Hamza Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sürüş esnasında arka tekerlekten gelen o ufak tıkırtıları kulak ardı etmek, çoğu zaman yolun ortasında büyük dertlerle baş başa kalmanın ilk adımıdır. Tahrik sisteminde tork iletimini sağlayan dişli uçları sivrilmeye, tabiricaizse köpek dişine benzemeye başladığında değişim vakti çoktan gelmiştir. Zincirin baklaları dişlerin oturması gereken yuvalara tam oturmayıp yukarı doğru tırmanma yapıyorsa, o mekanizma size son ikazlarını veriyor demektir.
Mekanik aşınma dediğimiz meret öyle birdenbire gerçekleşmez; süreç sessizce ilerler, çelik çeliğe sürttükçe formunu kaybeder. Dişli tabanındaki oyukların asimetrik biçimde genişlemesi, aşınmanın sadece zincirde değil, doğrudan dişli profilinde kökleştiğini gösterir. Sadece zinciri değiştirip eski dişlilerle yola devam etmeyi düşünmek mi... Büyük hata.
Motosiklette veya sanayi makinesinde güç aktarımının o kusursuz ritmi bozulduysa, pedal ya da gaz tepkisindeki o garip boşluk hemen hissedilir. Aşınmış bir arka dişli, yeni takılan pırıl pırıl bir zinciri bile birkaç bin kilometrede saniyeler içinde kendi hastalıklı formuna uydurur, mahveder. Yük altındayken, özellikle yokuş tırmanırken zincirin diş atlaması, baklanın sıyırması doğrudan hatanın neticesidir.
Peki, sistemdeki hatveyi ve diş derinliğini kumpasla ölçtünüz mü hiç? Ön tahrik dişlisi, küçüklüğü nedeniyle arka dişliye nazaran çok daha hızlı turladığı için iki kat daha çabuk pes eder, formu bozulur. Ön dişlinin muhafaza kapağını söküp içeri baktığınızda, dişlerin bir tarafa doğru yattığını görüyorsanız durmayın, seti komple yenileyin.
İdeal çalışma toleranslarının dışına çıkan bir aktarım organı, krank milinden veya şanzıman çıkışından gelen gücü çöpe atar; güç kaybolur gider. Hatve uyumsuzluğu yüzünden gerilimi tutturamazsınız, bir tarafı sıkılaşır zincirin, tekeri biraz çevirirsiniz bu sefer alt taraf sarkma yapar. O dengesizlik şanzıman çıkış keçesini patlatır, rulmanı dağıtır, başınıza hiç yoktan devasa masraflar açar.
Ustalık, sadece parçayı takıp somunu sıkmak değildir; malzeme yorulmasını ve yüzey sertleştirme katmanının kaybolduğunu o parlaklıktan okuyabilmektir. Dişlinin tepesindeki sertleştirilmiş çelik katman aşınıp alttaki yumuşak metal ortaya çıktığında, aşınma hızı katlanarak artar. Sert kaplama bir kez gitti mi, gerisi çorap söküğü gibi gelir...
Periyodik bakımlarda zincir ayar payının sonuna dayanmışsanız, aksı ne kadar geriye çekerseniz çekin o boşluk kapanmıyorsa çanlar çalıyor demektir. Sistem bir bütün olarak çalışır; küçük dişli, büyük dişli ve zincir üçlüsü aynı kilometrenin, aynı yükün kahrını çeker. Sadece birini değiştirip diğerini kaderine terk etmek, aktarım organına yapılacak en büyük haksızlıktır.
Mekanik aşınma dediğimiz meret öyle birdenbire gerçekleşmez; süreç sessizce ilerler, çelik çeliğe sürttükçe formunu kaybeder. Dişli tabanındaki oyukların asimetrik biçimde genişlemesi, aşınmanın sadece zincirde değil, doğrudan dişli profilinde kökleştiğini gösterir. Sadece zinciri değiştirip eski dişlilerle yola devam etmeyi düşünmek mi... Büyük hata.
Motosiklette veya sanayi makinesinde güç aktarımının o kusursuz ritmi bozulduysa, pedal ya da gaz tepkisindeki o garip boşluk hemen hissedilir. Aşınmış bir arka dişli, yeni takılan pırıl pırıl bir zinciri bile birkaç bin kilometrede saniyeler içinde kendi hastalıklı formuna uydurur, mahveder. Yük altındayken, özellikle yokuş tırmanırken zincirin diş atlaması, baklanın sıyırması doğrudan hatanın neticesidir.
Peki, sistemdeki hatveyi ve diş derinliğini kumpasla ölçtünüz mü hiç? Ön tahrik dişlisi, küçüklüğü nedeniyle arka dişliye nazaran çok daha hızlı turladığı için iki kat daha çabuk pes eder, formu bozulur. Ön dişlinin muhafaza kapağını söküp içeri baktığınızda, dişlerin bir tarafa doğru yattığını görüyorsanız durmayın, seti komple yenileyin.
İdeal çalışma toleranslarının dışına çıkan bir aktarım organı, krank milinden veya şanzıman çıkışından gelen gücü çöpe atar; güç kaybolur gider. Hatve uyumsuzluğu yüzünden gerilimi tutturamazsınız, bir tarafı sıkılaşır zincirin, tekeri biraz çevirirsiniz bu sefer alt taraf sarkma yapar. O dengesizlik şanzıman çıkış keçesini patlatır, rulmanı dağıtır, başınıza hiç yoktan devasa masraflar açar.
Ustalık, sadece parçayı takıp somunu sıkmak değildir; malzeme yorulmasını ve yüzey sertleştirme katmanının kaybolduğunu o parlaklıktan okuyabilmektir. Dişlinin tepesindeki sertleştirilmiş çelik katman aşınıp alttaki yumuşak metal ortaya çıktığında, aşınma hızı katlanarak artar. Sert kaplama bir kez gitti mi, gerisi çorap söküğü gibi gelir...
Periyodik bakımlarda zincir ayar payının sonuna dayanmışsanız, aksı ne kadar geriye çekerseniz çekin o boşluk kapanmıyorsa çanlar çalıyor demektir. Sistem bir bütün olarak çalışır; küçük dişli, büyük dişli ve zincir üçlüsü aynı kilometrenin, aynı yükün kahrını çeker. Sadece birini değiştirip diğerini kaderine terk etmek, aktarım organına yapılacak en büyük haksızlıktır.
