Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Vücuttaki her fazla kilo, kalbin kanı pompalamak için daha fazla basınç uygulamasına neden oluyor; bu net. Yağ dokusu büyüdükçe içinden geçen damar ağı da genişliyor ve kalp, o devasa ağa kan ulaştırabilmek için adeta çırpınıyor. Hani derler ya, yükün ağırsa yolun bitmez... İşte tam olarak öyle bir şey. Adiposit dediğimiz yağ hücreleri sadece yağ depolamaz, aynı zamanda anjiyotensinojen denilen bir hormon salgılar. Bu hormon doğrudan böbrekleri tetikler, damarları büzer ve tansiyonu bir anda fırlatır. Vallahi billahi, vücudun kendi kendini böyle bir çıkmaza sokması inanılmaz bir mekanizma.
Damarların iç çeperini kaplayan endotel tabakası var ya, obezitede o tabakanın canı çıkıyor resmen. Normalde damarı gevşeten nitrik oksit salgılanması gerekirken, fazla kilo yüzünden bu salgı adeta kuruyor. Damar esnekliğini kaybedip sertleşince, kanın akışına karşı muazzam bir direnç gösteriyor. Direnç demek, doğrudan yüksek tansiyon demek zaten. Hani bazen insan hisseder ya içinin daraldığını, damarlar da tam olarak o daralmayı yaşıyor işte. Plazma hacmi artıyor, kalbin sol karıncığı kalınlaşıyor ve bir bakmışsınız ki kronik hipertansiyon kapıyı çalmış...
Şu leptin hormonu meselesi de tam bir baş belası aslında. Tokluk hissi versin diye salgılanan bu arkadaş, obezite kronikleştikçe beyinde duyarsızlığa yol açıyor ve leptin direnci başlıyor. İşin fenası, kandaki yüksek leptin seviyesi sempatik sinir sistemini sürekli alarm durumunda tutuyor. Kalp daha hızlı atıyor, böbreklerden sodyum geri emilimi tavan yapıyor ve vücut deli gibi su tutmaya başlıyor. Tuz ve su vücuttan atılamayınca damarlardaki hacim artıyor, yani o borulardaki suyun basıncı yükseliyor abi ya. Hiç durmayan, gece bile susmayan bir alarm sistemi gibi...
Böbreklerin etrafındaki yağlanma, organın kendisini fiziksel olarak sıkıştırıyor, bunu biliyor muydunuz? Gerçekten, böbrek kapsülü o yağ dokusunun baskısı altında ezildikçe içindeki basınç artıyor. Bu mekanik kompresyon, renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini (RAAS) öyle bir hırpalıyor ki, vücut sürekli tansiyonu yükseltecek enzimler üretmeye başlıyor. Yani mesele sadece estetik ya da kilo meselesi değil, içeride resmen bir organın diğerini boğması durumu var. Bu kısır döngüyü kırmak için o intraabdominal yağlanmayı, yani göbek bölgesindeki o tehlikeli yükü bir şekilde hafifletmek şart. Başka çare yok, o baskı kalkacak.
İnsülin direnci geliştikçe, pankreas daha fazla insülin salgılıyor ve hiperinsülinemi dediğimiz durum ortaya çıkıyor. Yüksek insülin ise doğrudan sempatik sinir aktivitesini körüklüyor ve böbreklerdeki tübüllerden sodyumun geri emilmesini şiddetle artırıyor. Vücutta sodyum biriktikçe damar duvarlarındaki düz kas hücrelerinde kalsiyum birikmeye başlıyor. Kalsiyum birikmesi demek, damarın kasılıp kalması, bir türlü gevşeyememesi demek. Kas katı kesilmiş bir boru hattı düşünün... İlaçlar bile bazen bu mekanik inada söz geçirmekte zorlanıyor.
Kan akışındaki bu sürekli yüksek türbülans, zamanla baroreseptör dediğimiz ve tansiyonu dengeleyen o hassas reseptörlerin ayarını bozuyor. Boyun bölgesindeki bu küçük algılayıcılar, yüksek tansiyonu artık "normal" olarak kabul etmeye başlıyor ve beyne yanlış sinyaller gönderiyor. Vücut kendi kendini sabote ediyor bir nevi, sistemin sigortası atıyor. Aslında sadece biraz porsiyon küçültmek, o reseptörlerin yeniden nefes almasını, hafızasını tazelemesini sağlayabilir. Küçük bir adım, bazen tüm o karmaşık hormonal kaosu durdurmaya yeter de artar bile...
Damarların iç çeperini kaplayan endotel tabakası var ya, obezitede o tabakanın canı çıkıyor resmen. Normalde damarı gevşeten nitrik oksit salgılanması gerekirken, fazla kilo yüzünden bu salgı adeta kuruyor. Damar esnekliğini kaybedip sertleşince, kanın akışına karşı muazzam bir direnç gösteriyor. Direnç demek, doğrudan yüksek tansiyon demek zaten. Hani bazen insan hisseder ya içinin daraldığını, damarlar da tam olarak o daralmayı yaşıyor işte. Plazma hacmi artıyor, kalbin sol karıncığı kalınlaşıyor ve bir bakmışsınız ki kronik hipertansiyon kapıyı çalmış...
Şu leptin hormonu meselesi de tam bir baş belası aslında. Tokluk hissi versin diye salgılanan bu arkadaş, obezite kronikleştikçe beyinde duyarsızlığa yol açıyor ve leptin direnci başlıyor. İşin fenası, kandaki yüksek leptin seviyesi sempatik sinir sistemini sürekli alarm durumunda tutuyor. Kalp daha hızlı atıyor, böbreklerden sodyum geri emilimi tavan yapıyor ve vücut deli gibi su tutmaya başlıyor. Tuz ve su vücuttan atılamayınca damarlardaki hacim artıyor, yani o borulardaki suyun basıncı yükseliyor abi ya. Hiç durmayan, gece bile susmayan bir alarm sistemi gibi...
Böbreklerin etrafındaki yağlanma, organın kendisini fiziksel olarak sıkıştırıyor, bunu biliyor muydunuz? Gerçekten, böbrek kapsülü o yağ dokusunun baskısı altında ezildikçe içindeki basınç artıyor. Bu mekanik kompresyon, renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini (RAAS) öyle bir hırpalıyor ki, vücut sürekli tansiyonu yükseltecek enzimler üretmeye başlıyor. Yani mesele sadece estetik ya da kilo meselesi değil, içeride resmen bir organın diğerini boğması durumu var. Bu kısır döngüyü kırmak için o intraabdominal yağlanmayı, yani göbek bölgesindeki o tehlikeli yükü bir şekilde hafifletmek şart. Başka çare yok, o baskı kalkacak.
İnsülin direnci geliştikçe, pankreas daha fazla insülin salgılıyor ve hiperinsülinemi dediğimiz durum ortaya çıkıyor. Yüksek insülin ise doğrudan sempatik sinir aktivitesini körüklüyor ve böbreklerdeki tübüllerden sodyumun geri emilmesini şiddetle artırıyor. Vücutta sodyum biriktikçe damar duvarlarındaki düz kas hücrelerinde kalsiyum birikmeye başlıyor. Kalsiyum birikmesi demek, damarın kasılıp kalması, bir türlü gevşeyememesi demek. Kas katı kesilmiş bir boru hattı düşünün... İlaçlar bile bazen bu mekanik inada söz geçirmekte zorlanıyor.
Kan akışındaki bu sürekli yüksek türbülans, zamanla baroreseptör dediğimiz ve tansiyonu dengeleyen o hassas reseptörlerin ayarını bozuyor. Boyun bölgesindeki bu küçük algılayıcılar, yüksek tansiyonu artık "normal" olarak kabul etmeye başlıyor ve beyne yanlış sinyaller gönderiyor. Vücut kendi kendini sabote ediyor bir nevi, sistemin sigortası atıyor. Aslında sadece biraz porsiyon küçültmek, o reseptörlerin yeniden nefes almasını, hafızasını tazelemesini sağlayabilir. Küçük bir adım, bazen tüm o karmaşık hormonal kaosu durdurmaya yeter de artar bile...
