Kerem Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sürücü koltuğunda otururken bir anda kaputun altından "fıs" diye güçlü bir hava kaçırma sesi geldiğinde, o an her şeyin bittiğini sanırsın. O koca motor birden pes eder, gaza basarsın ama araba sanki arkadan çekiliyormuş gibi yerinde sayar. İşte o meşhur turbo hortumu yerinden fırladı ya da yarıldı. Korkunun ecele faydası yok; o hortum çıktıysa o motor artık bildiğin atmosferik, hatta ondan bile beter bir çilekeşe dönüşmüştür...
Nedir bu hortumun derdi, neden durduk yere felaket tellallığı yapar? Turbo dediğin meret, motora zorla, basınçla hava basan bir ciğerdir aslında. O basınçlı havayı silindirlere taşıyan kauçuk ya da silikon boru yerinden kurtulduğu an, sistemin bütün dengesi altüst olur. Dışarıya kaçan hava yüzünden motor beyni ne kadar benzin veya motorin püskürteceğini şaşırır. Yetersiz hava, aşırı yakıt... Sonuç tam bir fiyasko.
Gaza yüklendiğinde dikiz aynasından arkaya bakmaya korkarsın bazen. Simsiyah bir duman bulutu kaplar yolu, arkadaki sürücünün sana sövdüğünü bal gibi bilirsin. Yakılamayan o yakıt egzozdan kapkara fırlarken, senin yakıt göstergesi de gözünün önünde erir gider. Yanmayan yakıt demek, çöpe atılan para demektir... Hem cebine yazık hem de arkadan gelen adama.
Arıza lambası göstergede turuncu turuncu parladığında sürücülerin çoğu soğuk terler döker. Sanki motor kilitlenmiş, araba hurdaya çıkmış gibi bir panik havası kaplar içini. Oysa altı üstü bir kelepçe gevşemiştir ya da hortum sıcaktan, yağdan çürüyüp pes etmiştir. Sanayideki ustaya gitmeden önce bir kaputu açıp bakmak akıl işidir; belki de sadece bir tornavida çekmeyle halledilecek basit bir meseledir bu.
Siyah dumanı geçtim, o ıslık ve üfleme sesi yok mu insanı çıldırtan... Gaza her bastığında sanki kaputun altında bir fırtına kopar, devasa bir süpürge çalışıyormuş gibi bir gürültü dolar kabine. Yanından geçen insanlar dönüp bakmıyor mu bir de, yerin dibine girersin. Basınç kaçıyor işte, motor avazı çıktığı kadar bağırıyor ama icraat sıfır.
Peki, bu halde yola devam edilir mi, yolda kalsan ne yaparsın? Sürmesine sürersin belki, araba yürür yürümesine ama o motora yaptığın eziyetin haddi hesabı olmaz. Yeterli hava alamayan motor sürekli zengin karışımla çalışır, bu da katalizörü, dizel partikül filtresini kısa sürede tıkatır. Üç kuruşluk hortum masrafından kaçayım derken, binlerce liralık filtreyi eline alırsın... Seçim senin tabii.
Eskimiş, yağa doymuş, yumuşamış bir hortumu ısrarla kullanmaya devam etmek tam bir lades demektir. O yüksek basınç altında kauçuk bir gün illa ki teslim olacak, en olmadık yerde, en dik yokuşta seni yarı yolda bırakacaktır. Araç bakıma girdiğinde ustalara "şu hortumları da bir elle kontrol et" demek bu kadar mı zor? Tedbir almak, yolda çekici beklemekten her zaman daha evladır.
Nedir bu hortumun derdi, neden durduk yere felaket tellallığı yapar? Turbo dediğin meret, motora zorla, basınçla hava basan bir ciğerdir aslında. O basınçlı havayı silindirlere taşıyan kauçuk ya da silikon boru yerinden kurtulduğu an, sistemin bütün dengesi altüst olur. Dışarıya kaçan hava yüzünden motor beyni ne kadar benzin veya motorin püskürteceğini şaşırır. Yetersiz hava, aşırı yakıt... Sonuç tam bir fiyasko.
Gaza yüklendiğinde dikiz aynasından arkaya bakmaya korkarsın bazen. Simsiyah bir duman bulutu kaplar yolu, arkadaki sürücünün sana sövdüğünü bal gibi bilirsin. Yakılamayan o yakıt egzozdan kapkara fırlarken, senin yakıt göstergesi de gözünün önünde erir gider. Yanmayan yakıt demek, çöpe atılan para demektir... Hem cebine yazık hem de arkadan gelen adama.
Arıza lambası göstergede turuncu turuncu parladığında sürücülerin çoğu soğuk terler döker. Sanki motor kilitlenmiş, araba hurdaya çıkmış gibi bir panik havası kaplar içini. Oysa altı üstü bir kelepçe gevşemiştir ya da hortum sıcaktan, yağdan çürüyüp pes etmiştir. Sanayideki ustaya gitmeden önce bir kaputu açıp bakmak akıl işidir; belki de sadece bir tornavida çekmeyle halledilecek basit bir meseledir bu.
Siyah dumanı geçtim, o ıslık ve üfleme sesi yok mu insanı çıldırtan... Gaza her bastığında sanki kaputun altında bir fırtına kopar, devasa bir süpürge çalışıyormuş gibi bir gürültü dolar kabine. Yanından geçen insanlar dönüp bakmıyor mu bir de, yerin dibine girersin. Basınç kaçıyor işte, motor avazı çıktığı kadar bağırıyor ama icraat sıfır.
Peki, bu halde yola devam edilir mi, yolda kalsan ne yaparsın? Sürmesine sürersin belki, araba yürür yürümesine ama o motora yaptığın eziyetin haddi hesabı olmaz. Yeterli hava alamayan motor sürekli zengin karışımla çalışır, bu da katalizörü, dizel partikül filtresini kısa sürede tıkatır. Üç kuruşluk hortum masrafından kaçayım derken, binlerce liralık filtreyi eline alırsın... Seçim senin tabii.
Eskimiş, yağa doymuş, yumuşamış bir hortumu ısrarla kullanmaya devam etmek tam bir lades demektir. O yüksek basınç altında kauçuk bir gün illa ki teslim olacak, en olmadık yerde, en dik yokuşta seni yarı yolda bırakacaktır. Araç bakıma girdiğinde ustalara "şu hortumları da bir elle kontrol et" demek bu kadar mı zor? Tedbir almak, yolda çekici beklemekten her zaman daha evladır.
