Mustafa Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sıkıştırma odasına giren hava yetersiz kalıyorsa, o motordan yüksek verim bekleyemezsiniz. Turbo şarj sistemi dediğimiz düzenek, temelde egzoz gazının kinetik enerjisini emme havasının basıncına çeviren hassas bir mekanizmadır. Gaza bastığınızda o tanıdık ivmelenmenin yerini aniden hantal bir isteksizlik alıyorsa... Sistemdeki hava debisini yöneten kompresör çarkında veya aktarma kanallarında ciddi bir basınç kaçağı başlamıştır. Basınç yoksa, tork da yok demektir.
Sistemin kalbindeki intercooler radyatörünün çatlaması, üretilen bütün gücün saniyeler içinde havaya uçması anlamına gelir. Türbin çarkı dakikada yüz binlerce devirle dönerken içeriye giren havanın soğutulması gerekir; soğumayan hava genişler, yoğunluğunu kaybeder. Yoğunluğu düşmüş bir hava kütlesiyle ideal yanma elde edemezsiniz. Bazen ufak bir hortum kelepçesinin gevşemesi bile koca motoru felç edebilir... Güç kayıplarının arkasında genellikle devasa arızalar değil, gözden kaçan bu küçük hava kaçakları yatar.
Atık gaz mekanizmasını kontrol eden actuator kapağının takılı kalması, basınç haritasını tamamen altüst eder. Aşırı basıncı tahliye edemeyen veya tam aksine türbin çarkını döndürecek gazı içeri hapsedemeyen bir sistem, motora komuta edemez hale gelir. Pistonların üzerine binen yük dengesizleşir, aracın tepki süresi uzar. Egzoz manifolduna kaçak gaz sızıyorsa eğer, turbonun dolma süresi uzayacak ve o meşhur "turbo boşluğu" çekilmez bir hal alacaktır.
Motor yağının kalitesi, turbonun ömrünü ve doğrudan sunduğu performansı belirleyen tek hayati unsurdur. Yüksek sıcaklık altında çalışan türbin mili, milisaniyeler içinde binlerce kez dönerken milimetrenin küsuratı kadar ince bir yağ filminin üzerinde yüzer. Kalitesiz ya da kurumla dolmuş bir yağ, bu hassas mili aşındırır. Sürtünme artar, devir düşer, kompresör yeterli basıncı üretemez... Sonuç mu? Sürekli düşen bir ivme ve giderek artan yakıt tüketimi.
Elektronik sensörlerin yanlış veri üretmesi, mekanik olarak kusursuz çalışan bir sistemi bile saniyeler içinde sağırlaştırabilir. MAP sensörü emme manifoldundaki basıncı yanlış ölçerse, motor kontrol ünitesi yakıt enjeksiyonunu hemen kısıtlar. Aracın performansını korumak adına sistem kendini koruma moduna alır. Bazen arızayı turbonun kendisinde aramak yerine, Ona yön veren sensör hatlarını incelemek çok daha akıllıca bir adımdır.
Kurum birikintileri, özellikle değişken geometrili turboların kanatçıklarını zamanla kilitler. Düşük devirde kapanması, yüksek devirde açılması gereken o minik kanatlar egzoz kurumundan hareket edemez hale geldiğinde araç ani güç kesintileri yaşar. Şehir içi kısa mesafe kullanımları bu mekanizmanın adeta bir numaralı düşmanıdır. Arada bir aracı yüksek devirde kullanarak o kanatçıkların üzerindeki kurumu yakmak, turbonun nefes almasını sağlar... İhmal edilen basit bir bakım, yarın karşınıza devasa bir tamir faturası olarak çıkabilir.
Sistemin kalbindeki intercooler radyatörünün çatlaması, üretilen bütün gücün saniyeler içinde havaya uçması anlamına gelir. Türbin çarkı dakikada yüz binlerce devirle dönerken içeriye giren havanın soğutulması gerekir; soğumayan hava genişler, yoğunluğunu kaybeder. Yoğunluğu düşmüş bir hava kütlesiyle ideal yanma elde edemezsiniz. Bazen ufak bir hortum kelepçesinin gevşemesi bile koca motoru felç edebilir... Güç kayıplarının arkasında genellikle devasa arızalar değil, gözden kaçan bu küçük hava kaçakları yatar.
Atık gaz mekanizmasını kontrol eden actuator kapağının takılı kalması, basınç haritasını tamamen altüst eder. Aşırı basıncı tahliye edemeyen veya tam aksine türbin çarkını döndürecek gazı içeri hapsedemeyen bir sistem, motora komuta edemez hale gelir. Pistonların üzerine binen yük dengesizleşir, aracın tepki süresi uzar. Egzoz manifolduna kaçak gaz sızıyorsa eğer, turbonun dolma süresi uzayacak ve o meşhur "turbo boşluğu" çekilmez bir hal alacaktır.
Motor yağının kalitesi, turbonun ömrünü ve doğrudan sunduğu performansı belirleyen tek hayati unsurdur. Yüksek sıcaklık altında çalışan türbin mili, milisaniyeler içinde binlerce kez dönerken milimetrenin küsuratı kadar ince bir yağ filminin üzerinde yüzer. Kalitesiz ya da kurumla dolmuş bir yağ, bu hassas mili aşındırır. Sürtünme artar, devir düşer, kompresör yeterli basıncı üretemez... Sonuç mu? Sürekli düşen bir ivme ve giderek artan yakıt tüketimi.
Elektronik sensörlerin yanlış veri üretmesi, mekanik olarak kusursuz çalışan bir sistemi bile saniyeler içinde sağırlaştırabilir. MAP sensörü emme manifoldundaki basıncı yanlış ölçerse, motor kontrol ünitesi yakıt enjeksiyonunu hemen kısıtlar. Aracın performansını korumak adına sistem kendini koruma moduna alır. Bazen arızayı turbonun kendisinde aramak yerine, Ona yön veren sensör hatlarını incelemek çok daha akıllıca bir adımdır.
Kurum birikintileri, özellikle değişken geometrili turboların kanatçıklarını zamanla kilitler. Düşük devirde kapanması, yüksek devirde açılması gereken o minik kanatlar egzoz kurumundan hareket edemez hale geldiğinde araç ani güç kesintileri yaşar. Şehir içi kısa mesafe kullanımları bu mekanizmanın adeta bir numaralı düşmanıdır. Arada bir aracı yüksek devirde kullanarak o kanatçıkların üzerindeki kurumu yakmak, turbonun nefes almasını sağlar... İhmal edilen basit bir bakım, yarın karşınıza devasa bir tamir faturası olarak çıkabilir.
