Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Otomobilin metal gövdesini devasa bir negatif kutup gibi düşünmek zorundayız; fabrikadan çıkan her kablonun ucu dönüp dolaşıp o sac levhalara bağlanıyor ve en ufak bir gevşeme tüm sistemi felç etmeye yetiyor. Titreşim dediğimiz o sinsi düşman, motor yatağından tutun da bagaj havuzuna kadar her noktadaki somunları günbegün gevşetirken, elektrik akımı kendine dönecek yol bulamayıp sapıtıyor. Yoldaki çukurlar, motorun kendi sarsıntısı, hatta sert kapatılan bir kapı bile zamanla o can alıcı temas noktalarını milim milim ayırıyor... Sonra bir bakmışsınız, sabah tek marşta alan araba öğlen tık demiyor. Akü kutup başından şasiye uzanan o kalın siyah kablonun metalle birleştiği yerdeki milimetrik bir boşluk, marş motorunun ihtiyaç duyduğu yüzlerce amperi anında yutuveriyor ve siz kendinizi çekici beklerken buluyorsunuz.
Metalin en büyük belası olan korozyon ve paslanma, gözle görülmeyen bir yalıtkan duvar gibi akımla şasi arasına sinsice örülüyor. Yağmur suyu, kışın yollara dökülen tuz, hatta motor temizliği yaparken sıkılan o kontrolsüz kimyasallar bile bağlantı noktalarındaki metalin kimyasını bozup oksit tabakası yaratıyor. Yeşilimsi, beyazımsı bir toz kaplıyor o canım bakır pabuçların üzerini... Akım geçmek istiyor ama direnç o kadar yüksek ki, elektrik akacak bir delik bulamayıp ısıya dönüşüyor. Kablo eriyor, soket yanıyor, siz içeride sigorta attı sanırken aslında metal çoktan kendi selasını okumuş oluyor. Oksitlenen bölgeyi zımparalamadan, temiz metali ortaya çıkarmadan oraya dünyanın en pahalı aküsünü de bağlasanız nafile, o elektrik oradan akmayacak.
Geçmişte yaşanmış ufak tefek kazalar veya sanayide "hallederiz" mantığıyla yapılan özensiz kaporta onarımları, bu temassızlık belasının en büyük azmettiricisidir desek abartmış olmayız. Boyacının estetik kaygılarla şasi bağlantı noktasının üzerini hunharca boyaması, akımın metale ulaşmasını tamamen engelleyen plastik bir bariyer oluşturuyor adeta. Boya yalıtkandır, bunu asla unutmamak gerek... Usta orayı kazımadan vidaladıysa eğer, gösterge panelindeki o tuhaf arıza lambalarının yanıp sönmesine şaşırmamak gerekiyor. Kazadan sonra tam oturtulmayan paneller, eksik atılan şasi şeritleri veya orijinal parça yerine takılan uydurma saclar yüzünden negatif hat döngüsünü tamamlayamıyor. Hatalı işçilik yüzünden araba kendi içinde sürekli bir elektrik savaşı veriyor ve bu savaşın galibi hiçbir zaman sürücü olmuyor.
Aracın içine sonradan eklenen o devasa ses sistemleri, kalitesiz amfiler, sonradan uydurulan led farlar veya multimetre görmemiş ellerce çekilen park sensörü kabloları sistemi kökünden dinamitliyor. Orijinal fabrika çıkışı şasi kabloları aracın kendi donanımına göre hesaplanmışken, siz üzerine ekstradan yük bindirdiğinizde mevcut hat bu akımı kaldıramayıp pes ediyor. Tesisatçının kolaya kaçıp ek yükün şasisini en yakındaki uydurma bir vidaya tutturması... İşte tam bu noktada sistem çöküyor, akım diğer zayıf donanımların üzerinden geri dönmeye çalışıyor. Siz gaza bastıkça teypten gelen o sinir bozucu vınlama sesi var ya, heh işte o tam olarak şasenin "ben artık bittim" deme şeklidir. Ekstra donanım mı koyacaksınız, o zaman şasi hattını da sıfırdan ve kalın kabloyla doğrudan aküye ya da ana şasi blokuna taşımak zorundasınız.
Zamanla eskiyen ve sertleşen kabloların içten içe kırılması, dışarıdan bakıldığında sapasağlam duran ama içi un ufak olmuş tesisat hileleri de cabası. Motor bölmesindeki o aşırı sıcaklık değişimleri plastik koruyucuları kurutup çatlatırken, içindeki bakır telleri de kırılgan bir hale getiriyor. Tel sayısı azaldıkça akımın geçebileceği kesit daralıyor ve sanki otobanda tek şeride düşülmüş gibi bir tıkanıklık yaşanıyor. Dış kaplaması sağlam diye aldanmayın, kabloyu elinizle büktüğünüzde içinden gelen o çıtırtı sesi aslında temassızlığın çoktan başladığının resmi kanıtıdır. Yaşlı araçlarda bu durum kronik bir hal alır, tesisat artık yorulmuştur ve akımı taşıyamaz olur. Bütün kabloları elden geçirmek, gerekirse o ana şasi ör örgüsünü tamamen yenilemek tek çare olarak önünüzde durur.
Metalin en büyük belası olan korozyon ve paslanma, gözle görülmeyen bir yalıtkan duvar gibi akımla şasi arasına sinsice örülüyor. Yağmur suyu, kışın yollara dökülen tuz, hatta motor temizliği yaparken sıkılan o kontrolsüz kimyasallar bile bağlantı noktalarındaki metalin kimyasını bozup oksit tabakası yaratıyor. Yeşilimsi, beyazımsı bir toz kaplıyor o canım bakır pabuçların üzerini... Akım geçmek istiyor ama direnç o kadar yüksek ki, elektrik akacak bir delik bulamayıp ısıya dönüşüyor. Kablo eriyor, soket yanıyor, siz içeride sigorta attı sanırken aslında metal çoktan kendi selasını okumuş oluyor. Oksitlenen bölgeyi zımparalamadan, temiz metali ortaya çıkarmadan oraya dünyanın en pahalı aküsünü de bağlasanız nafile, o elektrik oradan akmayacak.
Geçmişte yaşanmış ufak tefek kazalar veya sanayide "hallederiz" mantığıyla yapılan özensiz kaporta onarımları, bu temassızlık belasının en büyük azmettiricisidir desek abartmış olmayız. Boyacının estetik kaygılarla şasi bağlantı noktasının üzerini hunharca boyaması, akımın metale ulaşmasını tamamen engelleyen plastik bir bariyer oluşturuyor adeta. Boya yalıtkandır, bunu asla unutmamak gerek... Usta orayı kazımadan vidaladıysa eğer, gösterge panelindeki o tuhaf arıza lambalarının yanıp sönmesine şaşırmamak gerekiyor. Kazadan sonra tam oturtulmayan paneller, eksik atılan şasi şeritleri veya orijinal parça yerine takılan uydurma saclar yüzünden negatif hat döngüsünü tamamlayamıyor. Hatalı işçilik yüzünden araba kendi içinde sürekli bir elektrik savaşı veriyor ve bu savaşın galibi hiçbir zaman sürücü olmuyor.
Aracın içine sonradan eklenen o devasa ses sistemleri, kalitesiz amfiler, sonradan uydurulan led farlar veya multimetre görmemiş ellerce çekilen park sensörü kabloları sistemi kökünden dinamitliyor. Orijinal fabrika çıkışı şasi kabloları aracın kendi donanımına göre hesaplanmışken, siz üzerine ekstradan yük bindirdiğinizde mevcut hat bu akımı kaldıramayıp pes ediyor. Tesisatçının kolaya kaçıp ek yükün şasisini en yakındaki uydurma bir vidaya tutturması... İşte tam bu noktada sistem çöküyor, akım diğer zayıf donanımların üzerinden geri dönmeye çalışıyor. Siz gaza bastıkça teypten gelen o sinir bozucu vınlama sesi var ya, heh işte o tam olarak şasenin "ben artık bittim" deme şeklidir. Ekstra donanım mı koyacaksınız, o zaman şasi hattını da sıfırdan ve kalın kabloyla doğrudan aküye ya da ana şasi blokuna taşımak zorundasınız.
Zamanla eskiyen ve sertleşen kabloların içten içe kırılması, dışarıdan bakıldığında sapasağlam duran ama içi un ufak olmuş tesisat hileleri de cabası. Motor bölmesindeki o aşırı sıcaklık değişimleri plastik koruyucuları kurutup çatlatırken, içindeki bakır telleri de kırılgan bir hale getiriyor. Tel sayısı azaldıkça akımın geçebileceği kesit daralıyor ve sanki otobanda tek şeride düşülmüş gibi bir tıkanıklık yaşanıyor. Dış kaplaması sağlam diye aldanmayın, kabloyu elinizle büktüğünüzde içinden gelen o çıtırtı sesi aslında temassızlığın çoktan başladığının resmi kanıtıdır. Yaşlı araçlarda bu durum kronik bir hal alır, tesisat artık yorulmuştur ve akımı taşıyamaz olur. Bütün kabloları elden geçirmek, gerekirse o ana şasi ör örgüsünü tamamen yenilemek tek çare olarak önünüzde durur.
