA tavan yapmış tabii. Enfeksiyon bittikten, vücut o mikrobu alt ettikten sonra test bir tekrarlanıyor ki, değerler süt liman... Vücudun bir yerinde yangı varsa, savunma mekanizması hemen devreye girer ve kimyasal dengeler altüst olur. Bir düşünün, grip olduğunuzda nasıl burnunuz akıyorsa, prostatınız iltihaplandığında da PSA değeriniz öyle fırlar işte...
Şimdi eğri oturalım doğru konuşalım, üroloji muayenesi denince pek çoğumuzun arkasına bakmadan kaçası gelir, yalan yok. Ama inan olsun o çekindiğiniz, ertelediğiniz beş dakikalık kontrol, hayat kurtaran cinsten bir adımdır. Doktor sadece kana bakmaz; fiziki muayeneyle, ultrasonla resmi bütün olarak görmeye çalışır ki en doğru teşhisi koyabilsin. Sadece bir rakama bakarak hayatı zindan etmek, kendinize yapacağınız en büyük haksızlık olur...
Varsayalım ki değer gerçekten yüksek çıktı ve doktor "Bir üroloğa görünmekte fayda var" dedi, ne yapmak gerek? Yapılacak tek şey, bir sonraki adımı soğukkanlılıkla planlamak ve doktorun tavsiyelerine harfiyen uymaktır. Bazen sadece bir ay sonra testi tekrarlamak bile her şeyi netleştirir, o ilk andaki sis bulutunu dağıtır. Unutmayın, erken fark edilen her şey, çözümü çok daha kolay olan birer yol kazasından ibarettir aslında...
Hastanelerin o soğuk koridorlarında sıra beklerken insanın aklından binbir çeşit senaryo geçer ya, işte o anlarda sağduyulu bir sese her şeyden çok ihtiyaç duyulur. Laboratuvardan aldığınız o sonuç raporunda referans değerinin üzerinde bir sayı görmek, sadece prostatınızın içeride bir yerlerde "Hey, bana biraz kulak ver, burada bir şeyler dönüyor" diye bağırma şeklidir aslında. Belki son günlerde idrar yaparken biraz zorlandınız, belki de gece üç kez yataktan kalktınız... Prostat bezi yapı gereği çok hassastır ve canı sıkıldığında hemen kana daha fazla PSA sızdırıverir; olay bundan ibaret.
Muayene odasının kapısından içeri adım attığınızda, doktorun size soracağı ilk soruları az çok tahmin edebilirsiniz. Mesela yakın zamanda bisiklete bindiniz mi, uzun yolculuk yaptınız mı veya enfeksiyon geçirdiniz mi... Bunların hepsi, evet yanlış duymadınız, basit bir bisiklet selesi bile o değerleri hoplatmaya yeter de artar bile! Yani demem o ki, kan testinden hemen önce yaşanan sıradan olaylar bile o rakamları yukarı taşıyabilir. Paniğe kapılıp internette felaket tellallığı yapan sitelerde kaybolmak yerine, bir üroloğun karşısına geçip sakin sakin konuşmak en doğrusu.
Biz erkekler genellikle kırkı, elliyi devirene kadar prostatın varlığını bile hissetmeyiz, ne zaman ki bir yerlerde bir sinyal verir, işte o zaman kıymete biner. Yaşla birlikte o ufacık organ da bizimle beraber büyüyor, genişliyor ve doğal olarak ürettiği salgı miktarı da yukarı tırmanıyor. Bu tamamen biyolojik bir süreç, yaş almanın getirdiği doğal bir değişim yani... Dolayısıyla her yüksek değer, korkulacak bir tümörün değil, bazen sadece zamana yenik düşen iyi huylu bir büyümenin habercisidir.
Geçenlerde bir başka dostum anlattı, meğer adamcağız idrar yolu enfeksiyonu yüzünden günlerce kıvranmış, o sırada yapılan testte de PSA tavan yapmış tabii. Enfeksiyon bittikten, vücut o mikrobu alt ettikten sonra test bir tekrarlanıyor ki, değerler süt liman... Vücudun bir yerinde yangı varsa, savunma mekanizması hemen devreye girer ve kimyasal dengeler altüst olur. Bir düşünün, grip olduğunuzda nasıl burnunuz akıyorsa, prostatınız iltihaplandığında da PSA değeriniz öyle fırlar işte...
Şimdi eğri oturalım doğru konuşalım, üroloji muayenesi denince pek çoğumuzun arkasına bakmadan kaçası gelir, yalan yok. Ama inan olsun o çekindiğiniz, ertelediğiniz beş dakikalık kontrol, hayat kurtaran cinsten bir adımdır. Doktor sadece kana bakmaz; fiziki muayeneyle, ultrasonla resmi bütün olarak görmeye çalışır ki en doğru teşhisi koyabilsin. Sadece bir rakama bakarak hayatı zindan etmek, kendinize yapacağınız en büyük haksızlık olur...
Varsayalım ki değer gerçekten yüksek çıktı ve doktor "Bir üroloğa görünmekte fayda var" dedi, ne yapmak gerek? Yapılacak tek şey, bir sonraki adımı soğukkanlılıkla planlamak ve doktorun tavsiyelerine harfiyen uymaktır. Bazen sadece bir ay sonra testi tekrarlamak bile her şeyi netleştirir, o ilk andaki sis bulutunu dağıtır. Unutmayın, erken fark edilen her şey, çözümü çok daha kolay olan birer yol kazasından ibarettir aslında...
