Aydın Usta
Kayıtlı Kullanıcı
Arabanın direksiyonuna geçip kontağı çevirdiğin o ilk anı hatırla; sabahın köründe, hava buz gibiyken bile nazlanmadan tık diye çalışan o makine, ne hikmetse iki saat yol yapıp benzinlikte bir çay molası verdiğinde seni yarı yolda bırakır. Kontağı çevirirsin, tık diye bir ses gelir ya da marş motoru o kadar isteksiz, o kadar yorgun döner ki sanırsın akünün içinde son nefesini veren bir ruh var. Yıllarca sanayinin tozunu yutmuş ustalardan dinlediğim, yollarda kendi başıma da defalarca geldiği için çok iyi bildiğim bir durumdur bu; soğukken canavar gibi olan araba, motor ısınınca birdenbire bütün gücünü kaybedip sana adeta küser. Hani insan çok yorulunca, beyni durur da tek bir adım atacak hali kalmaz ya... İşte arabanın marş motoru ve onun etrafındaki elektrik tesisatı da tam olarak bu sıcaklık şokunu yaşar.
O kaputun altındaki ısı öyle bir seviyeye ulaşır ki marş motorunun içindeki bakır sargılar genleşmeye başlar ve direnç bir anda tavan yapar. Soğukken tereyağından kıl çeker gibi elektrik geçiren o kablolar, motorun o kavurucu sıcağında elektriği iletmekte zorlanır, yani aküden gelen o güçlü akım bir türlü marş motorunun kalbine ulaşamaz. Hatta çoğu zaman marş otomatiği dediğimiz o küçük ama hayati parça, sıcaklığın etkisiyle şişer, pistonu içeride sıkışır kalır ve sen ne kadar kontağı zorlarsan zorla o dişli volan çarkına geçip motoru çeviremez. Bazen de sorun hiç beklemediğin bir yerden, şasiye bağlanan o siyah kablonun ucundaki paslı bir cıvatadan çıkar; sıcaklık arttıkça metal gevşer, temas azalır ve elektrik devresi tamamlanamadığı için araç olduğu yerde çakılır kalır.
Yolun kenarında kalıp kaputu açtığında burnuna gelen o sıcak yağ ve antifriz kokusu eşliğinde çaresizce beklemek gerçekten insanı çileden çıkartabilir, bunu gayet iyi biliyorum. Böyle bir anla karşılaştığında yapacağın en mantıklı şey, kontağı üst üste zorlayıp zaten canı burnunda olan marş motorunu tamamen yakmak yerine, anahtarı cebine koyup sabırla bir süre beklemektir. Bırak kaput açık kalsın, rüzgar o kavurucu ısıyı dağıtsın, metal parçalar genleşmeyi bırakıp kendi orijinal boyutlarına geri dönsün... Bir yudum çay iç, bir sigara yak ya da sadece etrafı izle; çünkü o motor soğumadan, tesisattaki o direnç düşmeden atacağın her marş sadece akünü bitirmeye ve cebine daha büyük bir masraf açmaya yarayacaktır.
Sanayiye gittiğinde ustanın sana hemen "bu arabaya yeni bir marş motoru lazım" demesine sakın hemen kanıp cüzdanı fırlatma, biraz şüpheci ol. Genelde marş motorunun tam üstüne gelen veya çok yakınından geçen egzoz manifoldu gibi devasa ısı kaynakları vardır ve fabrikanın oraya koyduğu o küçük sac ısı kalkanı zamanla düşmüş ya da çürümüş olabilir. O kalkan oradan gittiği an, egzozdan yayılan bin derecelik radyasyon doğrudan marş motorunu pişirmeye başlar; yani sorun parçanın kendisinde değil, onu sıcaktan koruyamayan o küçücük koruyucu parçadadır. Bir de ustana mutlaka marş motorunun kömürlerini ve kollektörünü kontrol ettir, çünkü aşınmış kömürler sıcakta yuvasına sıkışıp kollektöre temas etmeyi bırakabilir, bu da tam olarak yaşadığın o sinir bozucu tabloyu yaratır.
Peki bu çileyi bir daha çekmemek için ne yapmak lazım, arabayı satıp kurtulmak mı yoksa bagajda her zaman bir kova soğuk suyla mı gezmek? Tabii ki hayır; elektrik tesisatının şasi bağlantı noktalarını tek tek söktürüp zımparalatmak, oksiti temizletmek ve marş motoruna giden ana artı kablosunun kesitini bir tık kalınlaştırmak emin ol bu derdin yüzde seksenini çözer. Eğer aracın yaşlıysa, marş motorunun etrafına sanayide satılan o özel ısı yalıtım bezlerinden sardırmak da harika bir çözümdür, böylece egzoz ne kadar ısınırsa ısınsın marş motoru kendi serin dünyasında yaşamaya devam eder. Günün sonunda makine dediğin şey metalden ibarettir, mantığını anladığın ve dilinden tuttuğun sürece seni asla yarı yolda bırakmaz...
O kaputun altındaki ısı öyle bir seviyeye ulaşır ki marş motorunun içindeki bakır sargılar genleşmeye başlar ve direnç bir anda tavan yapar. Soğukken tereyağından kıl çeker gibi elektrik geçiren o kablolar, motorun o kavurucu sıcağında elektriği iletmekte zorlanır, yani aküden gelen o güçlü akım bir türlü marş motorunun kalbine ulaşamaz. Hatta çoğu zaman marş otomatiği dediğimiz o küçük ama hayati parça, sıcaklığın etkisiyle şişer, pistonu içeride sıkışır kalır ve sen ne kadar kontağı zorlarsan zorla o dişli volan çarkına geçip motoru çeviremez. Bazen de sorun hiç beklemediğin bir yerden, şasiye bağlanan o siyah kablonun ucundaki paslı bir cıvatadan çıkar; sıcaklık arttıkça metal gevşer, temas azalır ve elektrik devresi tamamlanamadığı için araç olduğu yerde çakılır kalır.
Yolun kenarında kalıp kaputu açtığında burnuna gelen o sıcak yağ ve antifriz kokusu eşliğinde çaresizce beklemek gerçekten insanı çileden çıkartabilir, bunu gayet iyi biliyorum. Böyle bir anla karşılaştığında yapacağın en mantıklı şey, kontağı üst üste zorlayıp zaten canı burnunda olan marş motorunu tamamen yakmak yerine, anahtarı cebine koyup sabırla bir süre beklemektir. Bırak kaput açık kalsın, rüzgar o kavurucu ısıyı dağıtsın, metal parçalar genleşmeyi bırakıp kendi orijinal boyutlarına geri dönsün... Bir yudum çay iç, bir sigara yak ya da sadece etrafı izle; çünkü o motor soğumadan, tesisattaki o direnç düşmeden atacağın her marş sadece akünü bitirmeye ve cebine daha büyük bir masraf açmaya yarayacaktır.
Sanayiye gittiğinde ustanın sana hemen "bu arabaya yeni bir marş motoru lazım" demesine sakın hemen kanıp cüzdanı fırlatma, biraz şüpheci ol. Genelde marş motorunun tam üstüne gelen veya çok yakınından geçen egzoz manifoldu gibi devasa ısı kaynakları vardır ve fabrikanın oraya koyduğu o küçük sac ısı kalkanı zamanla düşmüş ya da çürümüş olabilir. O kalkan oradan gittiği an, egzozdan yayılan bin derecelik radyasyon doğrudan marş motorunu pişirmeye başlar; yani sorun parçanın kendisinde değil, onu sıcaktan koruyamayan o küçücük koruyucu parçadadır. Bir de ustana mutlaka marş motorunun kömürlerini ve kollektörünü kontrol ettir, çünkü aşınmış kömürler sıcakta yuvasına sıkışıp kollektöre temas etmeyi bırakabilir, bu da tam olarak yaşadığın o sinir bozucu tabloyu yaratır.
Peki bu çileyi bir daha çekmemek için ne yapmak lazım, arabayı satıp kurtulmak mı yoksa bagajda her zaman bir kova soğuk suyla mı gezmek? Tabii ki hayır; elektrik tesisatının şasi bağlantı noktalarını tek tek söktürüp zımparalatmak, oksiti temizletmek ve marş motoruna giden ana artı kablosunun kesitini bir tık kalınlaştırmak emin ol bu derdin yüzde seksenini çözer. Eğer aracın yaşlıysa, marş motorunun etrafına sanayide satılan o özel ısı yalıtım bezlerinden sardırmak da harika bir çözümdür, böylece egzoz ne kadar ısınırsa ısınsın marş motoru kendi serin dünyasında yaşamaya devam eder. Günün sonunda makine dediğin şey metalden ibarettir, mantığını anladığın ve dilinden tuttuğun sürece seni asla yarı yolda bırakmaz...
