Hakan Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Skoda'nın TSI ve FSI motor bloklarında sıklıkla karşımıza çıkan yüksek basınç yakıt pompası (HPFP) arızası, aslında doğrudan depodaki şamandıradan başlayan o uzun besleme hattının en hassas noktasıdır. Yanma odasına doğrudan püskürtme yapan bu mekanik veya elektronik tahrikli sistem, depodan gelen düşük basınçlı yakıtı yüzlerce barlık devasa bir basınca ulaştırmakla görevlidir. Motor kaputunun altından yükselen o ritmik tıkırtı sesini dinlediğinizde, eksantrik milinden tahrik alan itici fincanın pompanın pistonuna uyguladığı stresi hissetmemek imkansız. Zamanla bu itici fincanın üzerindeki sertleştirilmiş kaplama aşınır, metale metal sürtmeye başlar ve sistem sisteme metal çapakları saçmaya koyulur... İşte tam bu aşamada yakıt rayındaki (common rail) basınç sensörü sapmalar tespit etmeye başlayarak motor beynine (ECU) hatalı veriler gönderir.
Gaza aniden bastığınızda aracın bir anlığına teklemesi, sanki arkadan biri çekiyormuş gibi isteksizce devirlenmesi size bir şey anlatmaya çalışıyor olabilir mi? Yüksek basınç pompasının içindeki sızdırmazlık elemanları ve valfler yıprandığında, sistem hedeflenen yakıt-hava karışım oranını (stoikiometrik oran) tutturmakta zorlanır ve motor zengin ya da fakir karışıma düşer. Sabahları soğuk çalıştırmada marş süresinin uzaması, rölanti devrinde gözle görülür bir dalgalanma ve özellikle yüksek devirlerde beliren P0087 gibi basınç düşüklüğü arıza kodları bu mekanik yorgunluğun en net dışa vurumudur. Hatta bazen pompa içindeki kaçak o kadar belirgin hale gelir ki, benzin direkt olarak silindir kapağının içine, yani kartere sızarak motor yağının yapısını ve viskozitesini tamamen bozar.
Böyle bir arıza durumunda yakıt filtresini değiştirmekle yetinip sorunun çözüleceğini sanmak son derece yanıltıcı bir yaklaşım olur. Pompanın besleme basıncını VCDS veya benzeri bir diyagnostik cihazıyla canlı veriler üzerinden okumak, anlık yakıt talebi ile gerçekleşen basınç değerlerini karşılaştırmak teşhisin ilk şartıdır. Eğer itici fincan aşınmışsa, sadece pompayı değiştirmek yetmez; eksantrik milinin pompayı iten lobunda bir çizik, bir pürüz kalıp kalmadığı mutlaka mercek altına alınmalıdır. Aksi halde yeni takacağınız binlerce liralık sıfır yüksek basınç pompası da birkaç bin kilometre sonra aynı hazin sonla karşılaşır... Aşınan parçalardan kopan o minik mikronluk çapakların enjektör memelerini tıkama riski de cabası.
Sistemde kullanılan yakıtın kalitesi ve yağlama özelliği, bu hassas toleranslarla çalışan mekanik pistonların ömrünü doğrudan belirleyen ana unsurdur. Türkiye şartlarında depoda biriken tortular veya nem, pompanın içindeki hassas bilyalı valflerin takılı kalmasına veya zamanından önce aşınmasına zemin hazırlar. Motor yağını zamanında değiştirmemek, kalitesiz yağ kullanmak da eksantrik mili ile pompa arasındaki o kritik temas noktasının kuru kalmasına ve ısıdan dolayı formunu kaybetmesine yol açar. Periyodik bakımlarda motor kaputunu açtığınızda sadece filtre değiştirmek yerine, yüksek basınç pompasının çevresinde benzin terlemesi veya koku olup olmadığını gözle kontrol etmek hayati bir alışkanlıktır.
Gaza aniden bastığınızda aracın bir anlığına teklemesi, sanki arkadan biri çekiyormuş gibi isteksizce devirlenmesi size bir şey anlatmaya çalışıyor olabilir mi? Yüksek basınç pompasının içindeki sızdırmazlık elemanları ve valfler yıprandığında, sistem hedeflenen yakıt-hava karışım oranını (stoikiometrik oran) tutturmakta zorlanır ve motor zengin ya da fakir karışıma düşer. Sabahları soğuk çalıştırmada marş süresinin uzaması, rölanti devrinde gözle görülür bir dalgalanma ve özellikle yüksek devirlerde beliren P0087 gibi basınç düşüklüğü arıza kodları bu mekanik yorgunluğun en net dışa vurumudur. Hatta bazen pompa içindeki kaçak o kadar belirgin hale gelir ki, benzin direkt olarak silindir kapağının içine, yani kartere sızarak motor yağının yapısını ve viskozitesini tamamen bozar.
Böyle bir arıza durumunda yakıt filtresini değiştirmekle yetinip sorunun çözüleceğini sanmak son derece yanıltıcı bir yaklaşım olur. Pompanın besleme basıncını VCDS veya benzeri bir diyagnostik cihazıyla canlı veriler üzerinden okumak, anlık yakıt talebi ile gerçekleşen basınç değerlerini karşılaştırmak teşhisin ilk şartıdır. Eğer itici fincan aşınmışsa, sadece pompayı değiştirmek yetmez; eksantrik milinin pompayı iten lobunda bir çizik, bir pürüz kalıp kalmadığı mutlaka mercek altına alınmalıdır. Aksi halde yeni takacağınız binlerce liralık sıfır yüksek basınç pompası da birkaç bin kilometre sonra aynı hazin sonla karşılaşır... Aşınan parçalardan kopan o minik mikronluk çapakların enjektör memelerini tıkama riski de cabası.
Sistemde kullanılan yakıtın kalitesi ve yağlama özelliği, bu hassas toleranslarla çalışan mekanik pistonların ömrünü doğrudan belirleyen ana unsurdur. Türkiye şartlarında depoda biriken tortular veya nem, pompanın içindeki hassas bilyalı valflerin takılı kalmasına veya zamanından önce aşınmasına zemin hazırlar. Motor yağını zamanında değiştirmemek, kalitesiz yağ kullanmak da eksantrik mili ile pompa arasındaki o kritik temas noktasının kuru kalmasına ve ısıdan dolayı formunu kaybetmesine yol açar. Periyodik bakımlarda motor kaputunu açtığınızda sadece filtre değiştirmek yerine, yüksek basınç pompasının çevresinde benzin terlemesi veya koku olup olmadığını gözle kontrol etmek hayati bir alışkanlıktır.
