Burak Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Egzoz manifoldunun hemen çıkışında, o cehennem sıcağının ortasında nöbet tutan bir parça var; adı lambda, bizdeki lakabıyla oksijen sensörü. Görevi güya basit: Egzozdaki oksijen miktarını ölçüp motor kontrol ünitesine (ECU) "kardeşim yakıtı azalt" ya da "hava yetmiyor, pompala" demek. Zirkonyum dioksit elementinin iki tarafındaki oksijen farkından doğan 0.1 ila 0.9 volt arasındaki o küçücük sinyal kesilirse ne olur biliyor musunuz? Motor kör uçuşa geçer. ECU dediğimiz o milyarlık beyin, silindirin içine ne kadar benzin püskürteceğini şaşırır, tamamen ezbere oynamaya başlar. Sonrası malum; zengin karışım döngüsü, kurum bağlayan bujiler ve çiğ gaz kokusu.
Gösterge panelinde aniden beliren o meşum motor arıza lambasının arkasında çoğunlukla bu küçük dedektörün can çekişmesi yatar. OBD2 cihazını soketine bağlayıp P0130 ile P0160 arasındaki o lanet hata kodlarından birini okuduysanız, geçmiş olsun. Isıtıcı devresi süreklilik hatası diyebilir, sinyal yavaşlığı uyarısı verebilir... Sensörün içindeki seramik ısıtıcı eleman zamanla eskir, kopar ve parça ideal çalışma sıcaklığı olan 350 santigrat dereceye bir türlü ulaşamaz. Isınamayan sensör voltaj üretemez, üretemeyince de araç motoru koruma moduna alır. Yakıt sarfiyatınızın birdenbire yüzde yirmi, yüzde otuz artmasının, cüzdanınızı delmesinin sebebi tam olarak bu donma olayıdır işte.
Rölantide beklerken devir saatinin kendi kendine deliler gibi aşağı yukarı oynaması, motorun sanki canı çıkıyormuş gibi titremesi tesadüf değil. Hava-yakıt oranının ideali, yani o kitabi adıyla stokiometrik oran 14.7:1 olmak zorunda; bir gram yakıt için ondört nokta yedi gram hava. Lambda sensörü arızalandığında bu hassas denge altüst olur, motor ya fakir karışımda kalıp avans vurur ya da zengin karışımda boğulur. Gaza bastığınızda o eski ivmelenmeyi bulamazsınız, araba resmen arkadan çekiliyormuş gibi hantallaşır. Hızlanmak istersiniz ama motor tekleme yapar, isteksizce devirlenir...
Piyasadan aldığınız kalitesiz, solvent oranı yüksek yakıtlar veya motorun yağ yakması bu sensörün en büyük katilidir. Kurşunlu benzin artıkları ya da silindir kapak contasından sızan antifriz egzoz gazıyla birleşip sensörün gözenekli seramik ucunu tıkadığında parça tamamen körleşir. Egzoz emisyon muayenesinden kalmanın, çevreye o zehirli karbonmonoksiti salmanın baş aktörüdür bu tıkanma reaksiyonu. Temizlenir mi diye sağa sola sormayın, balata spreyiyle ya da telle temizlemeye kalkışıp o hassas platin kaplamayı iyice mahvedenleri çok gördüm. Tek gerçek çözüm, aracınızın şasi numarasına uyumlu, orijinal bir Bosch ya da NTK marka yeni sensörle parçayı değiştirmektir.
Egzoz sistemindeki ufacık bir kaçak bile, manifold contasından sızan dış ortam havası mesela, sensörün yanılmasına yeter. Sensör dışarıdan gelen o taze havayı görünce silindirlerin içinde çok fazla oksijen kaldığını sanır, yani motorun fakirde çalıştığı yanılgısına düşer. Bunun üzerine ECU'ya emir verip enjektörlerin açılma süresini milisaniyeler bazında uzatır, silindirlere çılgınlar gibi yakıt gönderir. Sonuç? Katalitik konvertörün aşırı ısınması, erimesi ve binlerce liralık yeni bir masraf kapısı... Arabanın altından gelen o garip, yanık kokusunu hafife almayın; sorun sadece kokudan ibaret olmayabilir.
Gösterge panelinde aniden beliren o meşum motor arıza lambasının arkasında çoğunlukla bu küçük dedektörün can çekişmesi yatar. OBD2 cihazını soketine bağlayıp P0130 ile P0160 arasındaki o lanet hata kodlarından birini okuduysanız, geçmiş olsun. Isıtıcı devresi süreklilik hatası diyebilir, sinyal yavaşlığı uyarısı verebilir... Sensörün içindeki seramik ısıtıcı eleman zamanla eskir, kopar ve parça ideal çalışma sıcaklığı olan 350 santigrat dereceye bir türlü ulaşamaz. Isınamayan sensör voltaj üretemez, üretemeyince de araç motoru koruma moduna alır. Yakıt sarfiyatınızın birdenbire yüzde yirmi, yüzde otuz artmasının, cüzdanınızı delmesinin sebebi tam olarak bu donma olayıdır işte.
Rölantide beklerken devir saatinin kendi kendine deliler gibi aşağı yukarı oynaması, motorun sanki canı çıkıyormuş gibi titremesi tesadüf değil. Hava-yakıt oranının ideali, yani o kitabi adıyla stokiometrik oran 14.7:1 olmak zorunda; bir gram yakıt için ondört nokta yedi gram hava. Lambda sensörü arızalandığında bu hassas denge altüst olur, motor ya fakir karışımda kalıp avans vurur ya da zengin karışımda boğulur. Gaza bastığınızda o eski ivmelenmeyi bulamazsınız, araba resmen arkadan çekiliyormuş gibi hantallaşır. Hızlanmak istersiniz ama motor tekleme yapar, isteksizce devirlenir...
Piyasadan aldığınız kalitesiz, solvent oranı yüksek yakıtlar veya motorun yağ yakması bu sensörün en büyük katilidir. Kurşunlu benzin artıkları ya da silindir kapak contasından sızan antifriz egzoz gazıyla birleşip sensörün gözenekli seramik ucunu tıkadığında parça tamamen körleşir. Egzoz emisyon muayenesinden kalmanın, çevreye o zehirli karbonmonoksiti salmanın baş aktörüdür bu tıkanma reaksiyonu. Temizlenir mi diye sağa sola sormayın, balata spreyiyle ya da telle temizlemeye kalkışıp o hassas platin kaplamayı iyice mahvedenleri çok gördüm. Tek gerçek çözüm, aracınızın şasi numarasına uyumlu, orijinal bir Bosch ya da NTK marka yeni sensörle parçayı değiştirmektir.
Egzoz sistemindeki ufacık bir kaçak bile, manifold contasından sızan dış ortam havası mesela, sensörün yanılmasına yeter. Sensör dışarıdan gelen o taze havayı görünce silindirlerin içinde çok fazla oksijen kaldığını sanır, yani motorun fakirde çalıştığı yanılgısına düşer. Bunun üzerine ECU'ya emir verip enjektörlerin açılma süresini milisaniyeler bazında uzatır, silindirlere çılgınlar gibi yakıt gönderir. Sonuç? Katalitik konvertörün aşırı ısınması, erimesi ve binlerce liralık yeni bir masraf kapısı... Arabanın altından gelen o garip, yanık kokusunu hafife almayın; sorun sadece kokudan ibaret olmayabilir.
