Yusuf Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Otomatik veya manuel bir şanzımanın kalbinde dönen o karmaşık dişli setleri, milisaniyelik zamanlamalarla birbirine kavuşurken aradaki sürtünmeyi en aza indiren özel bir sıvıya muhtaçtır; işte tam bu noktada devreye giren şanzıman yağı filtresi, sistem içinde dolaşan yağın mikro düzeydeki metal tozlarından, balata tortularından ve zamanla biriken tortulardan arındırılmasını sağlar. Yağın vizkozitesini kaybetmeden hidrolik valf gövdesindeki (valve body) o kılcal kanallardan rahatça akabilmesi, filtre elemanının süzme kapasitesine doğrudan bağlıdır. Peki, bu filtre tıkanmaya başladığında ne olur? Pompanın çektiği yağ miktarı düşer, hidrolik basınç kararsızlaşır ve dişliler arasındaki o milimetrik yağ filmi tabakası incelmeye başlar. Zamanla şanzıman içindeki tork konvertörü bile bu yetersiz yağlamadan payını alır...
Araç hareket halindeyken vites geçişlerinde hissettiğiniz o ufak sarsıntılar, gecikmeler ya da hafif vuruntular çoğu zaman şanzımanın kendisinden değil, kirlenmiş bir filtrenin yağa koyduğu engel yüzünden yaşanır. Kılcal geçitlerden geçemeyen koyulaşmış yağ, hidrolik basıncın aniden düşmesine yol açarak balataların tam kavrama yapamamasına sebebiyet verir; yani kavrama basıncı ideal seviyenin altına iner. Sürtünme artar, ısınma başlar ve o çok korkulan aşınma süreci hızlanır. Filtre ortamı olan sentetik veya elyaf doku, yağın içindeki 10-20 mikron boyutundaki gözle görülmeyen parçacıkları dahi hapsederek hidrolik selonoidlerin takılmasını önler. Düzenli değişmeyen bir filtre ise sistemi korumak yerine adeta yağı hapseden bir duvara dönüşür.
Şanzıman kartelini söktüğünüzde tabanda biriken o ince, mıknatısa yapışmış çamurumsu katmanı görmek aslında sistemin nasıl bir yük altında çalıştığının en net kanıtıdır. Yağ filtresi, pompadan hemen önce veya hemen sonra konumlandırılarak bu metalik birikintilerin emme hattına girmesini engeller, tıkalı bir filtreyle yola devam etmek şanzıman pompasının kavitasyon yapmasına, yani hava kabarcıkları üreterek kendi kendini kemirmesine yol açar. Pompanın ürettiği basınç dalgalanması doğrudan vites çatalına ve senkromeçlere yansır. Bazen sadece filtreyi ve yağı tazelemek, binlerce liralık bir revizyon işçiliğini tamamen rafa kaldırabilir.
Sıcaklığın 100 derecenin üstüne çıktığı yoğun şehir içi trafiğinde şanzıman yağının kimyasal yapısı zorlanırken, filtrenin süzme direnci (delta P) tüm sistemin çalışma dengesini tayin eder. Filtre süzgeci tıkandığında bypass valfi açılabilir; bu da kirli yağın filtrelenmeden doğrudan hassas selonoid valflere yönelmesi demektir. İdeal bir bakım periyodunda filtre elemanını karter contasıyla birlikte yenilemek, hidrolik devrenin fabrika çıkışındaki debi değerlerini korumasını sağlar. Şanzımanı uzun ömürlü kılmak, yağın sadece rengine bakmakla değil, o yağı sürekli süzerek berrak tutan gizli kahramanın sağlığıyla mümkündür.
Araç hareket halindeyken vites geçişlerinde hissettiğiniz o ufak sarsıntılar, gecikmeler ya da hafif vuruntular çoğu zaman şanzımanın kendisinden değil, kirlenmiş bir filtrenin yağa koyduğu engel yüzünden yaşanır. Kılcal geçitlerden geçemeyen koyulaşmış yağ, hidrolik basıncın aniden düşmesine yol açarak balataların tam kavrama yapamamasına sebebiyet verir; yani kavrama basıncı ideal seviyenin altına iner. Sürtünme artar, ısınma başlar ve o çok korkulan aşınma süreci hızlanır. Filtre ortamı olan sentetik veya elyaf doku, yağın içindeki 10-20 mikron boyutundaki gözle görülmeyen parçacıkları dahi hapsederek hidrolik selonoidlerin takılmasını önler. Düzenli değişmeyen bir filtre ise sistemi korumak yerine adeta yağı hapseden bir duvara dönüşür.
Şanzıman kartelini söktüğünüzde tabanda biriken o ince, mıknatısa yapışmış çamurumsu katmanı görmek aslında sistemin nasıl bir yük altında çalıştığının en net kanıtıdır. Yağ filtresi, pompadan hemen önce veya hemen sonra konumlandırılarak bu metalik birikintilerin emme hattına girmesini engeller, tıkalı bir filtreyle yola devam etmek şanzıman pompasının kavitasyon yapmasına, yani hava kabarcıkları üreterek kendi kendini kemirmesine yol açar. Pompanın ürettiği basınç dalgalanması doğrudan vites çatalına ve senkromeçlere yansır. Bazen sadece filtreyi ve yağı tazelemek, binlerce liralık bir revizyon işçiliğini tamamen rafa kaldırabilir.
Sıcaklığın 100 derecenin üstüne çıktığı yoğun şehir içi trafiğinde şanzıman yağının kimyasal yapısı zorlanırken, filtrenin süzme direnci (delta P) tüm sistemin çalışma dengesini tayin eder. Filtre süzgeci tıkandığında bypass valfi açılabilir; bu da kirli yağın filtrelenmeden doğrudan hassas selonoid valflere yönelmesi demektir. İdeal bir bakım periyodunda filtre elemanını karter contasıyla birlikte yenilemek, hidrolik devrenin fabrika çıkışındaki debi değerlerini korumasını sağlar. Şanzımanı uzun ömürlü kılmak, yağın sadece rengine bakmakla değil, o yağı sürekli süzerek berrak tutan gizli kahramanın sağlığıyla mümkündür.
