Ahmet Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Sanayide ustaların "boğaz kelebeğini temizleyelim geçer" ezberinden gına geldi artık; oysa egzoz manifoldundaki O2 sensörü bozulduğunda motorun beyni olan ECU kör uçar. Egzoz gazındaki serbest oksijen miktarını ölçüp ECU’ya milivolt seviyesinde geri bildirim sağlayan bu meret, stokiyometrik ideal oran olan 14.7:1 hava-yakıt dengesini korumakla mükelleftir. Sensör zengin veya fakir karışım sinyalini hatalı gönderdiğinde motor beyni ne yapacağını şaşırır. Rölantide devir saatinin bir yukarı bir aşağı oynaması, motorun kendi kendine gaz vermesi ya da silkelemesi tam olarak bu iletişimsizlikten peydah olur... Yani evet, o küçücük sensör rölantinizin canına okur.
Zirkonyum dioksit elementli bu parçanın ömrü dolduğunda voltaj tepkisi yavaşlar, sinyal dalgalanır. Rölantide çalışan bir motorda vakum yüksektir ve hava akışı minimum seviyededir; tam da bu kırılgan andaki yanlış iletim, enjektör püskürtme sürelerini (pulse width) doğrudan sabote eder. Yanma odasına gereğinden fazla benzin gönderilirse bujiler ıslanır, az gönderilirse motor tekleme yapıp stop etme noktasına gelir. Motor sallanıyor mu, devir ibresi iblis çarpmış gibi titriyor mu? Karışım dengesi altüst olmuştur, net.
Isıtmalı lambda sensörlerinin dördüncü pini kopmuşsa veya rezistansı yandıysa, soğuk çalıştırmada rölanti kararsızlığı katlanarak büyür. Egzoz sıcaklığı 300-400 dereceye ulaşmadan doğru ölçüm yapamayan bu mekanizma, kendi iç ısıtıcısı devre dışı kaldığında motor ısınana kadar kapalı döngüye (closed loop) geçemez. Açık döngüde çakılı kalan ECU ise varsayılan zengin haritayı kullanır. Rölanti devri neden durduk yere yükseliyor sanıyorsunuz? Isınamayan sensör yüzünden poyrazda kalmış gibi bocalayan bir motor yönetimi var karşınızda.
Geçen hafta bir dostumun aracında yaşadık; arıza lambası yakmayan ama canlı veride (live data) voltajı 0.1 ile 0.9 volt arasında turlamak yerine 0.45 volt civarında donup kalan bir sensör vardı. Sistem Lambda 1 değerini yakaladığını sanıyordu fakat egzozdan çiğ benzin kokusu yayılıyordu. Rölantideki o belirsiz titreşim, motor takozundan falan değil, direkt yanlış yakıt haritasından kaynaklanıyordu işte. Her arıza kod vermez... Bazen arıza kodunu beyne yazdıracak kadar bile tepki veremez o parça.
Oksijen sensörünün önünü kurum bağladığında veya kalitesiz yakıt yüzünden zehirlendiğinde tepki süresi milisaniyelerden saniyelere çıkar. Motor kontrol ünitesi rölanti valfine "açıl", enjektöre "kıs" emri verene kadar iş işten geçer, devir düşer; sonra panikle gaz verir, devir fırlar. Bu sürekli düzeltme çabası ritmik bir rölanti dalgalanması yaratır. Ustaya gidip "rölanti motorunu değiştir" demeden önce voltaj grafiğini osiloskopta veya OBD cihazında izleyin. Yanlış parçayı değiştirip paranızı sokağa atmayın.
Zirkonyum dioksit elementli bu parçanın ömrü dolduğunda voltaj tepkisi yavaşlar, sinyal dalgalanır. Rölantide çalışan bir motorda vakum yüksektir ve hava akışı minimum seviyededir; tam da bu kırılgan andaki yanlış iletim, enjektör püskürtme sürelerini (pulse width) doğrudan sabote eder. Yanma odasına gereğinden fazla benzin gönderilirse bujiler ıslanır, az gönderilirse motor tekleme yapıp stop etme noktasına gelir. Motor sallanıyor mu, devir ibresi iblis çarpmış gibi titriyor mu? Karışım dengesi altüst olmuştur, net.
Isıtmalı lambda sensörlerinin dördüncü pini kopmuşsa veya rezistansı yandıysa, soğuk çalıştırmada rölanti kararsızlığı katlanarak büyür. Egzoz sıcaklığı 300-400 dereceye ulaşmadan doğru ölçüm yapamayan bu mekanizma, kendi iç ısıtıcısı devre dışı kaldığında motor ısınana kadar kapalı döngüye (closed loop) geçemez. Açık döngüde çakılı kalan ECU ise varsayılan zengin haritayı kullanır. Rölanti devri neden durduk yere yükseliyor sanıyorsunuz? Isınamayan sensör yüzünden poyrazda kalmış gibi bocalayan bir motor yönetimi var karşınızda.
Geçen hafta bir dostumun aracında yaşadık; arıza lambası yakmayan ama canlı veride (live data) voltajı 0.1 ile 0.9 volt arasında turlamak yerine 0.45 volt civarında donup kalan bir sensör vardı. Sistem Lambda 1 değerini yakaladığını sanıyordu fakat egzozdan çiğ benzin kokusu yayılıyordu. Rölantideki o belirsiz titreşim, motor takozundan falan değil, direkt yanlış yakıt haritasından kaynaklanıyordu işte. Her arıza kod vermez... Bazen arıza kodunu beyne yazdıracak kadar bile tepki veremez o parça.
Oksijen sensörünün önünü kurum bağladığında veya kalitesiz yakıt yüzünden zehirlendiğinde tepki süresi milisaniyelerden saniyelere çıkar. Motor kontrol ünitesi rölanti valfine "açıl", enjektöre "kıs" emri verene kadar iş işten geçer, devir düşer; sonra panikle gaz verir, devir fırlar. Bu sürekli düzeltme çabası ritmik bir rölanti dalgalanması yaratır. Ustaya gidip "rölanti motorunu değiştir" demeden önce voltaj grafiğini osiloskopta veya OBD cihazında izleyin. Yanlış parçayı değiştirip paranızı sokağa atmayın.
